Tính đến đầu năm 2016, tổng dư nợ cho VTD tại các nước phát triển đang liên tục tăng. Điển hình tại thị trường Mỹ đạt khoảng 23% GDP(4.100 tỷ USD), tại Anh đạt 16%, Đức 10,5%, Pháp 9,8%, Italia 8,7%, Tây Ban Nha 8,6% GDP… Tại Việt Nam, tỷ lệ cho VTD cũng liên tục tăng kể từ năm 2007 và hiện tại đạt khoảng hơn 6% GDP (dự kiến sẽ vượt qua con số 10% GDP vào năm 2020).

Xu hướng tất yếu

Có thể thấy VTD đang trở thành xu thế phát triển tất yếu trong bối cảnh kinh tế thị trường. Theo thống kê của Viện Chiến lược Ngân hàng - Ngân hàng Nhà nước (NHNN), Việt Nam hiện có khoảng trên 15 triệu khách hàng tiềm năng của tín dụng tiêu dùng (cá nhân). Đó là lý do hầu hết các siêu thị, trung tâm điện máy, hệ thống phân phối lớn… đều đang tổ chức liên kết với các công ty tài chính để triển khai các dịch vụ VTD, vay trả góp cho khách hàng.

Nếu như trước đây, để VTD trả góp, NTD sẽ phải trải qua nhiều thủ tục phức tạp, thì nay đã đơn giản hơn rất nhiều. Chỉ cần chứng minh thư, bằng lái xe, bản sao thu nhập cá nhân, hoặc sổ hộ khẩu… khách hàng có thể vay được từ 10 đến 20 triệu đồng trong 1 - 3 năm một cách nhanh gọn, dễ dàng (tất nhiên, khi thủ tục đơn giản, rủi ro sẽ tăng lên và lãi suất cũng cao hơn).

Anh Hoàng Nam Anh (ngõ 413, Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ: “Sau Tết vừa rồi, tôi quyết định mua trả góp chiếc Asus Zenbook có giá gần 18 triệu đồng. Với tư vấn cặn kẽ, rõ ràng của nhân viên tài chính và cửa hàng, tôi đã hoàn thành thủ tục chỉ trong vòng một buổi sáng, rất nhanh gọn, tiện lợi và lãi suất thì không chênh nhau là mấy”.

Khảo sát tại các đại lý phân phối, nhu cầu VTD của khách hàng cũng ngày càng tăng lên, chị Phạm Thị Minh Thư - nhân viên tư vấn trả góp tại siêu thị điện máy Trần Anh, cho biết: “Các thủ tục cho vay trả góp ngày càng được hoàn thiện, với những lợi ích tích cực, số lượng khách hàng đến mua trả góp ngày càng tăng. Mỗi ngày chúng tôi tiếp đón bình quân từ 30 - 50 khách hàng đến xin tư vấn và mua trả góp”.

Theo thống kê của tổ chức tín dụng quốc tế MasterCard Worldwide, tín dụng tiêu dùng tại Việt Nam tăng trưởng bình quân 12%/năm kể từ năm 2007. Việt Nam cũng là nước có ưu tiên cho tín dụng tiêu dùng cao nhất thế giới, với 86%. Tỷ lệ lãi suất cho VTD/lãi suất cơ bản tại Việt Nam cũng tương đương với các nước trên thế giới, như Mỹ, EU, Nhật Bản,…

Việt Nam đang có khoảng 15 triệu khách hàng tiềm năng cho tín dụng tiêu dùng

Để vay tiêu dùng đúng cách

Tín dụng tiêu dùng đang đang được đánh giá cao, tạo ra những lợi ích tích cực, thúc đẩy trung chuyển hàng hóa, dịch vụ, giảm rủi ro tín dụng đen… Tuy nhiên, hoạt động tín dụng này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với NTD, nếu không tỉnh táo và cân nhắc kỹ lưỡng. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để hóa giải những chiêu, trò bất chính và VTD an toàn?!

Tháng 6/2015, Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương) đã liên tục đưa ra những thông tin về các hành vi tín dụng tiêu dùng có dấu hiệu bất chính để cảnh báo NTD như: hợp đồng không rõ ràng, nhân viên tung “hỏa mù” gây nhầm lẫn cho khác hàng, NTD không được cung cấp hợp đồng đầy đủ, công ty tài chính gây khó dễ cho NTD khi xảy ra tranh chấp…

Tuy nhiên, để VTD an toàn và đúng cách, bản thân NTD là yếu tố quan trọng nhất. Mỗi NTD cần trở thành những khách hàng thông minh, tỉnh táo nghiên cứu kỹ hợp đồng, xác định nhu cầu thực của bản thân, tìm hiểu kỹ từ nhiều nguồn để lựa chọn đơn vị cho vay, chú ý đến các điều khoản trong hợp đồng…

Anh Nguyễn Huy Hoàng - đại diện một công ty tài chính, cho biết: “Khách hàng cần đặc biệt quan tâm đến uy tín của đơn vị cho vay, mức lãi suất vay, các khoản phí phát sinh, phí phạt. Các quy định về thời gian trả nợ, phương thức trả nợ, phí thanh lý (hoặc hủy) hợp đồng cũng lã chi tiết cần cân nhắc. Khách hàng cần yêu cầu có và giữ lại hợp đồng để được bảo vệ quyền lợi khi có tranh chấp. Thông báo ngay cho cơ quan chức năng khi có tranh chấp”...

“Mỗi hoạt động hay sản phẩm VTD đều có những đặc điểm khác nhau, vì vậy, mỗi khách hàng cần tỉnh táo để lựa chọn phương thức vay và trả nợ thích hợp nhất. Nhưng tựu trung lại, NTD cần cân nhắc ba yếu tố then chốt: nhu cầu thực của cá nhân, hợp đồng và khả năng trả nợ”, ông Nguyễn Minh Phong - chuyên gia kinh tế, khuyến cáo.

Hiến Nguyễn