Vấn đề tăng trưởng kinh tế năm 2017 có ý nghĩa rất quan trọng, ảnh hưởng lớn đến nhiều chỉ số kinh tế vĩ mô khác, nhất là thu, chi và bội chi ngân sách nhà nước, nợ công cũng như việc làm, thu nhập cho người lao động.

Chính vì vậy, trong cuộc họp với các bộ, ngành về các kịch bản tăng trưởng năm 2017 mới đây, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ đạo phải đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP trong năm 2017 là 6,7%.

Dấu hiệu tích cực

Xoay quanh vấn đề mục tiêu tăng trưởng GDP, trong buổi chia sẻ với giới doanh nghiệp (DN) tại Tp.HCM ngày 24/5, Ts. Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia, cho rằng xét về chỉ tiêu tăng trưởng GDP của Việt Nam, trong quý I/2017 chỉ tăng 5,1%, nếu muốn đạt mục tiêu 6,7% trong năm nay, từ quý II trở đi phải tăng trên 7%.

Song Ts. Lịch cũng lưu ý cần hiểu rằng kinh tế vĩ mô của Việt Nam tốt xấu không chỉ có tăng GDP, có thể tăng 6,5% hay 6,3% cũng không quan trọng bằng những yếu tố liên quan đến chất lượng tăng trưởng và tính bền vững của tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế.Vậy, tại sao 5 tháng đầu năm 2017, tốc độ tăng trưởng của Việt Nam được cho là thấp so với mục tiêu?

Có thể thấy tốc độ tăng trưởng về công nghiệp, nhất là chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) trong 5 tháng trở lại đây đã tăng 9,5%, trong khi cùng kỳ năm ngoái là 9,7%. Có nghĩa là chỉ số IIP thấp hơn năm ngoái một chút, nhưng phải để ý lĩnh vực khai khoáng (chủ yếu là dầu thô, than đá) tăng trưởng âm đến 9%, kéo tăng trưởng công nghiệp xuống.

Còn riêng về ngành công nghiệp chế tạo, thực tế không giảm mà tăng tương đương cùng kỳ năm trước. Riêng lĩnh vực dịch vụ, tổng lưu lượng hàng hóa trong 5 tháng đầu năm nay đã tăng trưởng hơn 10%, tốt hơn nhiều so với năm ngoái.

Về nông nghiệp, năm ngoái tăng trưởng âm, còn tính đến thời điểm này tăng trưởng dương. Về xuất khẩu, tính đến thời điểm này, đã đạt kim ngạch khoảng 79 tỷ USD, tăng hơn 17%. Riêng DN trong nước tăng 13,6%, còn khối DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng 19%.

Vì vậy, theo nhận định của Ts. Lịch, tổng thể bức tranh kinh tế vĩ mô hiện tại của Việt Nam không phải là kém. Về nhập khẩu, trong 5 tháng đầu năm nay tăng 25%, trong đó khối FDI tăng 27,5%, còn DN trong nước tăng 19% (chủ yếu là nhập nguyên liệu).

Câu hỏi đặt ra là việc nhập khẩu của DN nội tăng vì điều gì. Qua các số liệu cho thấy chủ yếu là nhập khẩu nguyên liệu cho sản xuất. Như vậy, với tình hình nhập khẩu này, cùng với đà tăng về mặt chất lượng, nền kinh tế bắt đầu tăng kích cầu cho sản xuất và do đó, việc nhập khẩu thời gian tới sẽ còn tiếp tục tăng.

Khi tăng nguyên liệu nhập khẩu có nghĩa là phải nghĩ đến chuyện nhập siêu. Song phải hiểu nhập siêu là nhập nguyên liệu để DN lo làm ăn, tức là cũng có dấu hiệu tích cực. Bởi thực tế nền kinh tế hiện nay của Việt Nam chủ yếu là gia công, nhập nguyên liệu, thành ra nền kinh tế chưa thể xuất siêu, nhất là khi nông nghiệp vẫn còn xuất thô, giá trị gia tăng thấp.

Về tổng thể, bức tranh kinh tế vĩ mô hiện tại của Việt Nam không phải kém, tăng kích cầu cho sản xuất

Thay đổi cơ cấu kinh tế

Bên cạnh đó, giới chuyên gia cũng lưu ý chỉ số giá cả, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) vừa rồi tăng là do Chính phủ cho phép điều chỉnh giá dịch vụ y tế, còn nếu không điều chỉnh, CPI có lẽ không tăng.

Do đó, nhân cơ hội này, những giá cả nào còn mang nặng tính hành chính cần phải điều chỉnh, nên sớm điều chỉnh ngay theo quy luật thị trường nếu không muốn thất thu ngân sách.

Cũng nên nhìn nhận rằng tăng trưởng kinh tế Việt Nam cho thấy sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu với tỷ lệ xuất khẩu trên GDP tăng nhanh qua từng năm và ước tính trong năm 2016 đã trên 85%.

Với việc khối DN FDI đóng góp hơn 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2016, các DN này tiếp tục khẳng định vị trí quan trọng trong việc hỗ trợ và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Riêng 5 tháng đầu năm 2017, khối FDI đã xuất siêu 7,6 tỷ USD.

Trao đổi thêm với Thời báo Kinh Doanh, Ts. Lịch cho biết: “Với khối FDI, ta muốn họ làm nhiều hơn cho ta so với những gì họ đang làm. Tuy nhiên, với những cái họ đã làm được cũng là tốt rồi. Đơn cử, ta muốn chuyển giao công nghệ, muốn một loạt DN trong nước làm gia công, làm công ty vệ tinh cho họ. Song vấn đề đó còn tùy thuộc vào chính sách hỗ trợ trong nước, không thể đòi hỏi họ được”.

Ví dụ như tập đoàn Samsung (Hàn Quốc) khi sang Việt Nam đầu tư, họ kéo các DN nước họ cùng sang Việt Nam để làm công nghiệp hỗ trợ vì ta không có DN đáp ứng. Còn nếu ta có được sẽ tốt cho họ.

Ông Lịch cũng bộc bạch rằng về bản chất, nhập siêu không tốt cho nền kinh tế mà phải hướng tới xuất siêu. Nhưng trong điều kiện Việt Nam hiện nay, nhập siêu vừa rồi là có dấu hiệu tích cực vì nhập nguyên liệu về để sản xuất.

Còn bản chất kinh tế Việt Nam muốn thay đổi từ nhập siêu sang xuất siêu cần phải thay đổi hoàn toàn cơ cấu kinh tế, đơn cử như phải nâng tỷ lệ nội địa hóa công nghiệp hỗ trợ – một vấn đề phải tốn kém nhiều năm nữa.

“Nếu phát triển bình thường, tăng trưởng GDP năm nay có thể vào khoảng 6,3% hoặc 6,5%. Còn nếu Chính phủ tăng khả năng khai thác về dầu mỏ, khả năng sẽ đạt mục tiêu tăng GDP 6,7%. Vấn đề này còn tùy theo tính toán, tùy thuộc vào giá dầu thế giới”, Ts. Lịch chia sẻ.

Thế Vinh