Tại Tọa đàm về các giải pháp tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức mới đây, ông Nguyễn Quốc Hùng, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, cho biết thời gian qua, NHNN đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ, ưu đãi đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), DN công nghiệp hỗ trợ…

Dư nợ đạt gần 1,5 triệu tỷ đồng

Tính đến 30/9/2019, dư nợ tín dụng đối với DNNVV đạt 1.475.828 tỷ đồng, tăng 12,9% so với cuối năm 2018 (cùng kỳ năm 2018 tăng 12,34%), với 196.689 khách hàng còn dư nợ. Trong đó, dư nợ đối với DNNVV hoạt động trong ngành công nghiệp và xây dựng chiếm khoảng 41%; DNNVV hoạt động trong ngành thương mại và dịch vụ 54%; DNNVV hoạt động trong ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản chỉ chiếm 5% tổng dư nợ.

Tính đến cuối tháng 9/2019, dư nợ tín dụng đối với DNNVV tăng cao hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế (9,4% so với cuối năm 2018) và cao hơn cùng kỳ năm 2018.

“Trong điều kiện DNNVV ít có khả năng huy động vốn thông qua thị trường chứng khoán, các nguồn vốn hỗ trợ có nguồn từ ngân sách nhà nước, vốn hỗ trợ quốc tế còn hạn chế thì vốn tín dụng ngân hàng vẫn là kênh tài trợ vốn chủ yếu cho DNNVV phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh”, ông Hùng đánh giá.

Tuy nhiên, theo khảo sát, việc tiếp cận vốn tín dụng của các DN còn nhiều khó khăn, vướng mắc.

Lãnh đạo một số ngân hàng cho biết cơ hội vay vốn của DNNVV rất cao nếu DN chịu thay đổi.

Về phía DN, nguồn vốn vay từ ngân hàng là một nguồn vốn chính thống, vì thế cũng phải có những điều kiện chính thống đi kèm.

Có những điều kiện mang tính chất chuẩn mực của hệ thống ngân hàng được đưa ra dựa trên cơ sở của Luật Các tổ chức tín dụng Việt Nam, buộc phải tuân theo. Tuy nhiên, những DN nhỏ khi mới bắt đầu tham gia kinh doanh thì hệ thống kế toán, tài chính và minh bạch thông tin chưa đạt chuẩn, khả năng tiếp cận vốn ngân hàng sẽ khó khăn.

Ngoài ra, các DN nhỏ thường không tích lũy được tài sản nhiều, do đó không có tài sản để thế chấp cho các khoản vay.

Câu chuyện về lòng tin cũng là rào cản khiến ngân hàng và DN chưa tìm đến được với nhau. Các DN nhỏ chưa vay được vốn từ ngân hàng mà cũng không có quan hệ lâu dài với nhà băng thông qua việc sử dụng các dịch vụ ngân hàng thì sẽ khó hơn rất nhiều. Thời gian sử dụng dịch vụ của các nhà băng càng lâu thì các điều kiện cho vay của ngân hàng sẽ càng được nới lỏng.

Thiếu vốn vì không biết vay

Tại một diễn đàn về công nghiệp hỗ trợ 2019 mới đây, nhiều DN cũng nhắc đến việc khó phát triển ngành công nghiệp này do thiếu vốn và việc phải vay ngân hàng với lãi suất cao, khiến chi phí giá thành sản phẩm không thể cạnh tranh.

Đại diện NHNN cho biết tín dụng ngân hàng nói chung liên quan đến hỗ trợ cho DNNVV không ngừng được hoàn thiện và bổ sung, hệ thống ngân hàng luôn sẵn sàng nguồn vốn cho DNNVV, nhưng có điều kiện nhất định và các DN phải tuân thủ quy định. Đó là bởi vốn ngân hàng huy động ở dân cư nên đảm bảo an toàn vốn phải được các nhà băng chú trọng.

Để nâng cao tiếp cận vốn cho DNNVV, Chính phủ đã ban hành Nghị định chính sách bảo lãnh cho DNNVV thông qua hệ thống bảo lãnh tín dụng ở địa phương.

“DNNVV, DN công nghiệp hỗ trợ là đối tượng ưu tiên trong việc cấp khoản bảo lãnh đó. Nếu DN kinh doanh tốt, có tài sản bảo đảm, làm ăn hiệu quả thì ngân hàng sẽ chủ động đi tìm kiếm”, đại diện NHNN cho hay.

Tuy nhiên, vị này cũng chia sẻ đối với những DN có phương án kinh doanh tốt nhưng gặp khó khăn về tài sản bảo đảm, nếu kênh bảo lãnh có đề nghị thì ngân hàng sẽ yên tâm để giải ngân.

Ngoài ra, nhiều chính sách dành cho DNNVV cũng đang được phát huy hiệu quả. Chẳng hạn như chính sách lãi suất cho vay riêng, thấp hơn 1-1,5% so với các ngành khác.

Các ngân hàng hiện nay đã thiết kế nhiều gói vay dành riêng cho các DNNVV, có nhà băng đã triển khai gói sản phẩm dựa trên uy tín của người mua hàng, nên khi DN tham gia vào chuỗi hợp tác với các DN uy tín, ví dụ như các DN cung cấp thiết bị cho các DN lớn như Toyota, Trường Hải... sẽ được vay vốn dễ dàng mà không cần phải tài sản thế chấp.

Theo ông Đào Gia Hưng, Phó Giám đốc Khối DNNVV của VPBank, khi DN đi vay tức là lấy vốn của người khác, phải chứng minh cho người khác thấy hoạt động kinh doanh của mình ra sao. Trong thời gian gần đây, nhiều ngân hàng cũng đã nhận ra tiềm năng của phân khúc này và bắt đầu có cách tiếp cận mở hơn cho nhóm DNNVV.

“Hy vọng thời gian tới, tiếp cận vốn sẽ nhiều hơn. Tuy vậy, dù các ngân hàng có mở thế nào đi chăng nữa thì vẫn có những điều kiện tín dụng và phòng ngừa rủi ro nhất định phải đáp ứng”, ông Hưng khẳng định.

Huyền Anh