Chỉ số VN-Index đã vượt 1.900 điểm rồi quay lại kiểm định vùng cao, khi áp lực chốt lời tăng cao trên diện rộng. Mặc dù số điểm mất trong các phiên giảm điểm không lớn, nhưng lại cho thấy thị trường đang vận động rất khó chịu.

3 rủi ro cho thị trường

Trên thực tế, trong 2 phiên gần nhất, VN-Index chỉ giữ được mức tăng mạnh ở một số thời điểm phiên sáng, còn lại trồi sụt rất khó nắm bắt, khiến cho các kỳ vọng của nhà đầu tư trong phiên nhanh chóng hụt hẫng.

Sự vận động này cho thấy một vấn đề lớn trên thị trường thời điểm hiện tại là đà tăng không giữ được nhiệt, rất dễ bị lung lay và kéo xuống ở bất kỳ thời điểm nào. Bằng chứng là có những cổ phiếu có thời điểm tăng giá cao với mức từ 3-4% trong phiên, nhưng sau đó nhanh chóng “xẹp” xuống, và cuối phiên thì mức tăng chỉ còn dưới 1%.

Giới chuyên môn đánh giá thị trường chứng khoán đang đứng trước nguy cơ điều chỉnh sau những đợt tăng “nóng”. Trong đó, đáng chú ý là mức đòn bẩy margin trên thị trường đang ở mức cao. Tỷ lệ vay ký quỹ lớn khiến thị trường rơi vào trạng thái “nhạy cảm”, khi bất kỳ cú sốc hay thông tin tiêu cực nào cũng có thể kích hoạt làn sóng bán giải chấp, qua đó gia tăng mạnh mức độ biến động.

Tính đến hiện tại, hầu hết công ty chứng khoán đã công bố báo cáo tài chính quý IV/2025. Dữ liệu thống kê cho thấy, giá trị cho vay ký quỹ toàn thị trường tiếp tục leo lên kỷ lục mới, kéo dài chuỗi tăng trưởng trong 13 quý liên tiếp.

Theo thống kê, tính đến cuối quý IV/2025, dư nợ cho vay (bao gồm margin và ứng trước tiền bán) tại các công ty chứng khoán vào khoảng 406.000 tỷ đồng (~15,6 tỷ USD), tăng khoảng 23.000 tỷ so với cuối quý III trước đó và là mức cao kỷ lục từ trước đến nay.

Trong đó, 35 công ty chứng khoán cho vay margin nhiều nhất trên thị trường có dư nợ 386.760 tỷ đồng ở thời điểm cuối quý IV/2025, tăng 26.846 tỷ đồng so với cuối quý III/2025 và cao hơn 151.743 tỷ đồng so với thời điểm đầu năm. Cả 35 công ty chứng khoán được thống kê đều có dư nợ trên 1.000 tỷ đồng, trong đó 13 đơn vị có quy mô cho vay trên ngưỡng 10.000 tỷ.

Bức tranh dư nợ cho vay kỷ lục của ngành chứng khoán cuối năm 2025 phản ánh rõ việc dòng tiền vay vẫn đang đóng vai trò lực đẩy quan trọng cho thanh khoản và mặt bằng giao dịch.

Ngoài ra, rủi ro cũng đến từ việc giá cổ phiếu của nhóm vốn hóa lớn tăng nhanh trong thời gian qua. Đây là nhóm cổ phiếu đóng vai trò chủ đạo trong đà tăng của VN-Index năm 2025 khiến chỉ số trở nên nhạy cảm hơn trước các cú sốc riêng lẻ từ các doanh nghiệp đầu tàu.

Thực tế, mặc dù VN-Index nối dài chuỗi tăng điểm nhưng thị trường vẫn ghi nhận sự phân hóa rõ nét, khi áp lực chốt lời tiếp tục xuất hiện ở nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn. Trong 2 phiên giảm điểm liên tiếp gần nhất, áp lực chốt lời tại nhóm vốn hóa lớn là nguyên nhân chính khiến thị trường không giữ được ngưỡng cản 1.900 điểm.

