Theo lãnh đạo Tổng công ty Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam (SBIC), 2010-2015 là giai đoạn tổng công ty phải tập trung tái cơ cấu, xử lý nợ xấu, gặp khó khăn do đối tác nước ngoài huỷ hợp đồng. Khách hàng truyền thống là Vinalines cũng tạm dừng dự án đóng hàng chục tàu biển…

Sau những nỗ lực vực SBIC thoát khỏi phá sản, đến nay, một số dự án đóng tàu đã được khởi động lại, đóng mới hoặc triển khai tiếp tàu đóng dở. Hi vọng hồi phục có cơ sở hơn khi SBIC và đơn vị thành viên ký được các hợp đồng đóng tàu cho nước ngoài.

Đóng tàu lại “đắt hàng”

Năm 2015, kết quả kinh doanh của Tổng công ty SBIC đã khả quan hơn với tổng doanh thu đạt 5.900 tỷ đồng, lợi nhuận thuần gần 1.000 tỷ đồng._Toàn tổng công ty đã triển khai thi công được 254 sản phẩm, bàn giao 178/124 sản phẩm, bằng 144% kế hoạch. Các sản phẩm chủ yếu gồm: 15 tàu kiểm ngư, 20 tàu cá và 143 sản phẩm khác, phương tiện thuỷ nội địa…

Năm 2016, SBIC đặt mục tiêu triển khai 254 sản phẩm, hoàn thiện và bàn giao 180 sản phẩm. Tổng giá trị sản xuất toàn Tổng công ty đạt 7.858 tỷ đồng (tăng 5%) so với thực hiện năm 2015, doanh thu và thu nhập khác dự kiến đạt 7.347 tỷ đồng (tăng 5%).

Hoạt động tái cơ cấu được thực hiện rốt ráo hơn với việc hoàn thành cơ cấu 225 đơn vị, còn 47 đơn vị sẽ triển khai tiếp trong năm 2016. Đồng thời, SBIC tiếp tục phải tái cơ cấu nợ tại các cá nhân, tổ chức kinh tế khác, nợ trái phiếu quốc tế…

Có thể thấy, hoạt động sản xuất kinh doanh của SBIC có tăng trưởng, lợi nhuận cải thiện tích cực hơn, song sẽ cần thêm nhiều giải pháp hỗ trợ để “hồi sinh” doanh nghiệp đầu tàu của ngành đóng tàu.

Ông Ngô Tùng Lâm, Phó TGĐ SBIC, cho biết: “Giai đoạn 2007-2008, các nhà máy của Vinashin đóng nhiều tàu có quy mô lớn, công nghệ phức tạp. Sau thời gian khủng hoảng và phải tái cơ cấu, đến cuối năm 2015, SBIC cơ bản hoàn thành mục tiêu tái cơ cấu. Năm 2016 là năm đầu tiên hoạt động đóng tàu hồi sinh, ký được nhiều đơn hàng mới”.

Sự “hồi sinh” được ông Lâm dẫn chứng ở trường hợp của Nhà máy đóng tàu Nam Triệu (Hải Phòng) hiện đã khôi phục hoạt động đóng tàu 56.000 tấn. Nhà máy cũng thực hiện một số sản phẩm tàu lớn đóng dở dang, tìm kiếm các chủ tàu mới để tiếp tục triển khai đóng tàu…

Trước lo ngại về năng lực nhà máy đóng tàu hạn chế, ông Lâm cho hay, SBIC sẽ đảm nhận các phần việc mà tổng công ty có thế mạnh, năng lực. Nếu đơn hàng nhiều quá, hay có phần việc mà SBIC chưa đáp ứng được thì sẽ sử dụng nhà thầu phụ._

Để hỗ trợ các doanh nghiệp ngành đóng tàu, Bộ GTVT và Tổng công ty SBIC sẽ tổ chức Triển lãm quốc tế về đóng tàu, hàng hải và công trình biển (Vietship 2016) từ ngày 24 đến 26/2/2016 tại Trung tâm hội nghị quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội. Không chỉ trưng bày, giới thiệu công nghệ đóng tàu, tại triển lãm Vietship sẽ tổ chức hội thảo quốc tế để bàn thảo các vấn đề “nóng” của ngành đóng tàu cùng chính sách phát triển vận tải biển.

