Xuất khẩu gạo của Việt Nam tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực trong 8 tháng đầu năm 2025. Việt Nam đã xuất khẩu gần 5,9 triệu tấn gạo, đạt kim ngạch 3 tỷ USD, tăng gần 3% về lượng so với cùng kỳ năm trước. Theo ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin tại Hội nghị Sơ kết sản xuất trồng trọt năm 2025, triển khai kế hoạch sản xuất vụ Đông Xuân 2025 - 2026 tại các tỉnh phía Nam ngày 9/9, đây là kết quả khả quan sau năm 2024 kỷ lục, khi Việt Nam xuất khẩu hơn 9 triệu tấn gạo, thu về 5,6 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay.

Biểu đồ dưới đây cho thấy rõ xu hướng tăng trưởng ổn định cả về sản lượng và giá trị trong 5 năm gần đây:

Mặc dù đạt được thành tích nổi bật, các doanh nghiệp xuất khẩu gạo vẫn phải đối mặt nhiều thách thức. Khó khăn lớn nhất là vấn đề vốn tín dụng với hạn mức cho ngành lúa gạo còn thấp, thiếu nguồn vốn tín chấp khiến doanh nghiệp bị động trong thu mua, nhất là vào mùa cao điểm. Ông Trần Tấn Đức, Tổng Giám đốc Vinafood 2, thẳng thắn kiến nghị Nhà nước có chính sách hỗ trợ tài chính kịp thời để doanh nghiệp duy trì hoạt động. Về lâu dài, ngành gạo cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường qua các hiệp định quốc tế và kênh truyền thống, đồng thời hỗ trợ nông dân tiêu thụ lúa hiệu quả.

Để chủ động hơn, Vinafood 2 cùng một số doanh nghiệp đã dịch chuyển thị trường, hướng sang châu Phi và các thị trường cấp thấp nhằm tránh phụ thuộc. Đáng chú ý, Philippines, khách hàng lớn của gạo Việt Nam, dù thông báo chỉ nhập trở lại từ tháng 11, nhưng đã bắt đầu có thương nhân đặt hàng ngay trong tháng 9. “Chúng tôi vẫn thận trọng, song đây là tín hiệu tích cực”, ông Đức cho hay.

Ở góc độ hiệp hội ngành hàng, ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Lúa gạo Việt Nam cho biết Việt Nam hiện sản xuất khoảng 43 triệu tấn lúa mỗi năm, trong đó Đồng bằng sông Cửu Long chiếm khoảng 25 triệu tấn, tạo ra 12-13 triệu tấn gạo, với khoảng 7 triệu tấn phục vụ xuất khẩu. Vì vậy, việc duy trì ổn định sản lượng hoặc tăng nhẹ là cần thiết, tránh tác động tiêu cực đến hàng trăm nghìn hộ dân.

Để bảo đảm phát triển bền vững, nhiều chuyên gia đề xuất không chỉ hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp mà còn cần đầu tư cho hợp tác xã có khả năng lưu trữ 30-40 ngày, giúp nông dân chủ động bán lúa vào thời điểm có lợi, tối đa hóa giá trị. Đây cũng là cách phù hợp với Đề án phát triển bền vững chuyên canh lúa chất lượng cao, giảm phát thải gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.

Trước bối cảnh này, ngày 9/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký Công điện số 160/CĐ-TTg, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu và ổn định thị trường gạo.

Trong đó, Bộ Công Thương được giao chủ trì đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, kết hợp xúc tiến thương mại trực tuyến và truyền thống; Bộ NN&MT hoàn thiện quy hoạch vùng chuyên canh lúa, phát triển giống năng suất, chất lượng cao; Bộ Tài chính tăng tốc hoàn thuế VAT, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp; Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo thương mại đẩy mạnh tín dụng cho thu mua, chế biến, xuất khẩu gạo; Bộ Ngoại giao cùng các cơ quan đại diện ở nước ngoài tăng cường quảng bá thương hiệu gạo Việt Nam.

Hồng Hương