Theo Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái Đỗ Đức Duy, Yên Bái là tỉnh có thế mạnh trong phát triển kinh tế nông nghiệp, trong đó sản xuất nông lâm là trụ cột của nền kinh tế. Vì Yên Bái là một tỉnh miền núi với 3/4 diện tích phục vụ sản xuất nông lâm nghiệp, 80% dân số và 70% lao động ở khu vực nông thôn. Tại mỗi vùng trên địa bàn tỉnh lại có nhiều sản vật nông nghiệp quý nên tạo bước đệm tốt để người dân phát triển sản xuất.

Sức bật từ HTX

Các nông sản của Yên Bái rất đa dạng (cam, chè, táo sơn tra, ngô, quế, măng Bát Độ…). Tuy nhiên trước đây, các nông sản này chủ yếu phát triển tự nhiên, không được chăm sóc và mở rộng một cách khoa học nên chất lượng sản phẩm chưa cao. Để cải thiện điều này, Yên Bái đã tập trung phát triển các HTX nông nghiệp, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất theo chuỗi giá trị để xây dựng thương hiệu cho từng loại nông sản.

HTX Trồng cây ăn quả và Dịch vụ tổng hợp Trần Phú (thị trấn Nông trường Trần Phú) đã làm khá tốt việc liên kết, hỗ trợ các thành viên thay đổi tư duy, tập quán canh tác để quản lý và khai thác hiệu quả nhãn hiệu cam Văn Chấn.

Với 48 thành viên, chiếm 30% diện tích trồng cam của thị trấn, phương thức hoạt động của HTX là mô hình của hộ thành viên nào, hộ thành viên đó tự quản lý và hưởng lợi. HTX liên kết với doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm đầu vào và cho thành viên được trả chậm, đồng thời liên kết với doanh nghiệp hỗ trợ đầu ra cho thành viên.

HTX đã mời các cán bộ Viện Di truyền nông nghiệp về tìm hiểu nguyên nhân bệnh nấm ở cây cam. Qua đó, chuyển giao cách điều trị cũng như các kỹ thuật canh tác mới, đúng với quy trình sản xuất. Thông qua HTX, các quy chế quản lý và sử dụng nhãn hiệu tập thể, quy trình cấp và thu hồi quyền sử dụng nhãn hiệu cũng được triển khai sâu rộng đến các thành viên.

Hiện, sản phẩm của HTX đáp ứng chất lượng nông sản trên thị trường hội nhập khi ý thức, trách nhiệm sản xuất sạch của thành viên đã được nâng lên, tạo nền tảng để HTX cạnh tranh trên thị trường.

Cũng phát triển mặt hàng cam, HTX dịch vụ an toàn cam Văn Chấn đã sản xuất gần 17ha cam theo tiêu chuẩn VietGAP. Các thành viên phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh bằng các loại thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc vi sinh, hữu cơ vừa bảo đảm an toàn, vừa tiết kiệm chi phí, bảo vệ môi trường. Việc quan tâm sản xuất, cung ứng sản phẩm cam sạch cho thị trường cũng luôn được HTX chú trọng tuyên truyền, vận động, nhắc nhở, theo dõi, đôn đốc, giám sát, kiểm tra tại các đồi cam, vườn cam của thành viên.

Hiện, huyện Văn Chấn đã thành lập được 4 HTX tại các xã, thị trấn phát triển chuyên về cây cam. Mục tiêu của tỉnh là thành lập các HTX tại 9/9 xã, thị trấn nằm trong vùng quy hoạch chuyên cam của huyện Văn Chấn để quản lý và sử dụng hiệu quả nhãn hiệu cam Văn Chấn, tạo ra sản phẩm có sức cạnh tranh trên thị trường.

Không dừng lại ở đó, các HTX khác cũng đang tích cực phát triển các mặt hàng nông sản tiêu biểu theo chuỗi giá trị như: sản xuất măng Bát Độ ở HTX Kiên Thành; sản xuất quế hữu cơ tại HTX quế hồi Việt Nam; sản xuất chè ở HTX Tân Thịnh, HTX Ánh Hoa, HTX Bảo Hưng, HTX Hương Lý, HTX Suối Giàng…

Hình thành vùng nguyên liệu

Nhờ sự phát triển của các HTX theo các chuỗi giá trị, đến nay, Yên Bá đã hình thành được các vùng nguyên liệu đặc trưng. Vùng nguyên liệu cam, quýt trên 1.600 ha ở huyện Văn Chấn. Trong đó có nhiều loại cam ngon như cam sành, cam canh, cam sen… đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) chứng nhận nhãn hiệu cách đây 2 năm. Với năng suất 12 – 15 tấn/ha/năm, hàng năm sản lượng cam ở Văn Chấn đạt trên 8.000 tấn, cho doanh thu trên 200 tỷ đồng.

Ngoài ra là vùng lúa đặc sản 3.000ha, vùng ngô hàng hóa 15.000ha, vùng trồng dâu nuôi tằm 450ha, vùng cây ăn quả 7.000ha, vùng chè 8.500ha, vùng quế 70.000ha, vùng tre măng Bát độ trên 3.600ha, vùng sơn tra (táo mèo) 6.000ha, vùng gỗ nguyên liệu 180.000ha… Đây chính là những lợi thế để Yên Bái bứt phá phát triển kinh tế nông nghiệp mạnh mẽ hơn, kết nối được với các doanh nghiệp chế biến để nâng cao giá trị hàng hóa.

Điều đặc biệt các HTX đã đi đầu trong sản xuất an toàn, giúp sản phẩm nông nghiệp của tỉnh hướng tới những thị trường lớn. Các HTX cũng tập trung đưa các giống mới, tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất, đồng thời mở rộng diện tích canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ nên nông sản của tỉnh ngày càng nâng cao về mặt chất lượng.

Hiện nay, diện tích đất nông nghiệp của tỉnh Yên Bái khoảng 550 nghìn héc ta, chiếm gần 80% diện tích đất tự nhiên toàn tỉnh. Theo quy hoạch phát triển nông nghiệp đến năm 2020, tầm nhìn 2030, tỉnh Yên Bái tiếp tục phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, tập trung, quy mô lớn, chất lượng, hiệu quả, bền vững; gắn kết chặt chẽ với công nghiệp bảo quản, chế biến và thị trường tiêu thụ.

Ngoài việc phát triển các HTX, tạo điều kiện về thủ tục hành chính, đất đai, lao động để thu hút doanh nghiệp, Yên Bái còn tổ chức các sự kiện quảng bá nông sản tại địa phương, đồng thời tích cực đưa các sản vật nông nghiệp đặc trưng tới các hội chợ, hệ thống siêu thị lớn tại Hà Nội và các thành phố lớn để giới thiệu, xúc tiến thương mại. Từ đây, định hình thương hiệu sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, trên cơ sở đó phát huy thế mạnh kinh tế nông nghiệp của địa phương.

Có thể nói, tập trung phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa và phát triển các HTX tại Yên Bái là chủ trương đang được Nhà nước khuyến khích nhằm tạo nền tảng đưa nền nông nghiệp nước ta đáp ứng được nhu cầu xuất khẩu của các thị trường khó tính.

Huyền Trang