Trong số 25 công ty đầu tiên niêm yết - từ các hãng sản xuất linh kiện vi mạch cho đến các công ty năng lượng mới - thì tới 14 công ty có nhà đầu tư thuộc sở hữu nhà nước nằm trong danh sách 3 cổ đông lớn nhất, theo phân tích của Financial Times.

Rất khó tách bạch

25 công ty này huy động được 37 tỷ Nhân dân tệ (tương đương 5,2 tỷ USD) và qua đó phần nào hé lộ hoạt động của hàng trăm quỹ đầu tư mạo hiểm do nhà nước điều hành kể từ năm 2015, với mục tiêu hỗ trợ tham vọng của Bắc Kinh trong việc làm chủ các lĩnh vực công nghệ trọng yếu vào năm 2025.

Sàn giao dịch Star - được xem như một phần trong nỗ lực của Trung Quốc nhằm đẩy mạnh sản xuất linh kiện cao cấp và giảm sự phụ thuộc vào các công ty Mỹ, đã tiếp nhận hồ sơ niêm yết của 140 công ty mang theo kỳ vọng huy động được 19 tỷ USD.

Các cổ phiếu niêm yết đã được nhà đầu tư đón nhận tích cực, đặc biệt là các quỹ tương hỗ của Trung Quốc. Cổ phiếu của tất cả 25 công ty đầu tiên niêm yết đang giao dịch cao hơn giá IPO, trong đó có 7 mã cổ phiếu đã tăng giá gấp 3 lần giá chào sàn.

Các quỹ đầu tư dùng tiền ngân sách Trung Quốc thường gắn với trách nhiệm hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước. Cổ đông lớn nhất của hãng sản xuất thiết bị bán dẫn AMEC (nắm giữ 20% cổ phần) là Quỹ đầu tư mạo hiểm Thượng Hải, một quỹ được điều hành bởi chính quyền thành phố.

Hãng sản xuất vật liệu bán dẫn Anji Technology - một trong những cổ phiếu “hot” nhất, có Quỹ đầu tư công nghiệp mạch tích hợp quốc gia (NICIIF) là cổ đông lớn thứ hai. Theo báo cáo của Xinguang Optic - Electronics Technology, cổ đông lớn thứ ba của công ty là một quỹ thuộc sở hữu của chính quyền thành phố Cáp Nhĩ Tân, nơi đặt trụ sở công ty.

Ông Scott Kennedy - một chuyên gia về chính sách công nghiệp Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (Mỹ), cho rằng việc tách bạch yếu tố nhà nước và tư nhân tại doanh nghiệp là vô cùng khó khăn ở Trung Quốc. Trong công nghệ cao thì còn khó gấp đôi, vì rất nhiều tiền của chính phủ đang liên tục xoay vòng.

Kênh huy động cho startup

Cho dù Mỹ tài trợ cho các công ty khởi nghiệp công nghệ thông qua các đơn vị như Cơ quan Chỉ đạo các dự án nghiên cứu Quốc phòng (DARPA), Washington vẫn chỉ trích các khoản trợ cấp của Trung Quốc trong các lĩnh vực công nghệ quan trọng và đưa vấn đề lên bàn đàm phán thương mại với Bắc Kinh.

Lance Noble - chuyên gia phân tích tại Gavekal Dragonomics, với kinh nghiệm nghiên cứu về các quỹ đầu tư dùng tiền ngân sách của Trung Quốc, nhận định rằng vai trò nổi bật của các quỹ này trong các doanh nghiệp niêm yết trên Star Market cho thấy số lượng quỹ như vậy là không nhỏ và Trung Quốc có nhiều công ty chất lượng để có thể đầu tư. Vị này cũng cho rằng các công ty công nghệ Trung Quốc sẽ trở nên phụ thuộc nhiều hơn vào các quỹ của chính phủ, vì hệ thống tài chính đang siết chặt nguồn tín dụng, khiến dòng vốn rót vào các công ty công nghệ bị bó hẹp đáng kể.

Trung Quốc bắt đầu khởi động Star Market từ ngày 22/7 với mô hình hoạt động tương tự như ở thị trường Nasdaq (Mỹ), trong đó các quy định về niêm yết và giao dịch được nới lỏng nhằm thu hút vốn tới các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Chính phủ Trung Quốc hy vọng thị trường Star sẽ khuyến khích các doanh nghiệp Trung Quốc niêm yết ở thị trường trong nước, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp có giá trị trên 1 tỷ USD trong lĩnh vực công nghệ Trung Quốc, như nhà cung cấp dịch vụ thanh toán di động Ant Financial, hãng cung cấp dịch vụ gọi xe trực tuyến Didi Chuxing hay nền tảng dịch vụ trực tuyến Meituan Dianping. Trước đó, các tập đoàn lớn như Alibaba và Baidu đều lựa chọn niêm yết ở thị trường chứng khoán Phố Wall (Mỹ).

Hải Châu