Từ Công ước Hà Nội
đến an ninh dữ liệu
trong kỷ nguyên số

Ngày 7/4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký Quyết định phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội), đưa Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á và là nước thứ ba trên thế giới chính thức phê chuẩn Công ước.

Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, được mở ký tại Hà Nội trong hai ngày 25 và 26/10/2025, gồm 9 chương, 68 điều, quy định những hành vi phạm tội mạng cần hình sự hóa cùng nghĩa vụ hợp tác quốc tế.

Văn kiện tập trung vào việc tăng cường phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm mạng, thiết lập các công cụ tố tụng cần thiết và tạo điều kiện bảo đảm thực thi pháp luật.

Thượng tá Đặng Mạnh Cường, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an thành phố Hà Nội, cho biết việc Hà Nội được lựa chọn là nơi mở ký một công ước mang tính pháp lý toàn cầu khiến người dân Thủ đô, đặc biệt là giới trí thức và những người quan tâm đến các vấn đề quốc tế, cảm thấy tự hào.

Sự kiện tiếp tục khẳng định vị thế Hà Nội - Thành phố vì hòa bình, trung tâm ngoại giao, đồng thời thể hiện trách nhiệm của Thủ đô trong giải quyết những vấn đề chung của cộng đồng quốc tế.

Tuy nhiên, ý nghĩa của Công ước Hà Nội không chỉ nằm ở dấu ấn ngoại giao. Điều người dân và cộng đồng doanh nghiệp mong đợi hơn cả là những chuyển biến cụ thể trong khả năng phòng ngừa, phát hiện, điều tra và xử lý tội phạm mạng.

Đối với Hà Nội, an ninh mạng không đứng ngoài bài toán phát triển kinh tế khi các hoạt động thương mại, thanh toán, cung ứng dịch vụ và quản trị doanh nghiệp ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số.

Một vụ đánh cắp dữ liệu khách hàng hay một giao dịch bị chiếm đoạt có thể gây thiệt hại không chỉ cho một cá nhân, mà còn ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng, uy tín doanh nghiệp và niềm tin của thị trường.

Theo thống kê của Bộ Công an, từ năm 2022 đến tháng 10/2025, cả nước xảy ra khoảng 17.200 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, với hàng trăm nghìn nạn nhân.

Thời gian qua, lực lượng chức năng đã tập trung đấu tranh, triệt phá nhiều vụ án lừa đảo trên không gian mạng đặc biệt nghiêm trọng, trong đó có vụ án liên quan đến Phó Đức Nam, tức Mr Pips, Lê Khắc Ngọ, tức Mr Hunter, cùng 73 bị can khác về các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, rửa tiền.

Những chuyên án này cho thấy tính chất phức tạp của tội phạm công nghệ cao, khi hoạt động lừa đảo có thể gắn với mạng lưới tổ chức, dòng tiền luân chuyển qua nhiều tài khoản và các đối tượng ở nhiều địa bàn, quốc gia.

Thượng tá Đặng Mạnh Cường cho hay chuyên án triệt phá ổ nhóm do Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ cầm đầu là một điển hình trong công tác đấu tranh với tội phạm công nghệ cao của Công an thành phố Hà Nội.

Kết quả đạt được có sự chỉ đạo, phối hợp chặt chẽ giữa công an thành phố với các đơn vị nghiệp vụ của Bộ Công an, công an các địa phương và tổ chức quốc tế, cùng nỗ lực của điều tra viên, trinh sát, cán bộ tham gia chuyên án.

Nếu điều tra, xử lý là tuyến đấu tranh trực tiếp, thì phòng ngừa từ sớm, từ xa chính là lớp bảo vệ đầu tiên của an ninh mạng.

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng là yêu cầu xuyên suốt; an ninh mạng, an ninh dữ liệu và an toàn thông tin của tổ chức, cá nhân là những yếu tố không thể tách rời trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tại Hà Nội, Công an thành phố đã triển khai lực lượng ứng trực an ninh mạng 24/7, chủ động giám sát, phát hiện và ngăn chặn nguy cơ mất an ninh mạng. Bên cạnh nhiệm vụ bảo đảm an toàn thông tin tại các sự kiện chính trị trọng đại, lực lượng chuyên trách còn thường xuyên theo dõi, xử lý các hoạt động tấn công mạng, gián điệp mạng và xâm nhập trái phép vào hệ thống thông tin.

Đại úy Trần Công Hoàng, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an thành phố Hà Nội, cho biết việc giám sát liên tục giúp lực lượng chức năng chủ động phát hiện, ngăn chặn các nguy cơ. Qua công tác này, nhiều lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng tại hệ thống thông tin của cơ quan, tổ chức trên địa bàn đã được phát hiện kịp thời; hàng chục kiến nghị, hướng dẫn khắc phục cũng được ban hành trong năm qua.

Dẫu vậy, không một lực lượng chuyên trách nào có thể một mình ngăn chặn mọi nguy cơ. Mỗi doanh nghiệp cần xây dựng quy trình bảo vệ dữ liệu phù hợp với quy mô và mức độ rủi ro; phân quyền truy cập, sao lưu dữ liệu, cập nhật phần mềm, sử dụng xác thực nhiều lớp và chuẩn bị phương án ứng phó khi hệ thống gặp sự cố.

Cán bộ, người lao động tại mỗi doanh nghiệp phải được hướng dẫn nhận diện thư điện tử giả mạo, cuộc gọi lừa đảo, yêu cầu chuyển tiền bất thường và các thủ đoạn đánh cắp thông tin đăng nhập. Những quy trình tưởng như đơn giản này có thể ngăn một sai sót cá nhân trở thành sự cố nghiêm trọng của cả tổ chức.

Với người dân, nguyên tắc quan trọng là không cung cấp mật khẩu, mã xác thực hoặc thông tin ngân hàng cho người khác; không truy cập đường dẫn không rõ nguồn gốc; không cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn từ những cuộc gọi đáng ngờ.

Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền, kể cả từ tài khoản mang tên người quen, cần xác minh qua một kênh độc lập. Nếu phát hiện dấu hiệu bị lừa đảo, người bị hại cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để đề nghị hỗ trợ ngăn chặn giao dịch, đồng thời trình báo cơ quan công an và lưu giữ chứng cứ liên quan.

Trong tiến trình chuyển đổi số, Hà Nội đứng trước yêu cầu vừa thúc đẩy ứng dụng công nghệ, vừa bảo đảm các hệ thống và dữ liệu được bảo vệ tương xứng.

Từ Công ước Hà Nội đến hoạt động ứng trực 24/7 của lực lượng công an thành phố, có thể thấy bảo đảm an ninh mạng là nhiệm vụ vừa mang tầm quốc tế, vừa gắn chặt với từng giao dịch của người dân.

Khuôn khổ pháp lý, năng lực điều tra, hợp tác quốc tế, giám sát kỹ thuật và ý thức tự bảo vệ cần được kết nối thành một hệ thống thống nhất. Trong đó, mỗi vụ lừa đảo được ngăn chặn, mỗi lỗ hổng được khắc phục và dữ liệu được bảo vệ đều góp phần giảm thiểu rủi ro cho nền kinh tế.