Trong báo cáo mới đây, Chứng khoán MB (MBS) đánh giá sau nhịp tăng mạnh và lan tỏa trên diện rộng, nhu cầu hiện thực hóa lợi nhuận được sẽ còn tiếp diễn, các cổ phiếu ngân hàng và doanh nghiệp nhà nước đầu ngành có thể tiếp tục chịu áp lực chốt lời. Thị trường vì vậy có thể xuất hiện các nhịp rung lắc hoặc điều chỉnh kỹ thuật.

Một rủi ro nữa cần lưu ý là diễn biến lãi suất, khi thời gian gần đây, nhiều ngân hàng tiếp tục điều chỉnh tăng lãi suất huy động, tập trung ở các kỳ hạn trung và dài. Đáng chú ý, một số ngân hàng đã nâng lãi suất huy động lên mức cao mới, vượt mốc 7%/năm. 

Xây dựng danh mục thế nào?

Nhìn chung, áp lực tâm lý trong những phiên khi VN-Index đã tăng cao và tiệm cận mốc 1.900 điểm không hề dễ chịu, dễ khiến nhà đầu tư "cầm hàng" mất tự tin khi phải chịu đựng các đợt rung lắc của giá cổ phiếu, đặc biệt là những mã mà họ đang đặt kỳ vọng lợi nhuận lớn.

Sự vận động của thị trường đang đặt ra một tình huống khó: Nếu nhà đầu tư mua mới rất dễ gặp rủi ro T+, vì khi cổ phiếu chưa kịp về tài khoản thì giá cổ phiếu đã đảo chiều khiến nhà đầu tư  lỗ.

Trong bối cảnh này, nhà đầu tư được khuyến nghị chỉ nên “đi chậm lại” khi dòng tiền bắt đầu thận trọng: thị trường không còn ghi nhận nhóm dẫn dắt rõ ràng hoặc độ rộng dần thu hẹp.

Phương án tối ưu nhất là bám vào các cổ phiếu cơ bản tốt, hứa hẹn kết quả kinh doanh quý IV/2026 tích cực và triển vọng kinh doanh năm 2026. Từ đó, chiến thuật lướt sóng trên danh mục sẵn có nên được triển khai. Đặc biệt hơn, nếu danh mục đã có lợi nhuận là một lợi thế lớn, cứ thế bán ra (trước) – mua vào (sau), hoán chuyển cổ phiếu.

Ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc Khối Tư vấn đầu tư Khách hàng Cá nhân, Chứng khoán Thiên Việt (TVS) cho rằng nhà đầu tư nên phân bổ vốn vào danh mục tối thiểu 5 cổ phiếu nhằm cân đối hiệu suất và phân tán rủi ro.

Theo khuyến nghị từ chuyên gia TVS, nhà đầu tư có thể xây dựng danh mục gồm: 2–3 cổ phiếu hưởng lợi từ chính sách phát triển kinh tế nhà nước, 1 cổ phiếu chứng khoán (hưởng lợi từ uptrend của thị trường), và 1–2 cổ phiếu có câu chuyện riêng như kết quả kinh doanh khả quan, chính sách cổ tức, công bố đầu tư dự án mới…

Còn MBS cho rằng sau giai đoạn tăng mạnh của nhóm cổ phiếu dẫn dắt, cơ hội đang dần dịch chuyển sang các cổ phiếu chưa tăng trong năm 2025 và nhóm Midcap. Việc thị trường xuất hiện các nhịp rung lắc hoặc điều chỉnh kỹ thuật tạo điều kiện để nhà đầu tư cơ cấu danh mục sang nhóm cổ phiếu Midcap hoặc các cổ phiếu chưa tăng trong năm 2025.

Bên cạnh đó, nên chú ý tới các nhóm chứng khoán, bất động sản, xuất khẩu và cảng biển để tìm kiếm cơ hội phù hợp.

Hải Giang