Việc thu hẹp khoảng cách giữa huy động và cho vay đã góp phần cải thiện đáng kể thanh khoản hệ thống, đồng thời giảm bớt áp lực cạnh tranh lãi suất gay gắt trong tương lai gần.

Dòng tiền khổng lồ chảy về hệ thống ngân hàng

Dữ liệu mới nhất từ Bộ Tài chính cho thấy tính đến ngày 22/8, huy động vốn bằng đồng Việt Nam đã tăng 8,77% so với thời điểm đầu năm. Con số này không chỉ vượt qua mức tăng trưởng tín dụng 8,38% mà còn đánh dấu bước chuyển mình tích cực so với giai đoạn cuối quý II năm 2026. Tại thời điểm đó, trong khi tín dụng tăng trưởng 7,4% thì huy động vốn mới chỉ nhích thêm hơn 5%.

Dựa trên quy mô tổng tiền gửi cuối năm 2025 là khoảng 16,5 triệu tỷ đồng, ước tính lượng tiền nhàn rỗi chảy vào các tổ chức tín dụng trong hơn 8 tháng qua đạt mức kỷ lục hơn 1,4 triệu tỷ đồng. Sự gia tăng mạnh mẽ này diễn ra xuyên suốt trong bối cảnh mặt bằng lãi suất tiết kiệm duy trì ở mức cao ổn định.

Khảo sát thực tế cho thấy phần lớn ngân hàng hiện áp dụng mức lãi suất kịch trần 4,75%/năm cho các kỳ hạn dưới 6 tháng. Đối với kỳ hạn từ 6 - 12 tháng, mức lãi suất phổ biến dao động trong khoảng từ 6,5 - 8%/năm, thậm chí một số đơn vị còn triển khai các chương trình ưu đãi đặc biệt để đẩy lãi suất lên tới 9% kèm theo các điều kiện đi kèm.

Bức tranh lãi suất đầu tháng 9 phản ánh rõ nét sự khác biệt về chiến lược kinh doanh. Nhóm bốn ngân hàng quốc doanh bao gồm BIDV, VietinBank, Agribank và Vietcombank tiếp tục giữ biểu lãi suất tương đồng nhau. Các đơn vị này niêm yết mức 4,75% cho kỳ hạn 3 tháng, 6,6% cho kỳ hạn 6-9 tháng và 6,8% cho kỳ hạn từ 12 - 18 tháng. Điểm đáng lưu ý là chênh lệch lãi suất giữa các kỳ hạn rất thấp, tạo thuận lợi cho những khách hàng cần xoay vòng vốn ngắn hạn nhưng vẫn muốn hưởng lợi suất tiệm cận mức dài hạn.

Trái ngược với nhóm quốc doanh, các ngân hàng tư nhân lớn như ACB, Techcombank, Sacombank hay VPBank lại tạo ra những “đợt sóng” mạnh mẽ. Ở kỳ hạn 6 tháng, ACB hiện đang dẫn đầu thị trường với mức lãi suất 7,6%/năm và theo sau là Sacombank với 7,2%. Với kỳ hạn từ 12 tháng trở lên, ACB tiếp tục giữ vị trí quán quân khi niêm yết mức 7,8%, trong khi Sacombank áp dụng 7,5%. Đa số các ngân hàng tư nhân lớn khác cũng đã chủ động đưa lãi suất kỳ hạn 12 tháng vượt mốc 7%.

Ở phân khúc các ngân hàng vừa và nhỏ, LPBank gây bất ngờ khi duy trì lãi suất cao đồng đều ở các kỳ hạn dài với mức 7,2% cho kỳ hạn 12 tháng. Các nhà băng khác như Saigonbank, BacABank và PGBank cũng đưa ra mức lãi suất cạnh tranh quanh ngưỡng 7% cho các kỳ hạn từ 6 - 18 tháng. Tuy nhiên thị trường vẫn tồn tại những ngoại lệ như SeABank hay Eximbank với mức lãi suất chỉ dao động từ 4,65% đến 5,45%. Đặc biệt nhất là trường hợp của SCB khi nhà băng này niêm yết mức lãi suất thấp nhất thị trường, từ 1,9 - 3,9%/năm, do đang trong diện kiểm soát đặc biệt.

