Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Minh Hưng đã chính thức “nới” thời hạn cho vay ngoại tệ khi chính sách này chỉ còn hơn một tháng nữa là “đóng cửa”, nhằm hỗ trợ cho hoạt động xuất khẩu vì đây là nguồn cho vay có chi phí thấp hơn so với vay bằng VND.

Theo số liệu của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, đến tháng 10/2017, tín dụng ngoại tệ ước tính đã tăng 11,5% so với cuối năm 2016 (cùng kỳ năm 2016 tăng 4,4%).

Doanh nghiệp tăng vay ngoại tệ

Trên thực tế, có nhiều doanh nghiệp thuộc đối tượng ưu tiên cần phải cho vay ngoại tệ, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất khẩu. Tuy nhiên, một_số doanh nghiệp không có nhu cầu vay ngoại tệ, không thuộc nhóm doanh nghiệp cần được ưu tiên nhưng vẫn được hưởng chung sự ưu đãi của chính sách vay ngoại tệ.

Điều này dẫn đến tín dụng ngoại tệ tăng mạnh trong thời gian qua, trong khi huy động giảm. 
Đứng đầu về cho vay ngoại tệ hiện nay là VPBank tăng tới 45,5% nhưng huy động ngoại tệ giảm 13,8%, tiếp nối mức giảm mạnh 35,1% của năm 2016. 

Tiếp đến là MB tăng đến 24,9%, nhưng huy động vốn ngoại tệ giảm 3,6%, cho vay tăng đến 11,5%, huy động giảm 0,1%, thế nhưng dư nợ của VietinBank lại đang dẫn đầu toàn hệ thống với hơn 89,8 nghìn tỷ đồng.

Đáng nói, từ đầu năm đến nay có nhiều ngân hàng huy động ngoại tệ giảm mạnh như BIDV giảm 10,7%, cho vay lại tăng 6,3%; Sacombank giảm 9,3% và tăng 12,6%.

Tại hội thảo về kết nối ngân hàng với doanh nghiệp tổ chức tại Tp.HCM trong tháng 10 vừa qua, Phó thống đốc NHNN Đào Minh Tú cho biết sắp tới, NHNN sẽ siết lại việc cho vay ngoại tệ, đồng thời sẽ chuyển dần từ quan hệ vay mượn sang quan hệ mua bán ngoại tệ.

Thế nhưng, mới đây Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng cho biết sẽ tiếp tục “nới” thời hạn cho vay ngoại tệ đến hết năm 2018, nhằm hỗ trợ cho hoạt động xuất khẩu, vì đây là nguồn cho vay có chi phí thấp hơn so với vay bằng VND.

Biểu giá lãi suất cho vay USD ở các ngân hàng thương mại hiện đang niêm yết ở mức khoảng 4%/năm, thấp hơn khá nhiều so với vay tiền đồng (khoảng 7%/năm- 9%/năm tùy đối tượng vay và kỳ hạn vay). 

Lãi suất thấp và tỷ giá ổn định (rủi ro tỷ giá giảm) khiến nhiều doanh nghiệp muốn vay bằng ngoại tệ để giảm chi phí. Đây là lý do khiến tín dụng ngoại tệ có mức tăng gần 4 lần so với cùng kỳ năm ngoái.

Nhiều doanh nghiệp vui mừng đón nhận thông tin này. Ông Bùi Văn Thắng – Giám đốc công ty Xuất khẩu mây tre đan Liệp Tuyết (Quốc Oai-Hà Nội) cho biết, thời gian qua, đối tượng được vay ngoại tệ để bán ra tiền đồng là những doanh nghiệp xuất khẩu có nhu cầu vay vốn rất lớn. 

Việc NHNN gia hạn cho vay ngoại tệ sẽ hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu sẽ giúp ổn định giá thành sản phẩm, nâng cao tính cạnh tranh. Bên cạnh đó, cho vay ngoại tệ sẽ giúp giảm áp lực lên vay tiền đồng, qua đó mặt bằng lãi suất cho vay tiền đồng sẽ ổn định.

Bảy năm không “rút phao” 

Bảy năm qua, đã nhiều lần NHNN muốn chấm dứt cho vay ngoại tệ, nhưng trước yêu cầu thực tế, việc nới thời hạn được chuyển tiếp qua các năm và tiếp tục kéo dài cho đến hết năm 2018.

Thực tế, cuối năm 2016, NHNN đã bày tỏ quyết tâm rất lớn khi ban hành Thông tư 31, với chủ trương hoạt động huy động và cho vay ngoại tệ trong hệ thống ngân hàng sẽ phải sớm chuyển sang mua – bán thương mại đơn thuần từ sau ngày 31/12/2017. 

Đi kèm với điều này là nhiều giải pháp khác như đưa lãi suất huy động ngoại tệ xuống 0%/năm, yêu cầu các ngân hàng chấn chỉnh hoạt động cho vay bằng ngoại tệ (chỉ theo những đối tượng khách hàng được phép)…

Trong đó, những giải pháp đã sớm được NHNN thực hiện. Tuy nhiên, việc chấm dứt cho vay ngoại tệ thời điểm này lại vô cùng khó khăn không chỉ đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, mà ngay cả cho các ngân hàng, bởi ngân hàng sẽ không “tiêu thụ” hết số ngoại tệ đã huy động được trong dân và các doanh nghiệp.

Hơn nữa, Chính phủ đang yêu cầu NHNN sớm có chủ trương huy động được nguồn USD đang nằm trong dân. Thậm chí, Chính phủ còn yêu cầu NHNN tính toán phương án thay vì gửi lãi suất 0%, nên có chính sách huy động nguồn lực này để huy động được lượng USD “cất két” vào sản xuất kinh doanh. 

Có thể nói, những năm qua, câu chuyện chấm dứt hay cho vay ngoại tệ vẫn còn nhiều tranh cãi. Bên cạnh nhóm ý kiến theo hướng “chấp nhận thực tại khách quan” thì cũng có những ý kiến cho rằng cần mạnh tay hơn để chấm dứt tình trạng đô la hóa. 

Do đó, để đưa ra quyết định “gia hạn” cho vay ngoại tệ, NHNN đã phải cân nhắc rất kỹ. Trả lời trước đại biểu Quốc hội, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng cho biết, qua tiếp xúc và tìm hiểu hoạt động của các doanh nghiệp, NHNN xác định sẽ tiếp tục cho vay ngoại tệ ngắn hạn, ít nhất tiếp tục triển khai trong năm 2018, để hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, đặc biệt các doanh nghiệp xuất khẩu.

Huyền Anh