Nam Điền là một trong những xã có làng nghề truyền thống sản xuất các sản phẩm mây, tre, cói và đặc biệt là sản phẩm cói. Cói Nam Điền đã có mặt tại rất nhiều tỉnh, thành trong nước và cả nước ngoài. Người ta biết đến sản phẩm cói Nam Điền với chất cói dai, chắc, dày dặn và rất bền. Mặc dù là làng nghề có truyền thống sản xuất cói từ lâu đời nhưng trước đây người dân địa phương chỉ coi dệt cói là nghề phụ, sản xuất lúc nông nhàn và sản xuất theo hộ gia đình nhỏ lẻ.

HTX Sản xuất Kinh doanh, Dịch vụ Trung Hiếu được thành lập từ năm 2018 tại xóm 4, xã Nam Điền. Ngay sau khi thành lập, HTX đã vận động, tập trung các hộ làm nghề tham gia vào HTX. Tính đến nay, HTX đã có gần 400 thành viên.

Với sự năng động, sáng tạo, Hội đồng quản trị HTX đã đứng ra đảm nhận các khâu đầu vào, đầu ra cho sản phẩm, đồng thời đầu tư một số máy móc, thiết bị như máy ép cói, máy se lõi để nâng cao năng suất lao động giúp thành viên yên tâm sản xuất. Hiện nay, thu nhập bình quân của người lao động trong HTX đạt 4-6 triệu đồng/người/tháng; trung bình mỗi tuần HTX xuất đi 8.000 sản phẩm.

Tuy đã đạt được những thành quả rất khả quan, nhưng một vấn đề làm đau đầu Ban quản trị HTX và chính quyền địa phương chính là vấn đề ô nhiễm môi trường trong quá trình sản xuất do tồn dư hóa chất sử dụng trong quá trình sản xuất phát thải ra môi trường.

Vấn đề nan giải nhất mà các hộ sản xuất kinh doanh mặt hàng mây tre cói ở đây đều phải đối mặt là vấn đề nấm mốc, sâu mọt phá hoại do đặc tính nguyên liệu này đặc biệt dễ bị ẩm mốc, nứt và bị sâu mọt phá hoại hơn rất nhiều những nguyên liệu khác. Thông thường, các hộ sản xuất nhỏ ở đây đều chủ yếu sử dụng lưu huỳnh (diêm sinh) để ủ sấy mây tre cói. Lưu huỳnh vừa có tác dụng chống mốc, mọt vừa có tác dụng làm trắng, lên màu vàng đẹp cho nhiều mặt hàng mây tre cói, thêm nữa giá của lưu huỳnh rất rẻ, cách sử dụng ủ sấy cũng rất đơn giản và tiện lợi.

Tuy nhiên, việc sử dụng này gây độc cho sản phẩm, gây ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của người trực tiếp sản xuất cũng như người tiêu dùng và phát thải ô nhiễm môi trường. Hơn nữa, lưu huỳnh cũng chỉ có tác dụng chống mốc, mọt trong một thời gian ngắn, sau khi bay hơi hết thì các hiện tượng mốc mọt vẫn xảy ra. Trên thị trường hiện nay cũng có một số loại thuốc chống mốc mọt nhập khẩu về từ Trung Quốc, giá rẻ và có hiệu quả ngay tức thì nhưng đây cũng là các chất độc bị cấm.

Hiểu được mối lo trên của HTX và chính quyền địa phương, Ban chủ nhiệm nhiệm vụ đã nghiên cứu, khảo sát, tìm hiểu các loại thiết bị công nghệ và đưa vào ứng dụng tại HTX hệ thống sấy hút ẩm đối lưu công nghiệp. Đây là hệ thống sấy, hút ẩm, khử khuẩn sản phẩm tiêu chuẩn Nhật Bản và Châu Âu giúp thay thế hầu như hoàn toàn hóa chất mà vẫn đảm bảo được màu sắc, đặc tính của sản phẩm.

Năm 2021, trước tình hình dịch bệnh Covid-19 diễn biến rất phức tạp và khó lường ở các địa phương ảnh hưởng rất lớn đến công tác di chuyển, triển khai nhiệm vụ, nhưng với sự vào cuộc quyết liệt cũng như sự phối hợp nhiệt tình từ Liên minh HTX các tỉnh, Ban chủ nhiệm nhiệm vụ đã tiến hành khảo sát và lựa chọn HTX Sản xuất Kinh doanh, Dịch vụ Trung Hiếu tại xã Nam Điền, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định thực hiện mô hình. 

Ngày 23/12, Trung tâm Khoa học Công nghệ và Môi trường (COSTE) thuộc Liên minh HTX Việt Nam đã tổ chức lễ bàn giao nghiệm thu và đưa vào sử dụng các hạng mục hỗ trợ mô hình thuộc nhiệm vụ bảo vệ môi trường “Ứng dụng công nghệ khắc phục, giảm thiểu ô nhiễm, cải thiện môi trường tại các HTX, làng nghề sản xuất các sản phẩm từ mây, tre, cói” cho HTX Sản xuất Kinh doanh, Dịch vụ Trung Hiếu tại xã Nam Điền, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định.

Tham dự lễ bàn giao, đại diện Liên minh HTX tỉnh có ông Trần Văn Phiệt - Phó Chủ tịch phụ trách Liên minh HTX tỉnh Nam Định. Đại diện chính quyền địa phương có ông Nguyễn Minh Tân - Phó Chủ tịch UBND xã Nam Điền. Về phía đơn vị chủ trì triển khai nhiệm vụ có ông Lê Tuấn An – Tổng Giám đốc COSTE và các thành viên thực hiện nhiệm vụ. Đại diện cho HTX có ông Trần Văn Trình – Chủ tịch HĐQT và đông đảo các thành viên HTX.

Đại diện HTX, ông Trần Văn Trình - Chủ tịch HĐQT rất phấn khởi đón nhận hệ thống và cảm ơn sự hỗ trợ của COSTE, đồng thời cam kết sẽ sử dụng tài sản được hỗ trợ một cách an toàn, hiệu quả. Đây là sự hỗ trợ rất thiết thực để HTX và các sản phẩm của HTX ngày càng được nâng cao về chất lượng, mẫu mã, sức cạnh tranh để đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu song song với việc khắc phục, giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại địa phương cũng như lan tỏa đến các HTX, làng nghề thủ công mỹ nghệ nói chung và sản xuất các sản phẩm mây tre cói nói riêng.

L.A