Thông báo này rơi đúng vào thời điểm báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026 của HBC cho thấy nợ ngắn hạn đã chiếm 95% tổng nợ phải trả, trong khi lượng tiền mặt hiện có chỉ đủ trang trải chưa đến 1/29 khoản nợ ngắn hạn đó.

Nguy cơ tạm hoãn xuất cảnh vì nợ thuế hơn 41,5 tỷ đồng

Áp lực tài chính tại Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình tiếp tục bộc lộ thêm một điểm đáng chú ý khi doanh nghiệp còn 41,59 tỷ đồng tiền thuế, tiền phạt và tiền chậm nộp tính đến hết ngày 30/6/2026. Đáng lo hơn, có tới 39,2 tỷ đồng đã quá hạn trên 90 ngày, tương đương hơn 94% tổng nghĩa vụ thuế chưa hoàn thành.

Theo văn bản số 28623/TB TPHCM của cơ quan Thuế TP.HCM, trong tổng số tiền còn nợ, HBC chậm nộp hơn 18,1 tỷ đồng thuế giá trị gia tăng, hơn 13 tỷ đồng thuế thu nhập từ tiền lương, tiền công và khoảng 3,3 tỷ đồng tiền chậm nộp thuế thu nhập cá nhân, cùng một số khoản thuế và tiền chậm nộp khác.

Việc phần lớn nghĩa vụ thuế đã quá hạn trên 90 ngày cho thấy áp lực thanh toán của doanh nghiệp không chỉ nằm ở các khoản nợ vay hay công nợ thương mại. Nghĩa vụ với ngân sách cũng đã kéo dài đến mức cơ quan thuế phải đưa ra cảnh báo về một biện pháp quản lý mạnh hơn nếu doanh nghiệp tiếp tục chưa hoàn thành nghĩa vụ.

Cụ thể, cơ quan Thuế TP.HCM thông báo sau 30 ngày kể từ ngày ban hành văn bản, nếu Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế, cơ quan quản lý thuế sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh theo quy định đối với ông Lê Viết Hải, Chủ tịch Hội đồng quản trị, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.

Diễn biến này đặt HBC trước sức ép phải xử lý khoản nợ thuế trong thời hạn được cơ quan quản lý đưa ra. Nếu không thu xếp được nguồn tiền đúng hạn, vấn đề nợ thuế sẽ không còn dừng ở nghĩa vụ tài chính tồn đọng của doanh nghiệp mà có thể dẫn tới biện pháp quản lý trực tiếp đối với người đại diện theo pháp luật.

Đáng chú ý, các khoản thuế quá hạn xuất hiện trong bối cảnh HBC đang phải xoay xở với quy mô nghĩa vụ ngắn hạn lớn. Khi đặt khoản nợ thuế 41,59 tỷ đồng bên cạnh áp lực nợ vay, công nợ và nhu cầu vốn lưu động, khả năng tạo dòng tiền và thu hồi công nợ trở thành vấn đề đặc biệt quan trọng. Nếu dòng tiền không được cải thiện đủ nhanh, các nghĩa vụ đến hạn có nguy cơ tiếp tục tạo sức ép lên khả năng cân đối tài chính của doanh nghiệp.

Doanh thu tăng mạnh nhưng cơ cấu vốn ngày càng mất cân đối

Bức tranh tài chính quý II và 6 tháng đầu năm 2026 của HBC ghi nhận những diễn biến theo nhiều chiều. Ở mặt tích cực, doanh thu thuần lũy kế 6 tháng đạt 3.268,6 tỷ đồng, gần gấp đôi mức 1.636,4 tỷ đồng của cùng kỳ năm 2025. Biên lợi nhuận gộp cũng được cải thiện từ 7,2% lên 8,5%. Riêng trong quý II, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cốt lõi đạt 50,7 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước lỗ 74,1 tỷ đồng. Sự đảo chiều này cho thấy hoạt động xây lắp chính của HBC đang có những tín hiệu phục hồi rõ nét.

Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế quý II của HBC đạt 18,9 tỷ đồng, giảm gần 55% so với mức 42 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ khoản lợi nhuận khác thay đổi mạnh, từ 121,2 tỷ đồng trong quý II/2025 xuống âm 0,2 tỷ đồng trong quý II năm nay. Điều này cho thấy kết quả cùng kỳ năm trước có sự đóng góp đáng kể từ nguồn thu ngoài hoạt động kinh doanh chính và khoản thu này không còn xuất hiện trong năm nay.

Vì vậy, mức giảm gần 55% của lợi nhuận sau thuế chưa phản ánh đầy đủ diễn biến hoạt động của doanh nghiệp. Nếu nhìn vào mảng kinh doanh cốt lõi, HBC đang cho thấy sự cải thiện khi doanh thu tăng mạnh, biên lợi nhuận gộp tốt hơn và hoạt động kinh doanh chính chuyển từ lỗ sang có lãi. Đây là điểm cần được đặt cạnh con số lợi nhuận sau thuế để có cái nhìn đầy đủ hơn về tình hình kinh doanh của doanh nghiệp.

