Thời gian qua, Hoàng Anh Gia Lai đã được nhiều ngân hàng, công ty tài chính “bơm” vốn để phục vụ đầu tư các dự án quy mô rất lớn như: dự án trồng cao su, mía đường, dầu cọ, nuôi bò… Tuy nhiên, đầu năm 2016, cổ phiếu HAG bất ngờ lao dốc, mất giá thảm hại sau những tin đồn rằng tập đoàn này bị NHNN thanh tra nợ nần và tình hình tài chính căng thẳng.

Sau đó, cơ quan NHNN đã lên tiếng bác bỏ tin đồn, giúp cho nhà đầu tư giữ vững niềm tin vào doanh nghiệp đầu tư đa ngành với quy mô lớn cả trong và ngoài nước. Dù vậy, cú “giải cứu” cổ phiếu HAG trên sàn vẫn chưa thể làm nhà đầu tư bớt lo lắng, băn khoăn về “sức khoẻ” tài chính, khối nợ vay rất lớn của HAG.

Trái phiếu “đắng”

Theo báo cáo tài chính gần nhất, tại ngày 31/12/2015, Hoàng Anh Gia Lai có tổng quy mô nợ vay lên tới 35.100 tỷ đồng, tăng thêm tới 10.134 tỷ đồng so với thời điểm cuối năm 2014.

Trong số này, chiếm tới 14.095 tỷ đồng là nợ vay trái phiếu các loại. Cụ thể, về nợ vay ngắn hạn, HAG có dư nợ trái phiếu hoán đổi là 1.130 tỷ đồng, trái phiếu chuyển đổi 1.100 tỷ đồng, nợ vay dài hạn trái phiếu đến hạn trả 1.650 tỷ đồng. Còn nợ vay dài hạn bao gồm 8.515 tỷ đồng trái phiếu trong nước, 1.700 tỷ đồng trái phiếu kèm chứng quyền ngành cao su…

Quy mô nợ trái phiếu của HAG có xu hướng “phình” to thêm cùng với khối nợ vay các ngân hàng lên tới 12.023 tỷ đồng đã và đang là áp lực trả nợ không hề dễ dàng với tập đoàn này.

Báo cáo quý 4/2015 không thuyết minh cụ thể “danh tính” các chủ nợ trái phiếu, biến động trả nợ trái phiếu nêu trên… Được biết, tại thời điểm 30/6/2015, trong giai đoạn 2011-2014, Hoàng Anh Gia Lai đã dồn dập tiến hành các đợt phát hành trái phiếu với tổng quy mô rất lớn, khoảng 8.305 tỷ đồng.

Các đợt phát hành này có sự đồng hành của vài ngân hàng, công ty chứng khoán tên tuổi trong vai trò tổ chức thu xếp phát hành như: ngân hàng BIDV, công ty Chứng khoán BSC, công ty chứng khoán VPbank (VPBS), công ty chứng khoán ACBS… Một số ngân hàng cũng tham gia mua trái phiếu của HAG.

Có thể kể đến, lô trái phiếu 2.500 tỷ đồng phát hành tháng 4/2012 đã được bán cho các tổ chức: Sacombank, Eximbank, ACBS… Qua nhiều lần giao dịch mua bán trái phiếu, đến 30/6/2015, trái chủ sở hữu các trái phiếu này gồm BacABank, HDBank, Banviet Bank, Eximbank.

Tháng 11/2014, Hoàng Anh Gia Lai tiếp tục phát hành lô trái phiếu giá trị 1.000 tỷ đồng (kỳ hạn 3 năm) cho nhà đầu tư là VPBank. Tiền bán trái phiếu được dùng triển khai dự án chăn nuôi bò thịt, bò sữa. Lô trái phiếu này được đảm bảo bằng 74 triệu cổ phiếu HNG - công ty CP HAGL Agrico thuộc sở hữu của HAG và 4,7 triệu cổ phiếu HAG của ông Đoàn Nguyên Đức…

Hoàng Anh Gia Lai cho biết, các khoản nợ trái phiếu đều được đảm bảo bằng nhiều loại tài sản như: quyền thuê đất và tài sản gắn liền với đất, cổ phiếu HAG và cổ phiếu công ty con như HNG, tiền gửi tiết kiệm…

Quy mô nợ trái phiếu của HAG có xu hướng “phình” to thêm, cùng với khối nợ vay các ngân hàng, lên tới 12.023 tỷ đồng.

Rủi ro tài sản “bốc hơi”

Đầu năm 2016, trước tình hình kinh doanh khó khăn và áp lực trả nợ cận kề, chưa xoay sở kịp, Hoàng Anh Gia Lai đã chủ động gửi công văn lên NHNN trình bày khó khăn và đề xuất các chính sách hỗ trợ.

Thực tế, ngay trong các báo cáo tài chính, tập đoàn này cũng cho biết các đợt phát hành trái phiếu thời gian qua đã tạo thêm nguồn vốn đầu tư cho các dự án của Hoàng Anh Gia Lai ở các mảng chủ chốt như nuôi bò sữa, bò thịt, trồng cao su, mía đường, dầu cọ…

Bên cạnh đó, tiền thu từ bán trái phiếu cũng được tập đoàn cân đối để đem trả dần các khoản nợ đến hạn. Hơn nữa, việc ngân hàng mua trái phiếu cũng là một hình thức cấp vốn cho Hoàng Anh Gia Lai mà điều kiện có thể “thoáng” hơn khoản vay tín dụng.

Bên lề cuộc họp ĐHCĐ thường niên chiều 28/3, lãnh đạo Ngân hàng VPBank – một trong số các chủ nợ trái phiếu của Hoàng Anh Gia Lai – đã chia sẻ về sự hỗ trợ cho doanh nghiệp này. 1.000 tỷ đồng trái phiếu mà VPBank nắm giữ có tài sản bảo đảm là 74 triệu cổ phiếu HNG và 4,7 triệu cổ phiếu HAG.

Song giá thị trường của hai cổ phiếu này đã giảm rất mạnh, hiện giá HAG chỉ còn 8.200 đồng/CP (năm 2015, giá cổ phiếu giao dịch ở mức 25.000 đồng/CP, HNG là 8.600 đồng/CP, dưới mệnh giá… Khi giá cổ phiếu “bốc hơi” mạnh, các tài sản bảo đảm bằng cổ phiếu cũng bị hao hụt đáng kể, liệu có đủ đảm bảo cho khoản nợ trái phiếu?

Trong chừng mực, ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng Giám đốc VPBank, cho biết, các giao dịch với HAG là câu chuyện lớn và doanh nghiệp đang gặp khó khăn. Bản thân VPBank cũng cùng với NHNN xây dựng chương trình cơ cấu lại nợ của HAG.

Về tài sản bảo đảm nợ trái phiếu, theo ông Vinh, trong hoạt động cho vay của ngân hàng không chỉ đơn thuần là tài sản cổ phiếu, mà đi kèm với các dự án, các chương trình ngân hàng cho vay.

“VPBank cho vay HAG ở mảng nông nghiệp, gồm các dự án trồng cao su, nuôi bò… Lô trái phiếu đấy chỉ là tài sản bổ sung, đảm bảo bằng cổ phiếu HAG và HNG, họ thế chấp bằng các tài sản khác nữa…”- ông Vinh cho biết.

Thu Hằng