Ông Phạm Bình Minh, Phó Ban chỉ đạo Vietship 2016 chia sẻ, ở giai đoạn tái cơ cấu, các nhà máy đóng tàu sẽ tập trung vào hai mảng chính: Một là hợp tác với các nhà máy đóng tàu lớn thế giới để tham gia chuỗi sản xuất toàn cầu. Hai là mảng đóng tàu nội địa hướng đi vào thị trường ngách như: đóng tàu cá, đóng tàu cỡ nhỏ… Đây cũng là xu hướng thị trường của SBIC trong thời gian tới.

Doanh nghiệp và ngân hàng có thể bắt tay tạo chuỗi liên kết sản xuất gia tăng giá trị tốt hơn.

Ngân hàng “chê” đóng tàu?

Điểm mừng là tại Vietship 2016, các doanh nghiệp đóng tàu sẽ ký được hợp đồng với đối tác có tổng trị giá cao hơn mức 500 tỷ đồng của kỳ triển lãm trước (năm 2014).

Với những kế hoạch hồi sinh ngành đóng tàu Việt Nam, SBIC và các đơn vị thành viên sẽ phải giải bài toán vốn cho nhu cầu ngắn hạn và dài hạn? Thời gian qua, các ngân hàng đã “quay lưng” với doanh nghiệp đóng tàu và tại sự kiện lớn của ngành đóng tàu sắp tới, cũng “vắng bóng” các ngân hàng.

Thừa nhận thực tế khó khăn về vốn cho đóng tàu, ông Ngô Tùng Lâm chia sẻ, các ngân hàng thường căn cứ theo tính khả thi của hợp đồng tài trợ vốn cho chủ tàu nên họ không tham gia các kỳ triển lãm Vietship. Tuy vậy, ngân hàng rất quan tâm đến chủ tàu có phương án đầu tư khả thi và chủ tàu luôn có ngân hàng “ruột” đi theo.

Đơn cử, Nhà máy đóng tàu Phà Rừng và một chủ tàu từ Hàn Quốc sắp ký hợp đồng đóng 3 tàu chở dầu với tổng giá trị hơn 600 tỷ đồng. Quá trình đàm phán luôn có đại diện ngân hàng Hàn Quốc đi theo rất sát. Còn ngân hàng Việt Nam sẽ tham gia ở vai trò tài trợ vốn lưu động, ngắn hạn cho doanh nghiệp sau khi ký được đơn hàng.

Theo ông Minh, các ngân hàng nội đang kém cạnh tranh về nguồn cung ngoại tệ và lãi suất rẻ so với ngân hàng ngoại. Với các dự án đóng tàu của SBIC, sau khi ký được hợp đồng với chủ tàu nước ngoài, tổng công ty sẽ lựa chọn ngân hàng nội để vay vốn, chủ yếu là vốn lưu động mua sắm vật tư, thiết bị phục vụ đóng tàu.

Trên thực tế, các dự án đóng tàu, nhất là tàu cỡ lớn, công nghệ phức tạp, đòi hỏi lượng vốn rất lớn, lên tới vài trăm, nghìn tỷ đồng. Song đang có “khoảng trống” rất lớn về khả năng cấp tín dụng mà các ngân hàng Việt Nam lại “bỏ quên” hoặc khó chen chân, trong khi doanh nghiệp và ngân hàng có thể bắt tay tạo chuỗi liên kết sản xuất gia tăng giá trị tốt hơn.

Thu Hằng