Theo Tham tán thương mại Việt Nam tại Nhật Bản, tính đến cuối tháng 6/2026, có khoảng 693.800 người Việt Nam cư trú tại Nhật Bản, trở thành cộng đồng người nước ngoài lớn thứ hai tại quốc gia này. Quy mô cộng đồng ngày càng tăng không chỉ tạo ra nhu cầu về thực phẩm, dịch vụ, bán lẻ và các sản phẩm mang bản sắc Việt, mà còn hình thành lực lượng lao động am hiểu ngôn ngữ, văn hóa, thị hiếu và môi trường kinh doanh tại Nhật Bản.

Đây là lợi thế để người Việt tìm kiếm việc làm, phát triển hoạt động kinh doanh và tham gia sâu hơn vào thị trường lao động cũng như chuỗi cung ứng của nền kinh tế sở tại.

Công nghệ thông tin mở rộng nhu cầu nhân lực chất lượng cao

Trong số các lĩnh vực doanh nghiệp Việt Nam đang tham gia tại Nhật Bản, công nghệ thông tin là một trong những ngành có mức độ hiện diện đáng chú ý. Từ xuất khẩu dịch vụ phần mềm, nhiều doanh nghiệp đã mở rộng hoạt động sang trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu, điện toán đám mây, chuyển đổi số và phát triển sản phẩm công nghệ.

Nhật Bản vốn là thị trường xuất khẩu dịch vụ công nghệ thông tin quan trọng của Việt Nam. Nếu trước đây, hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước chủ yếu tập trung vào phát triển phần mềm, vận hành và bảo trì hệ thống, thì hiện nay nhu cầu chuyển đổi số, ứng dụng AI và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ đang mở ra những hướng hợp tác mới.

Điều này kéo theo nhu cầu về đội ngũ kỹ sư phần mềm, chuyên gia AI, dữ liệu, điện toán đám mây, an ninh mạng, kỹ sư bán dẫn và nhân sự quản lý dự án công nghệ. Bên cạnh chuyên môn, khả năng sử dụng tiếng Nhật, hiểu quy trình làm việc và thích ứng với văn hóa doanh nghiệp sở tại cũng là những lợi thế quan trọng đối với lao động Việt Nam.

FPT là một trong những doanh nghiệp Việt Nam có thời gian hoạt động lâu năm tại Nhật Bản. Thành lập pháp nhân tại nước này từ năm 2005, sau hơn 20 năm, doanh nghiệp đã phát triển mạng lưới gồm 18 văn phòng và trung tâm phát triển, với hơn 5.500 nhân sự thuộc 31 quốc tịch làm việc trực tiếp tại Nhật Bản. 

Không chỉ FPT, nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam khác cũng đang mở rộng hiện diện tại thị trường này. CMC Global thành lập CMC Japan tại Yokohama năm 2017, sau đó mở văn phòng tại Osaka năm 2021. Rikkeisoft thành lập Rikkei Japan năm 2016, đến năm 2026 đã phát triển mạng lưới lên 8 chi nhánh tại Nhật Bản.

Trong khi đó, VTI có pháp nhân tại Nhật Bản từ năm 2018 và tiếp tục mở rộng hoạt động tại Osaka, Nagoya, Fukuoka. NTQ Solution cũng thành lập NTQ Japan năm 2016, đến năm 2025 có hơn 140 nhân sự tại Nhật Bản và khai trương văn phòng mới tại Osaka vào tháng 2/2026. Luvina Software đã hiện diện tại thị trường này từ năm 2008, tập trung vào phát triển, bảo trì và vận hành hệ thống phần mềm.

Sự mở rộng của các doanh nghiệp cho thấy nhu cầu nhân lực không chỉ giới hạn ở đội ngũ kỹ thuật làm việc trực tiếp tại Nhật Bản, mà còn bao gồm nhân sự điều phối dự án, tư vấn giải pháp, quản lý khách hàng, phiên dịch chuyên ngành và kết nối đội ngũ kỹ thuật giữa hai quốc gia.

Đây cũng là hướng việc làm có triển vọng đối với lao động Việt Nam có chuyên môn, ngoại ngữ và kinh nghiệm làm việc trong môi trường quốc tế.

Dịch vụ, thương mại và phân phối mở thêm dư địa việc làm

Bên cạnh công nghệ thông tin, lĩnh vực dịch vụ, thực phẩm, bán lẻ và thương mại cũng mở ra nhiều cơ hội cho cộng đồng người Việt tại Nhật Bản.

Theo ông Tạ Đức Minh, Tham tán thương mại Việt Nam tại Nhật Bản, cộng đồng người Việt đông đảo là lợi thế để phát triển hoạt động kinh doanh, không chỉ phục vụ nhu cầu nội bộ mà còn tiếp cận khách hàng Nhật Bản, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của nền kinh tế sở tại.

