Ngành bán lẻ Việt Nam dự báo sẽ tăng lên 350 tỷ USD vào năm 2025. Thực tế, cuộc đua giành thị phần bán lẻ ở Việt Nam vẫn đang diễn ra hết sức khốc liệt giữa DN, HTX và các tổ chức khi nhu cầu về chất lượng lương thực, thực phẩm ngày càng được nâng cao.

Nhiều triển vọng tại thị trường bán lẻ

Theo nhận định từ Bộ Công thương, từ đầu năm đến nay, "bức tranh" kinh tế của Việt Nam có nhiều khởi sắc. Cụ thể, báo cáo kinh tế - xã hội tháng 8 và 8 tháng đầu năm 2024 của Tổng cục Thống kê cho thấy, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trên cả nước ước đạt hơn 4,148 triệu tỷ đồng, tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, các địa phương như Quảng Ninh, Hải Phòng, Cần Thơ, Đà Nẵng, TPHCM và Hà Nội,… đều ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu bán lẻ rõ rệt trong tháng 8, phản ánh hiệu quả của các chính sách kích cầu.

Dễ thấy, sự phát triển của các kênh bán lẻ hiện đại, từ các chuỗi siêu thị lớn cho đến các cửa hàng tiện lợi, đã mở ra cơ hội lớn cho các HTX, đặc biệt là những HTX sản xuất nông sản sạch, an toàn và có giá trị cao. Không chỉ giới hạn ở việc đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng, các HTX còn có thể tận dụng mạng lưới phân phối hiện đại để mở rộng quy mô kinh doanh và nâng cao giá trị thương hiệu.

Đơn cử như HTX Nông sản Phú Quý (Hưng Yên), với mô hình sản xuất và phân phối cam theo tiêu chuẩn VietGAP. Nhờ vào việc liên kết với các chuỗi siêu thị lớn như VinMart, Big C, và Lotte Mart,... Việc liên kết với các thương hiệu đầu ra lớn không chỉ giúp HTX tăng sản lượng tiêu thụ mà còn nâng cao uy tín và giá trị thương hiệu của sản phẩm.

Hay như HTX Lộc Thúy Quỳnh Farm (Vĩnh Phúc) mới đây đã ký hợp đồng với Big C thuộc Tập đoàn Central Retail để cung cấp các sản phẩm từ trái thanh long đỏ: thanh long tươi, mì thanh long, bột thanh long,…

Nghiên cứu của các công ty thị trường cho thấy, ở Việt Nam, trung bình 100.000 dân cần 1 đại siêu thị và 1 trung tâm thương mại; mỗi 10.000 dân cần ít nhất 1 siêu thị cỡ trung bình; cứ 1.000 dân lại cần từ 1-3 cửa hàng tiện lợi. Đây chính là điều kiện thuận lợi để các HTX có thể kết nối trực tiếp với người tiêu dùng, từ đó gia tăng doanh số và phát triển thị phần. 

Thực tế, các HTX đã và đang tận dụng tốt kênh bán lẻ hiện đại không chỉ để gia tăng sản lượng bán ra, mà còn giúp cải thiện chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng hoạt động kinh doanh. Bên cạnh đó, các HTX cũng đang tích cực tham gia các hội chợ triển lãm, các chương trình xúc tiến thương mại để quảng bá sản phẩm và tìm kiếm đối tác mới. 

Chớp thời cơ để phát triển

Để tận dụng những lợi thế hiện có, các HTX cần có chiến lược rõ ràng và linh hoạt trong việc mở rộng thị phần. Ông Nguyễn Quốc Mỹ (phòng NN & PTNT huyện Hiệp Hòa – Bắc Giang) cho biết: “Yếu tố giúp các HTX mở rộng thị phần và tăng trưởng bền vững chính là việc kết nối hiệu quả chuỗi cung ứng. Để đảm bảo nguồn hàng ổn định và chất lượng, HTX phải xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với các nhà cung cấp, đối tác phân phối, đơn vị vận chuyển và cả các đối tác xuất khẩu. Việc kết nối chuỗi cung ứng không chỉ giúp HTX nâng cao năng lực quản lý và giảm thiểu chi phí, mà còn giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm từ khâu sản xuất đến tay người tiêu dùng”.

Đối với các HTX sản xuất nông sản sạch, hữu cơ, đã xây dựng chuỗi cung ứng khép kín, từ việc tự cung cấp nguyên liệu đầu vào cho đến chế biến và phân phối sản phẩm, kiểm soát tốt hơn chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo ra các giá trị gia tăng cho sản phẩm cuối cùng. Nhờ vậy, nhiều HTX đã thành công trong việc đưa sản phẩm của mình vào các hệ thống bán lẻ lớn, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường trong nước và quốc tế.

Sự phát triển của chuỗi cung ứng hiện đại không chỉ dừng lại ở việc nâng cao hiệu quả sản xuất và phân phối, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng thương hiệu cho các HTX. Chẳng hạn như hợp tác với các doanh nghiệp bán lẻ lớn và các chuỗi siêu thị để đưa sản phẩm của mình lên kệ tại các hệ thống bán lẻ lớn trên toàn quốc.

Để đi được đường dài trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh khốc liệt, các HTX cần không ngừng đổi mới cả về sản phẩm, quy trình sản xuất lẫn mô hình kinh doanh như đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ cao để tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao năng suất lao động.

“Thị trường bán lẻ Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, với sự gia tăng đáng kể về nhu cầu tiêu dùng và sự phát triển của các kênh bán lẻ hiện đại. Các HTX cần tận dụng tối đa cơ hội này để phát triển và mở rộng kinh doanh. Việc tham gia vào các hệ thống phân phối hiện đại không chỉ giúp các HTX gia tăng khả năng tiêu thụ mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm”, TS. Phạm Văn Hội – Học viện Nông nghiệp Việt Nam chia sẻ.

Tuy nhiên, sự phát triển của ngành thương mại bán lẻ được đánh giá là chưa tương xứng với tiềm năng, còn thiếu tính bền vững, chuỗi liên kết chưa chắc chắn, nhiều hạn chế do hạ tầng thương mại bán lẻ ở một số địa phương phát triển chưa đồng đều, hạn chế từ khâu quản lý thị trường, cạnh tranh không lành mạnh về giá và những rủi ro tiềm ẩn  khác cho các HTX.

Lê Hồng