VnBusiness

VnBusiness

VnBusiness

Doanh nghiệp

Mùa Tết, doanh nghiệp thực phẩm mắc kẹt bài toán tồn kho và sản xuất

Mùa Tết, doanh nghiệp thực phẩm mắc kẹt bài toán tồn kho và sản xuất

Cao điểm sản xuất Tết đặt doanh nghiệp thực phẩm trước áp lực kép: vừa bảo đảm tiến độ giao hàng, vừa kiểm soát tồn kho, chi phí và truy xuất nguồn gốc. Hàng tồn trên sổ chưa chắc đã sẵn sàng xuất kho, khiến bài toán quản trị càng trở nên cấp thiết.

Ông Nguyễn Khánh Trình, Công ty CP sản xuất Ngon Mỗi Ngày than thở, trong ngành thực phẩm, làm sớm thì hàng hoá nhanh hết hạn sử dụng, chiếm diện tích kho, còn làm muộn thì không kịp giao hàng cho khách.

Từ nút thắt vụ mùa

Trong khi từ ngày 15/11/2026, Thông tư 63/2026/TT-BCT chính thức có hiệu lực với yêu cầu ghi nhận, lưu trữ, quản lý và cung cấp thông tin truy xuất nguồn gốc. Thông tư 63 yêu cầu doanh nghiệp phải cung cấp dữ liệu cho cơ quan quản lý trong vòng 24h, nếu không làm được sẽ bị phạt.

Còn 7 tuần nữa, tức ngày 1/1/ 2027, Nghị định 372/2026/NĐ-CP có hiệu lực, bắt buộc các hàng hóa rủi ro cao phải được định danh và truy xuất trên nền tảng quốc gia. Do đó, làm sao để tối ưu được chi phí, đảm bảo được tính tuân thủ với các quy định pháp luật là vấn đề các doanh nghiệp ngành thực phẩm đang quan tâm.

Thực tế tại nhiều nhà máy sản xuất thực phẩm cho thấy, nhiều doanh nghiệp đang gặp khó ngay ở vấn đề lập kế hoạch, trong khi chỉ còn 6 tuần nữa là đã đến Tết.

Cao điểm sản xuất cuối năm khiến doanh nghiệp thực phẩm phải căng mình để tính toán bài toán chi phí và tuân thủ pháp luật.
Cao điểm sản xuất cuối năm khiến doanh nghiệp thực phẩm phải căng mình để tính toán bài toán chi phí và tuân thủ pháp luật.

Chuyên gia tư vấn giải pháp Hoàng Đức Hiền, cho biết một nhà máy bánh kẹo tuần tới cần đến 12.000 hộp sản phẩm để giao cho khách nhưng rất ung dung vì trong kho có sẵn 5.000 hộp.

Thế nhưng, con số 5.000 hộp trên thực chất không hề sẵn sàng để xuất kho. Bởi trong 5.000 hộp đó đã có 1.000 hộp bị giữ lại cho đơn hàng khác, 600 hộp đang nằm chờ bộ phận kiểm soát chất lượng phê duyệt và 400 hộp đã xuống cấp, cận hạn sử dụng không đủ tiêu chuẩn giao cho kênh phân phối. Lượng hàng khả dụng thực tế chỉ vỏn vẹn 3.000 hộp, khiến nhà máy bị rơi vào tình trạng thâm hụt và lộ ra thiếu hụt 1.000 hộp ngay giữa tuần cao điểm.

Đặc biệt, trong các nhà máy sản xuất bánh hay đồ uống, một mẻ trộn bột ban đầu thường được cấp chung cho nhiều mã sản phẩm khác nhau, chỉ khác biệt ở khâu định hình và bao bì đóng gói.  Khi công thức và định mức nằm rải rác thay vì được chuẩn hóa tập trung, nhà quản lý rất khó trả lời câu hỏi chính xác bao nhiêu chiếc bánh đạt chuẩn đã đi vào từng mã hàng.

Ông Nguyễn Văn Trung, Công ty TNHH Guna Việt Nam, cho biết thực tế sản xuất cho thấy, sau khi nướng bánh, bên cạnh những chiếc đạt chất lượng thì vẫn có những chiếc bị loại do nứt vỡ, sai khối lượng hoặc lỗi màu. Sự thiếu hụt này chỉ lộ ra ở khâu đóng gói cuối cùng, buộc xưởng phải chạy bù theo cảm tính mà không kiểm tra xem lượng bột dư hay công suất máy có đáp ứng nổi hay không.

Cùng với đó, với một lệnh sản xuất tạo ra 158.000 chiếc bánh, lượng bột mì thực tế tiêu hao là 494,9 kg trong khi định mức chuẩn chỉ cần 474 kg. Khoản chênh lệch chi phí 670.800 đồng nếu để trôi nổi sẽ trở thành một khoản lỗ vô hình cho doanh nghiệp.

