Theo số liệu mới cập nhật đến ngày 20/5/2017, Hoa Kỳ có 838 dự án đầu tư vào Việt Nam, tổng vốn đầu tư đăng ký đạt hơn 10,2 tỷ USD và xếp thứ 9 trong tổng số 116 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam.

Ngóng tiếng vang lớn

Với thứ tự khiêm tốn này, đã có những câu hỏi đặt ra là tăng trưởng đầu tư của Hoa Kỳ tại Việt Nam hiện nay có tương xứng với mối quan hệ giữa hai nước và tiềm năng của Hoa Kỳ ở vị trí cường quốc về kinh tế trên thế giới chưa? Đây là câu hỏi được đưa ra từ chính sự mong muốn, kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp Việt vào việc tăng trưởng của đầu tư Hoa Kỳ tại Việt Nam.

Giới chuyên gia nhận định, đến thời điểm hiện nay, đầu tư của Hoa Kỳ tại Việt Nam không phải nhỏ, chỉ có điều chưa có tiếng vang lớn như dòng vốn FDI “tỷ đô” đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch & Đầu tư), quy mô vốn bình quân một dự án của Hoa Kỳ là 12,2 triệu USD, thấp hơn so với mức bình quân chung của một dự án đầu tư nước ngoài vào Việt Nam là 13 triệu USD Tuy nhiên, con số này chưa phản ánh hết luồng vốn đầu tư trực tiếp của Hoa Kỳ tại Việt Nam do có một số công ty Hoa Kỳ như Tập đoàn Coca Cola, Procter & Gamble, Cheveron, Conoco… đầu tư vào Việt Nam thông qua các chi nhánh, công ty con của mình đăng ký tại một số nước khác như British Virgin Islands, Singapore, Hồng Kông…

Hiện nay, các nhà đầu tư Hoa Kỳ đã đầu tư vào 18 trên 21 ngành trong hệ thống phân ngành kinh tế quốc dân, với vốn đầu tư tập trung vào dịch vụ lưu trú và ăn uống chiếm khoảng 42,9% tổng vốn đầu tư đăng ký; công nghiệp chế biến, chế tạo đứng thứ hai và kinh doanh bất động sản đứng thứ ba.

Trước đây, khi Hiệp định TPP chưa có những động thái thay đổi từ phía Hoa Kỳ, giới quan sát cho rằng hiệp định này sẽ tạo cơ hội cho Việt Nam thu hút dòng vốn FDI nhiều hơn từ Hoa Kỳ, khiến quốc gia này trở thành nhà đầu tư số một tại Việt Nam trong tương lai gần. Còn nay, với việc 11 nước TPP nhất trí thúc đẩy thỏa thuận khi không có Hoa Kỳ, câu hỏi đặt ra là dòng vốn FDI từ Hoa Kỳ thực chảy vào nền kinh tế Việt Nam sẽ như thế nào?

Hoa Kỳ có 838 dự án đầu tư vào Việt Nam, tổng vốn đầu tư đăng ký đạt hơn 10,2 tỷ USD và xếp thứ 9 trong tổng số 116 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Việt Nam.

Cải thiện môi trường đầu tư

Trên thực tế, đầu tư của Hoa Kỳ có ý nghĩa, vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Tuy hiện nay Hoa Kỳ chỉ xếp ở vị trí thứ 9 trong số các quốc gia đầu tư vào Việt Nam nhưng việc thu hút các nhà đầu tư từ Hoa Kỳ sẽ có tác dụng gián tiếp rất lớn trong việc lôi kéo các nhà đầu tư nước ngoài từ những quốc gia khác đầu tư vào Việt Nam.

Chẳng hạn như việc đầu tư từ Tập đoàn Intel của Hoa Kỳ tại Tp.HCM trước đây đã có tác động thúc đẩy các tập đoàn lớn khác quyết định chọn Việt Nam là điểm đến cho đầu tư tại nước ngoài của họ, trong đó có Samsung, LG… của Hàn Quốc.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận việc một số hạn chế của môi trường đầu tư Việt Nam đang làm hạn chế dòng đầu tư hiện tại từ Hoa Kỳ như: thủ tục đầu tư tại Việt Nam vẫn còn phức tạp, để được cấp phép cho một dự án còn mất nhiều thời gian, đối với các dự án có quy mô lớn càng mất thời gian hơn, phí không chính thức vẫn còn khiến các nhà đầu tư Hoa Kỳ thấy phân vân.

Bên cạnh đó, các dịch vụ đầu tư như tài chính, ngân hàng, logistic, tư vấn tại Việt Nam tuy đã được phát triển, cải thiện nhiều trong những năm qua song vẫn còn các vướng mắc nhất định, chưa đáp ứng được đòi hỏi của các nhà đầu tư Hoa Kỳ.

Như hồi năm ngoái, khi đến Việt Nam để thảo luận về thuận lợi hóa thương mại, bà Lisa Schimmelpfenning – Phó Chủ tịch Tập đoàn Walmart (tập đoàn bán lẻ hàng đầu Hoa Kỳ), nhận được nhiều câu hỏi là khi nào Walmart rót vốn vào Việt Nam.

Thay vì trả lời thẳng câu hỏi này, bà Lisa Schimmelpfenning cho biết, không thể trả lời trực tiếp về việc Walmart xem xét nghiêm túc khả năngđầu tư vào Việt Nam đến đâu và nhấn mạnh đến tính minh bạch trong hoạt động xuất nhập khẩu để hàng hóa từ Việt Nam có thể vào thị trường Hoa Kỳ tốt hơn.

Còn về thứ hạng khiêm tốn của nhà đầu tư Hoa Kỳ có thể cho thấy một phần nguyên nhân là do khoảng cách địa lý giữa hai nước quá xa so với những thị trường khác như Nam Mỹ đã ảnh hưởng tới quyết định đầu tư của các nhà đầu tư Hoa Kỳ vào Việt Nam.

Đơn cử như thời gian vận chuyển hàng hóa bằng tàu biển từ cảng Cái Mép (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) đến bờ Tây của Hoa Kỳ hiện nay từ 15 – 16 ngày, trong khi việc kê khai hàng hóa xuất khẩu đi Hoa Kỳ đã ảnh hưởng đến khoảng thời gian này, cho nên đòi hỏi phía Việt Nam phải giảm thời gian kê khai hàng hóa sang Hoa Kỳ trong thời gian tới.

Trên thực tế, các nhà đầu tư Hoa Kỳ hiện đã có mặt tại 45 trên 63 tỉnh, thành của Việt Nam song chủ yếu tập trung tại những địa phương thuộc phía Nam, nơi có điều kiện cơ sở hạ tầng thuận lợi và khu vực phát triển kinh tế năng động nhất của cả nước như: Bà Rịa – Vũng Tàu, Tp.HCM và Bình Dương.

Thế Vinh