Tâm chấn của cuộc Đại khủng hoảng thế giới năm 2009 được ghi vào lịch sử gắn liền với sự sụp đổ của đế chế tài chính khổng lồ Lehman Brothers với tuổi đời 158 năm. Và người "góp công" không hề nhỏ vào sự kiện này chính là CEO "tai tiếng" Richard "Dick" Severin Fuld, Jr. còn được gọi là Dick Fuld.

Gorilla không biết cười của phố Wall

Trở thành người đứng đầu của Lehman Brothers năm 1994 ở tuổi 48 sau 25 năm cống hiến, hình ảnh của Fuld trong mắt công chúng là một vị lãnh đạo luôn nghiêm nghị, cau có và không bao giờ biết cười. Dưới "triều đại" của Dick Fuld, chiến lược đầu tư của Lehman Brothers có những thay đổi đáng kể. Với cá tính hăng hái, thậm chí là hiếu chiến, Fuld đã định hướng để Lehman Brothers tăng doanh thu bằng mọi giá với các chiến lược đầu tư mạo hiểm. Để có vốn tiến hành đầu tư, Dick Fuld tăng cường vay mượn. Tỷ lệ nợ trên vốn của ngân hàng này có lúc lên đến 32 lần, một tỷ lệ đầy rủi ro.

Với số tiền vay mượn từ hệ thống tài chính này, Fuld hướng cho ngân hàng lâu đời nhất nước Mỹ nhanh chóng đổ tiền vào kinh doanh bất động sản. Chẳng mấy chốc, Lehman đã trở thành "tay chơi" hùng hổ nhất trên thị trường nhà ở cầm cố dưới chuẩn. Đầu tư mạo hiểm bất chấp rủi ro đã khiến Lehman Brothers trở thành ngân hàng đầu tư dễ đổ vỡ nhất khi thị trường bất động sản đóng băng và các khoản cho vay cầm cố dưới chuẩn trở nên khó thu hồi.

Trong khi ngày càng đưa công ty vào vũng lầy đầu tư nhiều rủi ro thì bên trong công ty, Dick Fuld cũng xây dựng một thứ văn hóa công ty mang tính bè cánh. Ông ta đòi hỏi sự tuyệt đối tuân phục của các nhân viên dưới quyền và sa thải những người có ý tưởng không giống ông về định hướng phát triển Lehman. Để tăng lượng tài sản cho bản thân đồng thời đem về lợi ích cho những kẻ ủng hộ dưới trướng, Fuld ban thưởng rộng rãi bằng những khoản tiền thưởng kếch xù được trả dưới dạng cổ phiếu từ những khoản đầu tư rủi ro. Tất nhiên, trong khi đó, Fuld cũng không quên tiền thưởng của mình. Năm 2007, chỉ một năm trước khi Lehman sụp đổ, bản thân Fuld nhận được hơn 22 triệu USD bao gồm tiền lương, tiền thưởng và cổ phiếu thưởng.

Cách điều hành đầy hằn học, bạo liệt và không sợ rủi ro đã đem về cho Dick Fuld biệt danh "Gorilla của phố Wall".

CEO không bao giờ nhận sai

Giới truyền thông Mỹ coi Fuld là một trong 10 thủ phạm của cuộc khủng hoảng tài chính ở Mỹ. Tờ Time cũng coi ông ta là một trong 25 thủ phạm gây ra khủng hoảng tài chính toàn cầu. Trong khi đo, Dick Fuld vẫn khăng khăng khẳng định mình không hề mắc sai lầm mà tất cả đều do thị trường đã không đánh giá được đúng tiềm lực của Lehman Brothers và năng lực của ông ta.

Đúng như biệt danh là Khỉ đột Gorilla, Fuld luôn ở tâm thế "hiếu chiến" với quan điểm: "Mỗi ngày là một trận chiến. Anh phải tiêu diệt kẻ thù. Bằng không, chúng sẽ giết anh". Thái độ hiếu chiến đó khiến Dick Fuld mờ mắt và quên mất nguyên tắc cơ bản nhất trong ngành tài chính lợi tức cao thì rủi ro càng lớn. Và khi bong bóng bất động sản ở Mỹ cũng là mắt xích quan trọng của các đơn thế chấp nhà rơi vào tình trạng khó khăn, Lehman Brothers khó lòng thu hồi vốn và đứng trước nguy cơ phá sản.

Thế nhưng Dick Fuld vẫn tỏ ra trịch thượng và không chịu tin rằng mình sai. Ngay cả khi công ty đang trên bờ vực phá sản, Dick Fuld vẫn tin rằng mình sẽ vượt qua khó khăn mà không cần tiến hành các biện pháp cần thiết nhằm giảm thiểu nguy cơ và thu hồi phần nào vốn. Chỉ tới khi Lehman thực sự chuẩn bị phá sản, Dick Fuld mới bàng hoàng kêu gọi chính phủ Mỹ cứu trợ. Với việc chính phủ Mỹ quyết định không bỏ tiền thuế của dân vào để cứu trợ Lehman Brothers, hãng này đã tuyên bố phá sản tháng 9/2009, chấm dứt gần 158 năm lịch sử của mình. Vụ phá sản của Lehman Brothers, với tổng số nợ lên tới 6,7 tỷ USD khiến cả hệ thống tài chính toàn cầu rung động, làm "bốc hơi" thị trường chứng khoán 46 tỷ USD chỉ trong một đêm.

Sau 8 năm làm CEO, Dick Fuld cũng kịp "tự tích góp" cho bản thân 500 triệu USD trước khi "thắt thòng lọng" vào cổ Lehman Brothers, ông này còn lớn tiếng "khuyên" các doanh nhân: "Tất nhiên trừ khi bạn sai, còn không, hãy chọn một chiến lược và gắn bó với nó". Sự "cứng đầu" này của Fuld là một phần nguyên nhân khiến kênh truyền hình CNBC đã coi Fuld là CEO tồi tệ nhất trong lịch sử.

Đình Vũ