Đổi thay cuộc sống người Châu Mạ ở Tà Lài (Bài 3): Cùng nhau xây dựng nông thôn mới
Chọn cỡ chữ
Đổi thay cuộc sống người Châu Mạ ở Tà Lài (Bài 3): Cùng nhau xây dựng nông thôn mới
Từ một xã còn nhiều khó khăn, đến khi xây dựng và đạt chuẩn nông thôn mới, được đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng, phúc lợi... đời sống người dân tộc Châu Mạ ở xã Tà Lài (huyện Tân Phú, Đồng Nai) thay đổi rõ rệt. Nhất là họ đã đổi mới phương thức làm nông nghiệp, chuyển đổi cây trồng có hiệu quả kinh tế cao và giữ gìn văn hoá truyền thống.
Là một trong những xã miền núi thuộc vùng sâu, xa nhất của huyện Tân Phú, hơn 10 năm trước, xã Tà Lài gần như một ốc đảo, đời sống của đồng bào Châu Mạ rất khó khăn.
Vươn lên từ khó khăn
Khi bắt tay xây dựng nông thôn mới thì điều kiện sản xuất và đời sống của người dân ở Tà Lài còn nhiều hạn chế, chủ yếu sản xuất nông nghiệp. Nhất là tỷ lệ hộ nghèo còn khá cao, thu nhập bình quân đầu người thấp, cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội chưa đáp ứng so với nhu cầu phát triển của xã, khả năng khai thác tiềm năng kinh tế còn hạn chế.
Vùng đất ở ấp 4 xã Tà Lài - nơi tập trung đông đảo người Châu Mạ, gần như “lột xác” khi được đầu tư hạ tầng kiên cố.
Tuy nhiên, từ lúc có sự đầu tư của nhà nước, cùng với sự nỗ lực, phấn đấu của cả hệ thống chính trị và nhân dân trong toàn xã Tà Lài thì mọi chuyện đã thay đổi theo hướng tích cực. Đặc biệt là chỉ sau 7 năm xây dựng nông thôn mới thì Tà Lài đã tranh thủ huy động mọi nguồn lực trong nhân dân, các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp để cùng chung tay.
Sau nhiều nỗ lực, vào năm 2018 thì xã Tà Lài được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Giá trị sản xuất được nâng lên, thu nhập bình quân đầu người ở xã từ 3 năm trước đã đạt trên 46 triệu đồng; hộ nghèo cách đây 4 năm trên toàn xã chỉ còn chiếm 1,25%.
Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, để giảm nghèo cho các hộ đồng bào Châu Mạ ở Tà Lài thì huyện Tân Phú đã phải tập trung chỉ đạo có hiệu quả các chính sách, chương trình đầu tư trong vùng đồng bào đang tập trung sinh sống tại ấp 4. Nhất là tạo nguồn vốn hỗ trợ sản xuất, xây dựng cơ sở hạ tầng, đầu tư vào các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, giao thông, thủy lợi…
Trước đây, kinh tế truyền thống của người Châu Mạ ở Tà Lài là phát rẫy trồng lúa, nhưng năng suất thấp, sản lượng bấp bênh do phụ thuộc nhiều vào tự nhiên.
Hiện nay, chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích ứng xu hướng thị trường, các rẫy trồng lúa trước đây của người Châu Mạ được thay thế bằng một số loại cây công nghiệp như bưởi da xanh, cacao, điều, cà phê, hồ tiêu,…cho hiệu quả kinh tế cao, tăng thu nhập cho đồng bào.
Bên cạnh đó, khi xây dựng nông thôn mới thì những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của người dân tộc thiểu số cũng được chính quyền xã Tà Lài trân trọng, giữ gìn. Nhiều dự án văn hoá truyền thống của người Châu Mạ cũng được đầu tư hiệu quả như: Nhà dài truyền thống, phát triển làng nghề dệt thổ cẩm…
Đổi mới phương thức làm nông
Không những vậy, nhiều người Châu Mạ có uy tín ở ấp 4, xã Tà Lài còn tích cực tham gia giữ gìn an ninh trật tự tại địa phương. Điển hình như ông K’Luận, là Trưởng ban công tác Mặt trận xã Tà Lài.
Với tinh thần trách nhiệm, ông K’Luận luôn tích cực vận động đồng bào tham gia các buổi tuyên truyền phổ biến pháp luật, các chương trình khuyến nông nhằm giúp đồng bào Châu Mạ nâng cao kiến thức về trồng trọt, chăn nuôi.
Nhờ xây dựng nông thôn mới đã giúp người Châu Mạ trân trọng, giữ gìn nghề dệt thổ cẩm truyền thống.