Theo đó, nhóm cơ hội đầu tiên nằm ở các dịch vụ phục vụ đời sống như nhà hàng, thực phẩm, thương mại điện tử và bán lẻ. Những mô hình như chuỗi bánh mì Việt - Bánh mì Xin Chào, hay các cửa hàng thực phẩm Việt - Seso Foods, cho thấy sản phẩm và dịch vụ mang bản sắc Việt có thể tìm được chỗ đứng tại Nhật Bản khi được điều chỉnh phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

Sự phát triển của các mô hình này tạo nhu cầu tuyển dụng ở nhiều vị trí như đầu bếp, nhân viên chế biến thực phẩm, phục vụ, quản lý cửa hàng, bán hàng, chăm sóc khách hàng, vận hành thương mại điện tử và marketing.

Đặc biệt, lao động Việt có khả năng sử dụng song ngữ Việt - Nhật có thể phát huy lợi thế trong các hoạt động kết nối khách hàng, phát triển thị trường và quản lý hoạt động kinh doanh.

Nhật Bản hạ ngưỡng dư lượng tới 250 lần, tỏi, gừng, xoài vào “vùng siết”

Nông sản Việt tìm “cánh cửa vàng” nhờ công nghệ chế biến Nhật Bản

Nhóm cơ hội thứ hai là nhập khẩu, phân phối hàng Việt vào các chuỗi bán lẻ, nhà hàng và doanh nghiệp chế biến của Nhật Bản. Đây là lĩnh vực cần nhân lực có kiến thức về xuất nhập khẩu, logistics, quản lý kho vận, kiểm soát chất lượng, marketing và chăm sóc khách hàng.

Những mặt hàng như thủy sản chế biến, cà phê, hạt điều, trái cây, sản phẩm từ trái cây, gia vị, thực phẩm tiện lợi và đồ gỗ - nội thất đang có dư địa tiếp cận thị trường Nhật Bản. Khi hoạt động nhập khẩu và phân phối được mở rộng, nhu cầu về nhân sự phụ trách tìm kiếm nguồn hàng, đàm phán với nhà cung cấp Việt Nam, làm việc với đối tác Nhật Bản và quản lý chuỗi cung ứng cũng tăng theo.

Nhóm thứ ba là các dịch vụ có hàm lượng tri thức cao như thiết kế, tư vấn thị trường, kết nối tuyển dụng chất lượng cao và hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi kiến thức chuyên môn, ngoại ngữ và khả năng hiểu biết cả hai thị trường.

Theo ông Tạ Đức Minh, trong bối cảnh Nhật Bản đối mặt với tình trạng già hóa dân số, thiếu hụt lao động và chi phí sản xuất gia tăng, doanh nghiệp người Việt có thể tìm kiếm cơ hội từ những nhu cầu mới của nền kinh tế sở tại. Tuy nhiên, cần chuyển dần từ kinh doanh nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi, hình thành mạng lưới phân phối và cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp.

Được biết, năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Nhật Bản đạt khoảng 51,43 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản đạt khoảng 26,77 tỷ USD. Tuy nhiên, theo ông Tạ Đức Minh, nhiều sản phẩm vẫn được bán dưới nhãn hàng của nhà nhập khẩu, nhà phân phối hoặc được sử dụng làm nguyên liệu cho doanh nghiệp Nhật Bản.

Gần đây, cá tra Việt Nam được quan tâm như một nguồn nguyên liệu trong ngành chế biến thủy sản Nhật Bản. Đây là ví dụ cho thấy doanh nghiệp Việt có thể thích ứng với nhu cầu mới của thị trường, song muốn xây dựng vị thế lâu dài cần đầu tư đồng bộ vào chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bao bì tiếng Nhật, bảo hộ nhãn hiệu và hệ thống phân phối.

Các hoạt động xúc tiến thương mại như FOODEX JAPAN, Tuần hàng Việt Nam tại hệ thống AEON hay triển lãm cà phê SCAJ cũng là cơ hội để doanh nghiệp tiếp xúc trực tiếp với người mua, tìm hiểu thị hiếu và mở rộng mạng lưới đối tác.

Theo ông Minh, điều quan trọng là doanh nghiệp Việt cần chuyển từ tư duy bán được một lô hàng sang duy trì vị trí lâu dài trên kệ hàng và trong chuỗi cung ứng Nhật Bản. Muốn vậy, ngoài năng lực sản xuất, cần có đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp, am hiểu thị trường, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và duy trì dịch vụ ổn định.

Do đó, để tận dụng tốt cơ hội này, người lao động cần chủ động nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, kỹ năng số và hiểu biết về pháp luật, văn hóa lao động Nhật Bản. Đồng thời, doanh nghiệp cần tuân thủ quy định về tư cách lưu trú, giấy phép kinh doanh, thuế, vệ sinh an toàn thực phẩm và pháp luật lao động của nước sở tại...

Hồng Hương