Mặt bằng lãi suất chưa dễ giảm sâu

Bên cạnh tiết kiệm truyền thống, chứng chỉ tiền gửi đang trở thành công cụ cạnh tranh mạnh với mức sinh lời có thể lên tới 9,4%/năm. Tại MB, khách hàng mua chứng chỉ tiền gửi có thể hưởng lợi suất cao hơn từ 1,3 - 2,3 điểm % so với gửi tiết kiệm trực tuyến. Cụ thể lãi suất kỳ hạn 3-5 tháng đạt mức 7% và 6 - 9 tháng là 7,1%. VPBank cũng tung ra mức lãi suất ưu đãi từ 7,3 - 9% cho các khoản tiền từ 100 triệu đồng với kỳ hạn dưới 6 tháng. Ngay cả Vietcombank cũng nhập cuộc khi niêm yết lãi suất chứng chỉ tiền gửi trực tuyến lên tới 7,9% cho kỳ hạn 12 tháng, cao hơn hẳn mức 6,8% của tiền gửi thông thường.

Mặc dù lãi suất cao rất hấp dẫn nhưng các chuyên gia tài chính khuyến cáo khách hàng cần cân nhắc kỹ lưỡng. Với một khoản tiền gửi 1 tỷ đồng, sự chênh lệch lãi suất có thể mang lại thêm khoảng 11 triệu đồng/năm nhưng lãi suất không nên là tiêu chí duy nhất. Người gửi tiền cần lưu ý hạn mức bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam hiện nay tối đa là 350 triệu đồng cho cả gốc và lãi tại một tổ chức tín dụng. Việc chia nhỏ dòng tiền thay vì dồn toàn bộ vào một nơi có lãi suất cao nhất sẽ đảm bảo an toàn và tính thanh khoản linh hoạt hơn.

Theo các chuyên gia, mặc dù có sự cải thiện về huy động vốn nhưng chênh lệch giữa huy động và cho vay vẫn duy trì ở mức cao với con số tuyệt đối lên tới gần 2 triệu tỷ đồng.

Lãi suất huy động “leo thang”, vì sao lãi vay bất ngờ chững lại?

Tuy nhiên, các tín hiệu tích cực đã bắt đầu xuất hiện khi lãi suất tại một số ngân hàng lớn và thị trường trái phiếu có dấu hiệu hạ nhiệt. Điển hình như tại Vietcombank, lãi suất cho vay bình quân tháng 7/2026 đã giảm xuống mức 7,4%/năm. Xu hướng giảm cũng lan tỏa sang thị trường trái phiếu ngân hàng khi lãi suất các lô trái phiếu kỳ hạn 3-6 năm của khối tư nhân chỉ còn quanh ngưỡng 9% và nhóm quốc doanh duy trì ở mức từ 7,87 - 8,2%/năm.

Giới chuyên gia dự báo mặt bằng lãi suất sẽ khó tăng thêm trong những tháng cuối năm, song vẫn duy trì ở mức cao đến đầu năm sau do nhu cầu vốn phục vụ sản xuất kinh doanh thường tăng mạnh vào giai đoạn cuối năm.

Để hỗ trợ nền kinh tế, Chính phủ đã yêu cầu Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt nhằm ổn định thanh khoản và nỗ lực giảm lãi suất cho vay. Song song với đó, việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công và phát triển thị trường vốn sẽ là chìa khóa để đa dạng hóa nguồn lực, giảm bớt sự lệ thuộc quá lớn vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng trong thời gian tới.

Huyền Anh