Đến kiểm soát sản xuất

Có thể thấy, cuối năm là cao điểm đề nhiều doanh nghiệp thực phẩm bước vào cao điểm sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, việc tăng lượng hàng hoá không đơn thuần là niềm vui mà nhiều khi còn cho thấy, hệ thống vận hành của doanh nghiệp đang có vấn đề, từ lên kế hoạch, điều phối nguyên liệu, dự báo thị trường, vận hành kho…

Có doanh nghiệp dự báo không chính xác vì nhà phân phối thường hay đặt dư vì sợ hàng bán chạy, thiếu hàng mùa cao điểm. Do đó, các chuyên gia cho rằng, điều đầu tiên trong sản xuất là phải cân đối được dự báo. Dự báo không chỉ dựa vào đội ngũ sale mà dựa vào tính chất mùa vụ, chu kỳ trong  năm.

Ông Vũ Mạnh Cường, Giám đốc Công nghệ thông tin (IT Director), Swire Coca-Cola Việt Nam cho biết, doanh nghiệp phải “Nghe lượng hàng bán ra đừng nghe hàng bán vào”, kết hợp thông tin khuyến mãi, quảng cáo theo từng kênh để có dự báo chính xác.

Đặc biệt, vào mùa cao điểm nhu cầu tiêu dùng tăng đột biến nhưng năng lực sản xuất của doanh nghiệp thường có hạn. Để giải quyết bài toán làm sớm thì nhanh hết date, sản xuất muộn thì không kịp, hàng làm trước thì chiếm kho, pallet, đến lúc xếp hết kho lại không biết hàng cần giao trước ở đâu thì doanh nghiệp cần phải cân đối lại thời gian giao hàng với khách xem có được không để đỡ bị phạt, đỡ bị dư.  Đi liền với đó là xem đơn hàng nào nhà phân phối đặt dư, đơn nào trùng để có kế hoạch sản xuất phù hợp.

Một vấn đề nữa giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí mùa cao điểm đó là thực hiện xếp hàng theo cam kết đã hứa về mức lãi của từng kênh, từng khách. Khi nhà máy sản xuất không đủ hàng để đáp ứng 100% tổng đơn đặt hàng của tất cả khách hàng và các kênh phân phối. 

Do đó, để đảm bảo đúng tiến độ, doanh nghiệp phải lập danh sách thứ tự ưu tiên (xếp hàng) cho các đối tượng nhận hàng dựa trên hai tiêu chí sống còn. Đầu tiên là theo cam kết đã hứa. Những hợp đồng chiến lược, những đơn hàng có thỏa thuận phạt vi phạm hợp đồng nặng nếu giao trễ, hoặc các đối tác phân phối lớn ký kết lâu năm cần được ưu tiên bảo vệ uy tín trước. Tiếp theo, doanh nghiệp phải tính toán xem kênh nào (siêu thị lớn, đại lý độc quyền, kênh thương mại điện tử, hay tiểu thương truyền thống) mang lại biên lợi nhuận cao hơn, dòng tiền tốt hơn hoặc ít rủi ro công nợ hơn để ưu tiên rót hàng.

Việc tăng ca, thêm ca hay gia công cũng cần xem xét, cân đối, so sánh chi phí và rủi ro chất lượng để có quyết định phù hợp. Việc kiểm soát trước, trong và sau sản xuất là hết sức cần thiết. Bởi chỉ cần tính toán sai, mỗi chiếc bánh dôi thêm một phần nguyên liệu cũng khiến chi phí doanh nghiệp tăng lên nhiều lần.

Ngoài ra, nguyên liệu phục vụ sản xuất lô nào, mẻ nào đều phải ghi rõ, giao ca khi nào để thuận lợi truy xuất. Thậm chí  doanh nghiệp phải diễn tập khâu truy xuất để xem mất thời gian bao lâu. Vì thông tư 63 yêu cầu doanh nghiệp phải cung cấp dữ liệu cho cơ quan quản lý trong vòng 24h, nếu không sẽ tiếp tục mất chi phí phạt.

Theo ông Vũ Mạnh Cường, chỉ khi quy trình rõ ràng, dữ liệu sạch và có người chịu trách nhiệm thì đó mới là tiền đề vững chắc để vận hành hiệu quả trong sản xuất kinh doanh, nhất là vào cao điểm cuối năm.

Tùng Lâm

Video Năng lực quản trị, điểm nghẽn trong phát triển HTX

Nhiều HTX có sản phẩm, vùng nguyên liệu và đơn hàng tiêu thụ nhưng vẫn chưa khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có. Bên cạnh những điểm nghẽn về vốn, thị trường và nhân lực, hạn chế trong năng lực quản trị đang là rào cản lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến...

VnBusiness