Theo thống kê của một số đơn vị nghiên cứu bất động sản (BĐS), giá chung cư trên cả nước đều tăng, tại 2 thành phố lớn, giá chung cư đều tăng, nhất là TP.HCM đã thiết lập mặt bằng giá mới khi giá chung cư bình dân bị đẩy lên cao như chung cư trung cấp.

Không còn căn hộ giá rẻ 

Thống kê của Sở Xây dựng TP.HCM cho thấy, trong số 3.000 căn hộ và nhà ở đủ điều kiện bán nhà hình thành trong tương lai được xét duyệt trong tháng 2/2021, 100% các căn hộ có giá bán trên 40 triệu đồng/m2. Như vậy, với căn hộ 50m2, người dân phải chi ra hơn 2 tỷ đồng.

Báo cáo của Savills Hà Nội cũng ghi nhận, quý IV/2020, huyện Gia Lâm ghi nhận giá bán sơ cấp của một dự án mở bán mới đạt trên 1.900 USD/m2, tương đương 44 triệu đồng/m2, cao hơn các quận nội thành trong thời gian gần đây. Tại khu vực ven vành đai 3, giá bán cũng từ 40-60 triệu đồng/m2. Còn tại một số dự án ở tỉnh ven đô Hà Nội, mức giá cũng từ 41-49 triệu đồng/m2.

Theo đánh giá của Hội Môi giới BĐS Việt Nam, tại Hà Nội và TP.HCM, giá nhà và chung cư của các dự án thuộc phân khúc bình dân hiện đã tăng lên mức ngang bằng với phân khúc trung cấp, giá phân khúc trung cấp lại tăng tương đương phân khúc cao cấp, trong khi chất lượng không đổi.

Đặc biệt, ngay từ đầu năm 2021, tại các khu vực ven đô TP.HCM, Hà Nội và các tỉnh đã chứng kiến một đợt sốt đất trên diện rộng. Không chỉ sốt đất nền, đất đã được quy hoạch, mà giá đã tăng cả ở đất thổ cư, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp, đất vườn… Điều đáng nói là việc tăng giá đất được đánh giá là do dòng tiền tìm kênh trú ẩn trong điều kiện sản xuất khó khăn, lãi suất huy động gửi ngân hàng thấp, do tăng khung giá đất bắt đầu có hiệu lực từ 1/1/2020.

Cũng theo nhận định của một số chuyên gia BĐS, việc điều chỉnh tăng khung giá đất tại Hà Nội mới đây cũng sẽ có thể khiến các dự án trong tương lai tăng giá, do chi phí trả tiền thuê đất của chủ đầu tư tăng lên.

Trong khi đó, hồi năm 2020, Bộ Xây dựng cho biết, đang trình Chính phủ ban hành nghị quyết về phát triển nhà ở thương mại giá thấp dưới 20 triệu đồng/m2, với nhiều cơ chế đột phá như giảm thuế, giảm tiền sử dụng đất dự án, cắt bớt thủ tục thực hiện dự án.

Tuy nhiên, với khung giá đất được điều chỉnh, cũng như cơn sốt đất đã đi qua, dường như để có nhà ở thương mại giá thấp dưới 20 triệu đồng/m2 là điều khó xảy ra.

Khó thiết lập nhà ở giá rẻ

Trước việc giá đất ở một số nơi tăng đột biến, Bộ TN&MT và Bộ Xây dựng yêu cầu các tỉnh rà soát, kiểm tra việc tăng giá đất nhằm đảm bảo phù hợp điều kiện thực tế phát triển của địa phương. Ngoài ra, các địa phương sẽ phải công khai thông tin quy hoạch, tiến độ dự án phát triển cơ sở hạ tầng, BĐS, đặc biệt là các dự án lớn và việc sáp nhập, thành lập, nâng cấp đơn vị hành chính...

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng, việc yêu cầu các tỉnh rà soát, kiểm tra việc tăng giá đất mới chỉ là mệnh lệnh hành chính, trên thực tế giá đã neo ở mức cao, kể cả thị trường có ổn định lại thì mức giá cũ cũng không trở lại được như cũ, mà chỉ là giảm phần nào. Điều này vẫn tác động nhiều đến Chiến lược phát triển nhà ở của Chính phủ đến năm 2025, tầm nhìn 2030.

Trước đó, Hiệp hội BĐS TP.HCM (HoREA) cũng đã chỉ ra các tác động của khung giá đất, bảng giá đất đến thị trường BĐS. Theo phân tích, bảng giá đất tăng sẽ kéo giá nhà ở tăng theo. Giá cả được hình thành theo quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh, quan hệ cung - cầu và phụ thuộc vào tâm thế thị trường (kể cả tâm lý "đám đông, bầy đàn"), tâm thế của các chủ thể giao dịch tại thời điểm giao dịch. Do vậy, giá cả thị trường luôn là một biến số.

Giá thành nhà ở bao gồm nhiều yếu tố, trong đó có chi phí thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước. Tiền sử dụng đất thường chiếm khoảng trên dưới 10% giá thành căn hộ dự án nhà chung cư; trên dưới 30% giá thành dự án nhà phố; trên dưới 50% giá thành dự án biệt thự và là căn cứ để chủ đầu tư quyết định giá bán sản phẩm nhà ở ra thị trường.

“Do vậy, mức giá của khung giá đất, bảng giá đất tăng tất yếu sẽ tác động trực tiếp làm cho giá nhà tăng, dẫn đến khả năng người có thu nhập trung bình và người có thu nhập thấp đô thị khó tạo lập nhà ở hơn”, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA nói.

Quay trở lại câu chuyện sốt đất tác động đến thị trường nhà ở giá thấp, giá đất được đẩy lên cao ngất ngưởng (trong đó bao gồm cả đất nông nghiệp), sẽ gây khó khăn cho các doanh nghiệp đầu tư sản xuất, kinh doanh. Các chi phí đền bù, GPMB cao, nộp thuế cao… sẽ đẩy giá nhà lên mức cao mới, cơ hội sở hữu nhà ngay cả ở ngoại ô hoặc các khu vực ven đô, chung cư cũng là điều xa vời đối với người dân.

Ông Nguyễn Văn Đính, Phó Tổng thư ký Hiệp hội BĐS Việt Nam cho rằng, nếu xu hướng này tiếp tục diễn ra, dòng sản phẩm chung cư, nhà ở giá 2 tỷ đồng sẽ "tuyệt chủng". Điều đó đồng nghĩa với việc cơ hội sở hữu một căn nhà của phần lớn người dân tại Hà Nội và TP.HCM ngày càng trở nên xa vời, hoặc phải mất rất nhiều năm để tích lũy.

Minh Trang