Các cơ quan chức năng luôn khẳng định rằng kết quả kiểm tra, giám sát cho thấy chỉ có khoảng 7 - 8% thực phẩm bẩn và có tới hơn 90% thực phẩm là an toàn. Tuy nhiên, thông tin này vẫn không làm người dân yên tâm bởi có quá nhiều yếu tố mập mờ, nhiều hóa chất phù phép thực phẩm được mua bán một cách dễ dãi.

Thực phẩm bẩn bị cơ quan chức năng bắt quả tang, còn những thực phẩm không được xếp loại sạch vẫn được bày bán một cách công khai, trà trộn với thực phẩm gắn mác sạch.

Vì lợi nhuận, bất chấp thủ đoạn

Tại một số siêu thị, một sản phẩm được niêm yết là sạch cũng không lấy gì làm đảm bảo 100% sạch. Thời gian qua, dù điều kiện để một sản phẩm thực phẩm có thể thâm nhập vào đặt trên các kệ, giá của siêu thị tương đối khắt khe nhưng vẫn có những siêu thị vướng vào những vụ việc đáng tiếc trong việc cung cấp thực phẩm không đảm bảo chất lượng tới người tiêu dùng.

Để kiểm soát tốt hơn, đưa thực phẩm sạch tới từng gia đình, củng cố niềm tin của người tiêu dùng (NTD), năm 2015, các lực lượng chức năng, các cơ quan liên ngành quản lý thực phẩm đã nỗ lực hết sức trong việc ngăn chặn, phát hiện xử lý các vụ việc liên quan đến sản xuất, kinh doanh, vận chuyển thực phẩm bẩn.

Thông tin từ cuộc họp Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về ATVSTP kiểm điểm công tác năm 2015, triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2016 diễn ra cách đây không lâu, cho thấy năm 2015, công tác bảo đảm VSATTP được đánh giá đã có những chuyển biến tích cực.

Qua thanh tra, kiểm tra, tỷ lệ cơ sở bị phạt tiền tăng từ 37,2% năm 2014 lên 51,1%. Riêng lực lượng QLTT kiểm tra xử lý trên 5.000 vụ vi phạm về ATTP, với số tiền phạt hành chính trên 17 tỷ đồng. Tỷ lệ cơ sở bị đình chỉ hoạt động tăng từ 1,3% năm 2014, lên 5,2% năm 2015.

Tình hình ngộ độc thực phẩm đang được kiểm soát, đặc biệt không để xảy ra các vụ ngộ độc tại các hội nghị, sự kiện lớn của đất nước và các đợt nghỉ lễ dài ngày. Tính đến ngày 15/12/2015, toàn quốc ghi nhận trên 170 vụ ngộ độc thực phẩm với gần 5.000 người mắc, giảm nhiều về số vụ, số mắc, số tử vong so với cùng kỳ năm 2014.

Năm 2015 cũng là năm ghi dấu ấn của ngành NN&PTNT với chủ trương là năm ATTP với những động thái hết sức quyết liệt, tuyên chiến với thực phẩm bẩn.

Theo số liệu giám sát ATTP nông thủy sản trên diện rộng, 9 tháng đầu năm, tỷ lệ mẫu giám sát vi phạm ATTP còn cao, một số chỉ số ATTP chưa có cải thiện so với năm 2014.

1,01% mẫu thủy sản nhiễm dư lượng hóa chất, kháng sinh cấm sử dụng vượt ngưỡng cho phép; 10,3% mẫu rau có dư lượng hoạt chất thuốc BVTV vượt mức giới hạn cho phép; 16% mẫu thịt phát hiện có Samonella, 7,6% mẫu thịt có dư lượng hóa chất, kháng sinh vượt ngưỡng.

Trong năm qua, nổi cộm lên vấn đề chất cấm Salbutamol, 1 trong 3 chất thuộc nhóm chất tạo nạc (salbutamol, ractopamin,clenbuteron) bị cấm sử dụng trong chăn nuôi.

Lợn ăn chất này vào sẽ bung đùi, nở vai, đẹp mã và “được giá” hơn so với lợn không ăn chất cấm. Tuy nhiên, chất này rất có hại cho cơ thể con người, thậm chí có thể gây ung thư.

Ngoài ra, trong năm qua, Bộ NN&PTNT cũng đã kịp thời bổ sung thêm chất vàng ô vào danh mục chất cấm. Đây là chất được dùng trong công nghiệp nhuộm vải sợi và ve tường, có tác dụng làm vàng da gia cầm cho bắt mắt, nhưng có khả năng gây ung thư cao.

Theo ông Phạm Tiến Dũng - Trưởng phòng Thanh tra chuyên ngành, Thanh tra Bộ NN&PTNT, thực tế kiểm tra cho thấy, heo nuôi thông thường chỉ có 42.000 - 43.000 đồng/kg nhưng thường bị thương lái từ chối mua hoặc bị ép giá.

Có nơi, thương lái còn “chơi bài ngửa” nói thẳng với người chăn nuôi là sẽ mua heo giá cao hơn, khoảng 45.000 - 46.000 đồng/kg, nếu heo được nuôi bằng chất cấm. Chính vì vậy, tình trạng lạm dụng chất cấm càng trở nên nghiêm trọng.

