Theo số liệu của Liên minh HTX tỉnh Hà Tĩnh, đến tháng 4/2016, toàn tỉnh có 2.822 tổ hợp tác (THT) với 21.645 thành viên; 1.225 HTX, với 117.062 xã viên. Trong đó, có 83 HTX, 25 THT liên kết sản xuất với các doanh nghiệp, 10 HTX kết nối tiêu thụ sản phẩm tại siêu thị Co.op Mart. Doanh thu của khu vực KTHT ước đạt trên 2.500 tỷ đồng, lợi nhuận trên 70 tỷ đồng/năm.

Tầm quan trọng của HTX

Ông Nguyễn Trọng Hảo - Phó Chủ tịch liên minh HTX tỉnh Hà Tĩnh, cho biết các HTX trên địa bàn phát triển khá nhanh, khẳng định vai trò “cầu nối” hình thành chuỗi liên kết sản xuất DN - HTX với hộ nông dân, rõ nhất trên ngành nghề chăn nuôi lợn, sản xuất rau củ quả, dịch vụ giống vật tư và dịch vụ thương mại nông nghiệp. Thu nhập của các thành viên và người lao động trong HTX tăng khá nhanh, nhất là các HTX hoạt động ở lĩnh vực chăn nuôi và nuôi trồng - chế biến nông - lâm - thủy sản, dao động từ 3,6 - 6 triệu đồng/người/tháng.

Toàn tỉnh có 102 HTX chăn nuôi, trong đó có 36 HTX có quy mô lớn, liên kết theo chuỗi giá trị khép kín. Các HTX cho thu nhập từ 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm. Tiêu biểu như các HTX Hoàng Châu, Thu Hằng, Bình An (huyện Kỳ Anh), Cẩm Dương (Cẩm Xuyên), Thắng Lợi, Xuân Thành (Nghi Xuân)…

Tuy nhiên, theo ông Hảo, lĩnh vực nông - lâm thủy sản, có 664 HTX, (chiếm 57,1%), trong đó có 448 HTX dịch vụ nông nghiệp chủ yếu quy mô toàn xã và liên thôn, đa phần vẫn hoạt động theo mô hình HTX kiểu cũ. Mặc dù liên minh HTX tỉnh đã chỉ đạo quyết liệt và hướng dẫn tổ chức lại một cách cụ thể, song việc chuyển đổi vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc chuyển biến nhận thức và nâng cao năng lực cán bộ HTX.

Bên cạnh đó, vẫn có một số HTX với quy mô toàn xã đã duy trì hoạt động bảo đảm tốt các khâu dịch vụ như cung ứng thủy lợi, vật tư phân bón, KH-KT bao tiêu sản phẩm cho thành viên; cơ sở vật chất được bảo đảm; vốn lưu động từ 5 - 10 tỷ đồng; lợi nhuận đạt 300 triệu đến 1,5 tỷ đồng/năm, như các HTX Thuận Lộc, Quỳnh Lương (thị xã Hồng Lĩnh), Đại Tân, Quang Trung (huyện Đức Thọ), Thanh Hương, Quang Lộc (huyện Can Lộc).

Trao đổi với Thời báo Kinh Doanh, ông Nguyễn Trọng Quế - Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Hà Tĩnh, cho biết: “Từ khi Luật HTX 2012 có hiệu lực, đã có 542 HTX được thành lập, gồm 308 HTX nông - lâm - ngư nghiệp và 234 HTX phi nông nghiệp. Đến thời điểm tháng 4/2016, toàn tỉnh có 178/529 HTX đã tổ chức lại chuyển đổi sang hoạt động theo Luật HTX 2012, đạt 33,6%”.

Chủ tịch Võ Kim Cự thăm một HTX nông nghiệp ở tỉnh 

Cần đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi

Cũng theo ông Quế, hiện còn 351 HTX cần tổ chức lại, chuyển đổi theo đúng tinh thần của Luật HTX 2012. Tuy vậy, việc chuyển đổi còn gặp nhiều khó khăn và bất cập, do quy mô quá lớn, trong khi trình độ quản lý của đội ngũ cán bộ HTX còn chưa kịp thay đổi trước tình hình mới, nên cách nghĩ và cách làm còn chậm. Thời gian tới, Liên minh HTX tỉnh sẽ chủ động phối hợp với các tổ chức ban ngành liên quan vào cuộc một cách quyết liệt hơn, trong việc chỉ đạo và hướng dẫn xử lý một cách rõ ràng, cụ thể theo xu hướng hợp nhất, sáp nhập hoặc tiến hành giải thể các HTX hoạt động yếu kém.

Với việc kỳ hạn tổ chức lại HTX đang cận kề ngày về đích, việc tổ chức lại HTX theo Luật HTX 2012 thực là “luồng gió mới”, là liều thuốc hết sức cần thiết cho khu vực KTHT Hà Tĩnh, trong đó, quan hệ kinh tế giữa HTX và các thành viên chặt chẽ hơn, tối đa hóa lợi ích cho các thành viên, phản ánh đúng bản chất của một tổ chức HTX, thật sự là điểm tựa cho việc phục vụ, hỗ trợ thành viên phát triển sản xuất kinh doanh trong thời kỳ hội nhập.

Mặt khác, chính bản thân các HTX ở Hà Tĩnh cần phải chủ động đổi mới phương thức hoạt động để thích nghi với tình hình mới, chủ động tiến hành tổ chức lại HTX theo quy định của Luật và văn bản hướng dẫn, trọng tâm là làm rõ tư cách, quyền lợi cho thành viên HTX, mức vốn điều lệ, tài sản của HTX, kiện toàn, củng cố tổ chức, bộ máy các HTX, xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh và quy chế hoạt động HTX phù hợp với tình hình thực tế; tổ chức phối hợp với các tổ chức ban nghành liên quan trong việc đăng ký chuyển đổi lại HTX theo quy định.

Nguyễn Hiếu