Theo Tổng cục Hải quan, trong 4 tháng đầu năm nay, tổng KNXK hồ tiêu của Việt Nam đạt 473,50 triệu USD, trong đó hồ tiêu đen đạt 473,50 triệu USD, hồ tiêu trắng đạt 88,18 triệu USD.

Gấp rút kiểm soát dư lượng

So với cùng kỳ năm 2015, sản lượng XK đã tăng 32,98% (tương đương 13.410 tấn, giá trị KNXK tăng 9,36% (tương đương 48,06 triệu USD). Riêng thị trường Mỹ đã nhập 15.713 tấn, chiếm 22,67% tổng sản lượng XK của Việt Nam, tăng 3.341 tấn.

Mặc dù vậy, tại hội nghị thường niên của ngành hồ tiêu hồi cuối tuần qua, vấn đề nổi lên vẫn là nỗi lo về cải thiện chất lượng hồ tiêu XK và kiểm soát dư lượng thuốc BVTV. Điều này cũng để tránh tình trạng như hồi đầu năm ngoái, hồ tiêu XK nhiều nhưng bị trả lại cũng nhiều, chủ yếu là tiêu thô, nguyên nhân do chất lượng không bảo đảm.

Khi mà viêc thu hoạch hồ tiêu tại Việt Nam hầu như đã hoàn tất trong tháng 4 năm nay, nguồn hàng mới của vụ mùa hiện tại đã được bán ra trên thị trường, thì một lần nữa, chất lượng của hồ tiêu XK lại cần phải được mổ xẻ.

Vừa qua, Bộ NN&PTNT đã nêu ý kiến chỉ đạo của Thứ trưởng Trần Thanh Nam về hành động nhằm gấp rút tăng cường vấn đề này. Theo đó, Bộ NN&PTNT đã phân công chi tiết đối với các đơn vị liên quan trực tiếp tới vấn đề quản lý chất lượng phối hợp với Bộ Y tế xây dựng các văn bản pháp luật quy định dư lượng thuốc BVTV có tính đến mức MRL của nước nhập khẩu, cấm các loại thuốc BVTV không được phép sử dụng tại thị trường Mỹ và EU.

Cụ thể như: Tổ chức kiểm tra và cấp giấy chứng nhận kết quả phân tích chỉ tiêu ATTP; quyết liệt kiểm soát, sử dụng thuốc BVTV nhập khẩu…

Trước mắt Cục BVTV (Bộ NN&PTNT) sẽ làm việc với Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam (VPA) để xây dựng phương án kiểm tra, đánh giá việc sử dụng thuốc BVTV trên hồ tiêu ở các khâu trên đồng ruộng và sau thu hoạch, bảo quản, phân phối để có hướng quản lý cho phù hợp.

Bộ NN&PTNT cũng giao Vụ Hợp tác Quốc tế đến trước tháng 6/2016 sẽ yêu cầu các Hiệp hội gia vị châu Âu, Mỹ cung cấp thông tin và hỗ trợ Việt Nam cải thiện điều kiện để hồ tiêu Việt Nam đáp ứng quy định của các thị trường NK.

Vẫn còn nhiều nỗi lo về cải thiện chất lượng hồ tiêu XK và kiểm soát dư lượng thuốc BVTV

Bao giờ bền vững?

Cần nhắc lại, vào tháng 1/2016, Bộ trưởng Bộ NN & PTNT đã ban hành Thông tư 03/2015/TT-BNNNT, quy định danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng trên cây hồ tiêu tại Việt Nam với 47 tên thuốc trừ sâu và trừ bệnh thương phẩm trên cơ sở danh mục thuốc BVTV sử dụng chung trên cây trồng.

Cũng phải nói thêm, trước đây, VPA từng kiến nghị Bộ NNN & PTNT cần khảo sát, đánh giá hồ tiêu hiện nay có dư lượng thuốc BVTV không và nếu có thì ở khâu nào trong quá trình canh tác?

Do sự hiểu biết của nông dân hạn chế, do lạm dụng để bảo đảm sản lượng hay do quá trình thu mua?

VPA cho rằng trong tháng 4 và 5/2016, thị trường hồ tiêu bắt đầu sôi động bởi giá hồ tiêu trong nước bắt đầu biến động mạnh. Giá tiêu cổng trại giao dịch hiện ở mức 175.000- 180.000 đồng/kg. Giá tăng càng khiến nông dân muốn găm giữ để chờ giá cao hơn nữa.

Nhưng giới chuyên gia cũng quan ngại đa số nông dân có xu hướng trữ tiêu để bán dần nên có thể họ đã sử dụng chất carbedazim để trừ nấm cho tiêu.

Hơn nữa, hồ tiêu hiện được thu mua qua hệ thống thương lái như các ngành nông sản khác. Điều này dễ dẫn đến chất lượng tiêu bán cho các DN XK không đồng đều.

Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch VPA, chia sẻ, dù Việt Nam dù chiếm 1/3 thị phần hồ tiêu trên thế giới như nỗi lo lớn hiện nay về chất lượng hồ tiêu vẫn phải nhập hồ tiêu chất lượng cao để XK đi các thị trường khó tính, chẳng hạn như Nhật Bản.

Theo bà Nguyễn Mai Oanh, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký VPA, mục tiêu đến năm 2020 của ngành hồ tiêu Việt Nam là phải đạt 90% sản lượng tiêu sạch, được xử lý, chế biến.

Trong đó, có 70% tiêu đen( trong đó tiêu nghiền bột 15%), 30% tiêu trắng (trong đó tiêu trắng nghiền bột 25%). Đồng thời ngành này phải duy trì kim ngạch 1,2 - 1,3 tỷ USD /năm

Tuy vậy, bà Oanh lưu ý ngành hồ tiêu Việt Nam hiện nay phát triển nhanh nhưng không bền vững. Điều đó đòi hỏi cần cải thiện chất lượng chuỗi giá trị, tập trung vào vấn đề VSATTP, sản xuất theo GAP.

Muốn làm được điều đó thì cần thay đổi cách quản lý, giám sát, kiểm soát trong phân phối, sử dụng giống, phân bón, thuốc BVTV. Giới chuyên gia khuyến nghị cần Tổ chức cấp chứng nhận vùng sản xuất để kiểm soát được chất lượng, môi trường, xây dựng hồ sơ chỉ dẫn xuất xứ, truy suất nguồn gốc theo yêu cầu thị trường.

Hơn nữa, việc nắm bắt các xu hướng mới của nhu cầu thị trường, nhất là ở những thị trường có giá trị gia tăng cao như EU, Mỹ, Nhật…cũng là việc cần thiết trong lúc này.

Thế Vinh