Tình hình lạm dụng chất cấm trong chăn nuôi được đánh giá là rất nghiêm trọng

Huy động toàn dân vào cuộc

Tại Hội nghị sơ kết đợt cao điểm ra quân, điều tra, xử lý hành vi vi phạm về chất cấm trong chăn nuôi vừa diễn ra tuần qua sau hơn 1 tháng phối hợp ra quân, C49 (Bộ Công an) đã phối hợp với thanh tra Bộ NN&PTNT thành lập nhiêu chuyên án đấu tranh, triệt phá nhiều đường dây buôn bán sử dụng chất cấm trong chăn nuôi.

Theo nguồn tin từ C49, đến nay đã thu thập được trên 40 tổ chức, cá nhân là các cơ sở sản xuất kinh doanh, sử dụng thức ăn chăn nuôi với trên 100 mã sản phẩm có dấu hiệu, nghi vấn vi phạm, qua đó đã xử lý 18 công ty có hành vi vi phạm, xử phạt hành chính với số tiền trên 2,6 tỷ đồng, đồng thời áp dụng các biện pháp bổ sung như tịch thu, tiêu hủy các sản phẩm vi phạm.

Theo đại diện C49, tình hình lạm dụng chất cấm trong chăn nuôi được đánh giá là rất nghiêm trọng. Ban đầu, chất cấm được trộn trực tiếp vào thức ăn chăn nuôi, sau khi bị kiểm tra gắt gao, các đối tượng đã dùng thủ đoạn tinh vi hơn, bán cám tặng kèm khuyến mãi gói “vitamin”- thực chất là chất cấm cho người nuôi heo nhằm đẩy trách nhiệm cho người chăn nuôi.

Một số cơ sở sản xuất thức ăn chăn nuôi nghi vấn sử dụng chất cấm còn thường xuyên thay đổi địa điểm sản xuất. Do việc đăng ký thành lập DN khá dễ dàng nên sau khi bị bắt và xử lí, chúng sẵn sàng hủy bỏ thương hiệu cũ để lập công ty mới, thương hiệu mới…

Bên cạnh đó, việc thiếu cơ chế xử lý hình sự, khung xử lý vi phạm còn nhẹ đối với hành vi vi phạm về chất cấm cũng gây khó khăn, chưa đủ sức răn đe. Thiếu tá Ngô Anh Thuấn - Đội phó Đội 5 Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (PC49), Công an TP Hà Nội cho rằng chưa bao giờ vấn đề thực phẩm bẩn lại nóng như hiện nay.Tội về vi phạm ATTP chế tài hình sự có nhưng yêu cầu phải có hậu quả xảy ra tức thì mới được truy tố.

Hiện nay, ở Việt Nam mới có một vụ duy nhất được xử là vụ Rượu 29 do có 6 người uống và gây tử vong ngay. Còn những thực phẩm bẩn như trên là nguyên nhân gây chết người từ từ, rất khó để truy cứu ngược.

Để khắc phục điều này, mới đây, Điều 317 của Bộ luật Hình sự sửa đổi vừa được Quốc hội chính thức thông qua (có hiệu lực từ tháng 7/2016) sẽ là căn cứ pháp lý để có thể xử lý hình sự đối với các hành vi này.

Sự ra quân thành công của lực lượng chức năng thời gian qua có sự góp phần không nhỏ từ nguồn tin do dân cung cấp. Bộ NN&PTNT đã ra quyết định thưởng “nóng”cho những người báo tin cho cơ quan chức năng về thực phẩm bẩn từ 1 đến 50 triệu đồng tùy mức độ quan trọng của thông tin.

Đường dây nóng của Thanh tra Bộ NN&PTNT liên tục nhận được nhiều tin báo từ người dân, bình quân 10 - 15 tin/ngày về thực phẩm bẩn trong đó nhiều thông tin là cơ sở quan trọng giúp cơ quan công an và thanh tra điều tra phát hiện ra đường dây vi phạm.

Qua đợt ra quân diệt chất cấm, Bộ trưởng Cao Đức Phát khẳng định, nếu có quyết tâm và phương pháp đúng có thể làm thay đổi căn bản vấn đề trong thời gian ngắn. “Tôi hứa với các đồng chí trong 4 tháng sẽ kiểm soát căn bản vấn đề này. Thời gian này, các lực lượng chức năng đang vào cuộc chấn chỉnh rất mạnh mẽ, tôi cho rằng có thể thực hiện quyết tâm đó”, Bộ trưởng nói.

Những đợt ra quân liên tục diệt chất cấm, tháng cao điểm hành động ATTP, động thái họp giao ban hàng tháng của Bộ NN&PTNT về vấn đề ATTP cho thấy quyết tâm cao độ của ngành nông nghiệp trong thời gian qua.

Tuy nhiên, bản thân chỉ ngành nông nghiệp đơn thương độc mã sẽ không thể dọn sạch thực phẩm bẩn. Sự thành công phải có sự kết hợp giữa các bộ ngành, lực lượng công an, cảnh sát môi trường, đặc biệt có sự hỗ trợ thông tin đắc lực từ nhân dân.

Thu Hường