Trong bối cảnh nền nông nghiệp Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ, tìm kiếm những loại cây trồng mới phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu bản địa là một trong những chiến lược then chốt. Cỏ ngọt (Stevia rebaudiana) – một loại cây thân thảo có nguồn gốc từ Nam Mỹ – chính là câu trả lời bất ngờ cho HTX Thảo Đường Vinh.

Từ cây ngoại nhập đến tiềm năng bản địa

Loại cây này nổi tiếng với hàm lượng chất tạo ngọt tự nhiên cao, không chứa calo và không gây tăng đường huyết, trở thành nguyên liệu quý giá trong ngành thực phẩm, đồ uống và dược liệu trên toàn thế giới.

Sau một thời gian dài nghiên cứu và tìm hiểu, anh Nguyễn Văn Ngọc, một thành viên của HTX Thảo Đường Vinh, đã nhận thấy tiềm năng to lớn của cây cỏ ngọt. Anh chia sẻ: "Tôi nhận thấy cây cỏ ngọt rất phù hợp với thổ nhưỡng và khí hậu đặc trưng của Cao Bằng.

Với địa hình đồi núi dốc, đất pha cát nhẹ, độ pH trung tính và khí hậu mát mẻ, ít sâu bệnh, cây cỏ ngọt có thể phát triển tốt mà không cần đầu tư phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật nhiều, rất lý tưởng để canh tác theo hướng hữu cơ".

Vào cuối năm 2023, HTX Thảo Đường Vinh đã mạnh dạn đầu tư xây dựng mô hình trồng cỏ ngọt theo hướng hữu cơ. Đây là một quyết định mang tính đột phá, bởi cây cỏ ngọt không chỉ dễ trồng, vốn đầu tư thấp, mà còn có thể cho thu hoạch quanh năm. Sau khi trồng từ 50 - 60 ngày, cây có thể thu hoạch lứa đầu tiên và tiếp tục cho thu hoạch 6 lứa mỗi năm, với vòng đời lên đến 3 - 4 năm.

Hiệu quả kinh tế vượt trội

Sau hơn 2 năm thử nghiệm và mở rộng diện tích, đến nay HTX Thảo Đường Vinh đã trồng gần 9 ha cây cỏ ngọt, trong đó 6 ha đã cho thu hoạch ổn định. Năng suất của cây cỏ ngọt cũng rất đáng mừng. Năm 2024, HTX đạt sản lượng 15 tấn cỏ khô, và dự kiến năm 2025, con số này sẽ tăng lên 50 tấn. Điều đặc biệt là nhu cầu của thị trường đối với sản phẩm này rất lớn. Toàn bộ sản lượng cỏ ngọt khô của HTX đều được tiêu thụ hết, mang lại doanh thu ấn tượng hơn 1 tỷ đồng mỗi năm.

Không chỉ mang lại lợi nhuận cho HTX, mô hình này còn có ý nghĩa xã hội sâu sắc, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Hơn 50 lao động nông thôn đã có việc làm thường xuyên, từ các khâu làm đất, trồng, chăm sóc đến thu hoạch và phơi sấy. Mức thu nhập trung bình từ 4 - 6 triệu đồng/tháng đã giúp nhiều gia đình thoát khỏi cảnh nghèo, ổn định cuộc sống.

Hiện tại, HTX đã ký hợp đồng bao tiêu toàn bộ sản lượng với các doanh nghiệp chế biến dược liệu tại Hà Nội. Nhu cầu của thị trường vượt xa khả năng cung ứng của HTX. Đặc biệt, thời điểm đầu năm mưa nhiều đã ảnh hưởng không nhỏ đến sản lượng và chất lượng sản phẩm.

Mở rộng chuỗi giá trị và liên kết vùng nguyên liệu

Với tiềm năng và nhu cầu thị trường ngày càng lớn, HTX Thảo Đường Vinh không ngừng nỗ lực để phát triển. HTX sẽ đề xuất Liên minh HTX tỉnh hỗ trợ nguồn vốn để đầu tư thêm thiết bị, xây dựng mã số vùng trồng và chứng nhận sản xuất sạch, liên kết đầu tư. Những bước đi này nhằm mở rộng thị trường, đưa sản phẩm cỏ ngọt của Cao Bằng vươn ra các thị trường khó tính hơn trong và ngoài nước.

Sự phát triển của HTX Thảo Đường Vinh không chỉ là câu chuyện của một đơn vị, mà còn là minh chứng cho một mô hình có thể nhân rộng. Theo đánh giá của Liên minh HTX tỉnh Cao Bằng, đây là một trong những mô hình tiên phong, có tiềm năng phát triển mạnh mẽ và có thể lồng ghép vào Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) của địa phương. Việc phát triển vùng nguyên liệu dược liệu gắn với nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp sinh thái sẽ góp phần chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh và hỗ trợ người dân giảm nghèo, nâng cao thu nhập.

Nhằm tháo gỡ khó khăn và tiếp sức cho HTX phát triển, Liên minh HTX tỉnh sẽ hỗ trợ, hướng dẫn xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh theo hướng liên kết chuỗi. Đồng thời, Liên minh HTX tỉnh sẽ hỗ trợ tập huấn kỹ thuật, tư vấn quản trị và kết nối đơn vị với các tổ chức tín dụng để vay vốn, mở rộng sản xuất.

Với những bước đi vững chắc, mô hình trồng cây cỏ ngọt của HTX Thảo Đường Vinh đang từng bước khẳng định vị thế, không chỉ là một dự án kinh tế hiệu quả mà còn là một động lực mạnh mẽ, giúp nâng cao đời sống và tạo nên một diện mạo mới cho nền nông nghiệp vùng cao biên giới Cao Bằng.

Minh Nhương