Rủi ro lớn hơn nằm ở cơ cấu vốn của HBC. Tính đến ngày 30/6/2026, nợ ngắn hạn đã lên tới 14.177,5 tỷ đồng, chiếm khoảng 95% tổng nợ phải trả 14.867,7 tỷ đồng. Trong khi đó, tiền và các khoản tương đương tiền chỉ còn 491,5 tỷ đồng. Như vậy, nợ ngắn hạn đang cao gấp gần 29 lần lượng tiền và tương đương tiền hiện có, tạo áp lực rất lớn lên khả năng cân đối và xoay vòng dòng tiền của doanh nghiệp.

Áp lực càng đáng chú ý khi tài sản ngắn hạn đạt 14.963,5 tỷ đồng, chiếm tới 88,6% tổng tài sản 16.885,7 tỷ đồng. Cơ cấu tài sản và nguồn vốn cùng tập trung rất lớn vào ngắn hạn khiến HBC phụ thuộc mạnh vào khả năng thu hồi công nợ, duy trì dòng tiền kinh doanh và liên tục xoay vòng vốn. Chỉ cần tiến độ thu tiền chậm lại hoặc dòng tiền kinh doanh suy yếu, áp lực thanh khoản có thể gia tăng nhanh chóng và trở thành rủi ro đáng kể đối với hoạt động của doanh nghiệp.

Hàng tồn kho cũng đang tạo thêm áp lực lên dòng vốn của HBC khi đạt 3.195,3 tỷ đồng, phần lớn nằm ở nguyên vật liệu và chi phí sản xuất kinh doanh dở dang tại các dự án bất động sản, xây lắp và phát triển khu công nghiệp. Điều này đồng nghĩa một lượng vốn lớn vẫn đang nằm tại các công trình chưa hoàn thành. Nếu tiến độ triển khai, nghiệm thu hoặc thu hồi vốn kéo dài, lượng tồn kho này có thể trở thành điểm nghẽn dòng tiền, làm gia tăng áp lực thanh khoản trong bối cảnh nghĩa vụ nợ ngắn hạn của doanh nghiệp đang ở mức cao.

Áp lực nợ vay cũng không nhỏ. Dư nợ vay ngắn hạn tại các ngân hàng và các đối tượng khác đạt 3.617,6 tỷ đồng, trong đó các khoản vay lớn tập trung tại BIDV với 1.662 tỷ đồng, VietinBank với 1.297,2 tỷ đồng, MSB với 280,7 tỷ đồng và SeABank với 167,1 tỷ đồng. Ngoài ra, khoản vay ngắn hạn từ các đối tượng khác ngoài ngân hàng cũng lên tới 210,5 tỷ đồng. Quy mô vay ngắn hạn lớn khiến HBC phải duy trì khả năng tạo tiền và xoay vòng vốn liên tục để đáp ứng các nghĩa vụ đến hạn.

Đáng chú ý, HBC còn khoản trái phiếu trị giá 376 tỷ đồng do MSB chi nhánh TP.HCM nắm giữ, đáo hạn vào ngày 30/12/2026. Khoản trái phiếu này được bảo đảm bằng cổ phiếu của chính công ty và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Khi thời điểm đáo hạn đang đến gần, khả năng chủ động bố trí nguồn tiền thanh toán hoặc tái cơ cấu khoản nợ này sẽ là vấn đề cần đặc biệt lưu ý. Việc sử dụng cổ phiếu HBC làm một phần tài sản bảo đảm cũng khiến giá trị tài sản bảo đảm có thể chịu tác động từ biến động thị trường, qua đó làm gia tăng rủi ro nếu giá cổ phiếu diễn biến bất lợi.

Thuyết minh báo cáo tài chính còn cho thấy hai rủi ro đáng chú ý có thể tiếp tục gây áp lực lên tình hình tài chính của HBC. Trước hết, doanh nghiệp đang ghi nhận các khoản cho vay và đầu tư ngắn hạn khoảng 184,7 tỷ đồng, trong đó đã trích lập dự phòng 41,1 tỷ đồng. Bên cạnh đó là khoản đầu tư vào đơn vị khác trị giá 36,2 tỷ đồng, đã được trích lập dự phòng 14,8 tỷ đồng. Đáng lo ngại, HBC cho biết tại ngày lập báo cáo, Tập đoàn không có thông tin về giá trị có thể thu hồi của các khoản đầu tư này. Điều này cho thấy khả năng thu hồi phần vốn còn lại vẫn chứa đựng mức độ bất định lớn và nguy cơ phải tiếp tục gia tăng dự phòng nếu giá trị thực tế không đạt kỳ vọng.

Rủi ro pháp lý và nghĩa vụ thanh toán cũng là vấn đề không thể xem nhẹ. HBC công bố đang có các khoản nợ quá hạn chưa thanh toán, đồng thời là nguyên đơn hoặc bị đơn trong một số vụ tranh chấp, kiện tụng liên quan đến hợp đồng kinh tế tại tòa án và trọng tài. Nếu các nghĩa vụ này kéo dài hoặc kết quả giải quyết diễn biến bất lợi, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với thêm lãi chậm thanh toán, tiền phạt vi phạm và các nghĩa vụ tài chính phát sinh. Trong bối cảnh áp lực nợ ngắn hạn và nhu cầu xoay vòng vốn đã ở mức cao, những khoản chi phí chưa xác định này có nguy cơ tiếp tục gây sức ép lên dòng tiền và kết quả kinh doanh của HBC.

Trần Lân