Không chỉ gần gũi, hòa đồng với bà con, mà bất kể khi nào trong xã Tà Lài xảy ra những việc liên quan đến tranh chấp đất đai hay mâu thuẫn gia đình, thôn ấp… ông K’Luận đều có mặt kịp thời để hòa giải. Nhờ vậy, tình hình an ninh trật tự trong thôn, ấp luôn ổn định, người dân yên tâm lao động sản xuất, phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo...
Thời gian qua, để từng bước nâng cao nông thôn mới ở Tà Lài, huyện Tân Phú đã đẩy mạnh đầu tư xây dựng các công trình phúc lợi và triển khai thực hiện tốt chương trình hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo ở vùng khó khăn, người có uy tín trong vùng đồng bào Châu Mạ.
Đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số ở đây còn được hướng dẫn áp dụng khoa học kỹ thuật, đổi mới phương thức sản xuất nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng có giá trị kinh tế thấp sang trồng một số cây có năng suất, chất lượng.
Đơn cử như thời gian gần đây nhiều đồng bào thiểu số Châu Mạ đã chuyển đất trồng lúa, hồ tiêu sang trồng cây bưởi da xanh. Từ khi chuyển sang loại cây trồng mới, thu nhập của họ nâng lên rõ rệt so với trước đó.
Ông Trần Xuân Trường, Giám đốc điều hành HTX Thương mại - dịch vụ nông nghiệp Tà Lài (xã Tà Lài) chia sẻ, phong trào xây dựng nông thôn mới gắn với phát triển về sản xuất đã làm địa phương không ngừng thay da đổi thịt. Cuộc sống của người đồng bào thiểu số ở Tà Lài ngày càng được cải thiện từ những vùng trồng cây ăn trái đặc sản cho hiệu quả kinh tế cao.
HTX thương mại - dịch vụ nông nghiệp Tà Lài được thành lập cũng từ khát vọng của người nông dân và đồng bào thiểu số để đưa tiếng thơm trái bưởi sạch của vùng quê Tà Lài đi xa. Nhờ vào sự năng động mà HTX này đã trở thành một trong những đối tác đầu tiên, cung cấp nguồn bưởi sạch vào các chợ đầu mối nông sản với sản lượng tiêu thụ ngày càng tăng.
Bài cuối: Giữ nghề truyền thống, phát triển sản phẩm OCOP
Từ những vườn sầu riêng của đồng bào dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk, yêu cầu tổ chức lại sản xuất đang trở nên cấp thiết. Ở đó, HTX trở thành điểm tựa hoàn thiện sản xuất, giảm nguy cơ bị ép giá và từng bước đưa nông sản địa phương tiến sâu vào chuỗi giá trị.
Sau 5 năm triển khai, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (thường gọi là Chương trình 1719, và nay đã được tích hợp) đã tạo nền tảng quan trọng để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.
Thiếu mặt bằng sản xuất, khó đáp ứng điều kiện vay vốn, chưa rõ cơ chế bảo vệ quyền lợi khi tham gia chuỗi liên kết đang là những nút thắt khiến nhiều HTX vùng dân tộc thiểu số và miền núi khó mở rộng quy mô.
Ở vùng núi cao Yên Minh, tỉnh Tuyên Quang, nơi địa hình hiểm trở, đất canh tác kém màu mỡ và điều kiện sản xuất còn nhiều hạn chế, Hà Văn Ngọc, chàng trai dân tộc Tày ở thôn Bản Ké, đã chọn phát triển cây ớt gió để tạo sinh kế.
Trong bối cảnh vẫn còn những đánh giá vai trò HTX chưa đúng mức, chính những thành quả cụ thể từ cơ sở – nơi người dân có việc làm, có thu nhập và gắn bó với sản xuất – đã trở thành minh chứng thuyết phục nhất. Thực tiễn không chỉ phản bác mà còn củng cố nền tảng niềm tin xã hội.
Từng là một trong những huyện vùng cao đặc biệt khó khăn của tỉnh Lai Châu, nhưng những năm gần đây, Nậm Nhùn đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ nhờ triển khai hàng loạt mô hình kinh tế liên kết tại các xã có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.
Hà Nội đang triển khai kế hoạch phát triển 148 dự án nhà ở xã hội trong giai đoạn 2026-2030, với quy mô khoảng 135.602 căn hộ, mục tiêu hoàn thành tối thiểu 120.000 căn.
Nhiều HTX có sản phẩm, vùng nguyên liệu và đơn hàng tiêu thụ nhưng vẫn chưa khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có. Bên cạnh những điểm nghẽn về vốn, thị trường và nhân lực, hạn chế trong năng lực quản trị đang là rào cản lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến...