Đây là một trong 5 khó khăn mà Nhóm Công tác Ô tô và Xe máy (Nhóm công tác) nêu ra tại Diễn đàn DN thường niên 2017 (VBF 2017) về Nghị định 116/2017/NĐ-CP quy định điều kiện sản xuất, lắp ráp, NK và kinh doanh dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng ôtô. 

Lãng phí 2 tháng, tốn 10.000 USD

Cụ thể, ông Toru Kinoshita, Trưởng Nhóm công tác, cho biết Nghị định trên đang còn tồn tại nhiều bất cập, cần sửa đổi. Trong đó, điển hình như quy định về yêu cầu thử nghiệm đối với từng lô xe NK dù cho cùng chung dòng xe, đơn hàng. 

Ông Toru cho biết: “Quy định này không hề có ý nghĩa về mặt quản lý chất lượng, và chỉ làm lãng phí thêm thời gian (lên tới 2 tháng) và làm tăng chi phí (lên tới 10.000 USD) cho việc thử nghiệm theo từng lô hàng”.

Theo đó, Trưởng Nhóm công tác đề nghị: Bộ GTVT và Cục Đăng kiểm khi tiến hành dự thảo thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định 116 cần bổ sung quy định chỉ thử nghiệm khí thải và an toàn cho lô hàng đầu tiên và chấp nhận báo cáo thử nghiệm cho các lô hàng tiếp theo như quy định hiện hành, mà không cần thử nghiệm lại.

Ngoài ra, vấn đề nêu trên có thể đặt Việt Nam vào tình huống không tuân thủ với các thông lệ và cam kết quốc tế. Ví dụ theo như Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) tới đây, Việt Nam sẽ tự động chấp thuận mà không yêu cầu phải thử nghiệm lại đối với các sản phẩm đạt tiêu chuẩn tương đương hoặc cao hơn đã được chứng nhận bởi Liên minh châu Âu (EU).

Bên cạnh đó, Báo cáo của Nhóm công tác cũng khuyến nghị, quy định yêu cầu các DN NK ô tô phải cung cấp giấy chứng nhận (GCN) chất lượng kiểu loại của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cũng là một bất cập. 

Đa số các DN ôtô đều không thể tìm được bất kỳ một GCN kiểu loại nước ngoài nào theo như mô tả tại Nghị định 116. Hơn nữa, Chính phủ của mỗi quốc gia tiến hành thử nghiệm và cấp chứng nhận theo tiêu chuẩn của quốc gia đó cho các xe ôtô tiêu thụ trong nước mà thôi, các xe ô tô sản xuất để xuất khẩu không thuộc đối tượng này. 

Các xe ô tô xuất khẩu được sản xuất với mục tiêu đáp ứng mong đợi của khách hàng và tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể của từng quốc gia NK. Do đó, sẽ luôn có sự khác biệt nhất định giữa thông số kỹ thuật của xe xuất khẩu và xe tiêu thụ trong nước. Đồng thời, một số quốc gia cũng không có GCN chất lượng kiểu loại cho toàn xe vì Chính phủ chỉ kiểm tra khí thải, hoặc để nhà sản xuất tự chứng nhận.

Về quy định về đường thử chuẩn, theo Nhóm công tác, nhiều DN không thể đáp ứng. Cụ thể, Nghị định 116 yêu cầu bắt buộc đối với các nhà sản xuất, lắp ráp ôtô trong nước phải sở hữu hoặc thuê đường thử có tổng chiều dài lên tới 800m. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, hầu như không có DN nào có sẵn đường thử đáp ứng điều kiện của Nghị định.

“Nhiều DN không thể đáp ứng được yêu cầu này do không có đủ đất cho việc xây dựng mới hoặc mở rộng thêm đường thử. Việc thuê đường thử cũng có nhiều khó khăn do chi phí lớn. Đề nghị Chính phủ, Bộ GTVT không áp dụng hồi tố yêu cầu này đối với các nhà sản xuất đã đầu tư và đang hoạt động bình thường hiện nay”, nhóm công tác cho hay.

Ngoài ra, yêu cầu tài liệu về kết quả đánh giá điều kiện đảm bảo chất lượng tại nhà máy sản xuất cấp bởi các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền nước ngoài và các đơn hàng ôtô NK trước khi ban hành Nghị định 116 cũng là những điểm nghẽn đối với các DN NK ôtô.

DN NK ô tô cho biết, yêu cầu thử nghiệm đối với từng lô xe NK khiến DN lãng phí thêm thời gian (lên tới 2 tháng) và làm tăng chi phí (lên tới 10.000 USD)

Bộ GTVT nói gì?

Theo ông Lê Đình Thọ, Thứ trưởng Bộ GTVT, Chính phủ đã ban hành Nghị định 116 về quy định điều kiện sản xuất, lắp ráp và bảo hành bảo dưỡng ôtô. Theo chức năng, Bộ GTVT đang xây dựng thông tư kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật, dịch vụ bảo hành bảo dưỡng ôtô NK.

Vì vậy, liên quan tới nhiều ý kiến về điều khoản khi thực hiện nghị định này, trước hết về GCN kiểu loại sản phẩm được kiểm tra và thừa nhận ở đâu trên thế giới, ông Thọ cho biết, Nghị định 116 quy định do cơ quan có thẩm quyền bên ngoài cấp, không bắt buộc do tổ chức thuộc Chính phủ nước nào cấp.

“Quá trình xây dựng thông tư để hướng dẫn, chúng tôi đang thực hiện theo hướng GCN được cơ quan tổ chức phát hành GCN kiểu loại ôtô của người ngoài, cơ quan tổ chức thuộc Chính phủ nước ngoài phụ trách lĩnh vực xe cơ giới, cơ quan tổ chức khác được cơ quan tổ chức thuộc Chính phủ cho phép ủy quyền thừa nhận theo các hiệp định quốc tế được ký kết có thể chấp nhận được”, ông Thọ cho biết.

Về tiến hành kiểm tra thử nghiệm, ông Thọ cho biết DN NK ôtô phải cung cấp giấy tờ sau: tài liệu kết quả đánh giá điều kiện đảm bảo chất lượng DN sản xuất lắp ráp ô tô nước ngoài và kiểu loại ôtô NK được cấp bởi cơ quan tổ chức nước ngoài đối với các nhà máy nước ngoài trước 1/1/2018.

Đặc biệt, về yêu cầu thử nghiệm với từng lô xe NK, ông Thọ nêu quan điểm, sẽ được thực hiện theo quy định, Thông tư của Bộ sẽ hướng dẫn theo đúng Nghị định 116, song trong quá trình thực hiện nếu có vấn đề sẽ giải quyết sau. 

Thy Lê