Phiên 24/3, VN-Index ghi nhận sự hồi phục tích cực gần 24 điểm, giành lại mốc 1.600, sau khi lùi về mức thấp nhất trong hơn 4 tháng.

Rủi ro vẫn ở mức cao 

Thị trường chứng khoán (TTCK) có “cú hồi” sau những thông tin cho thấy căng thẳng tại Trung Đông có dấu hiệu hạ nhiệt đã góp phần tháo gỡ áp lực tâm lý trên thị trường. Đặc biệt, việc Mỹ quyết định hoãn các kế hoạch tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng của Iran đã khiến giá dầu giảm mạnh, qua đó thúc đẩy tâm lý “ưa rủi ro” quay trở lại.

Diễn biến này giúp TTCK toàn cầu, từ Mỹ, châu Âu đến châu Á, đồng loạt phục hồi, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực tới TTCK Việt Nam.

Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn khuyến nghị theo dõi sát diễn biến quốc tế, đặc biệt là các yếu tố địa chính trị và giá hàng hóa, do đây vẫn là những biến số có thể ảnh hưởng nhanh đến xu hướng TTCK trong ngắn hạn.

Bên cạnh đó, dù lực cầu bắt đáy đã xuất hiện, nhưng chưa đủ mạnh để duy trì một nhịp hồi phục bền vững.

Thực tế, sau nhịp điều chỉnh mạnh, mặt bằng định giá thị trường đã trở nên hấp dẫn hơn, song rủi ro bên ngoài vẫn chưa thực sự được giải tỏa nên tâm lý nhà đầu tư vẫn duy trì sự thận trọng.

Đáng chú ý, trong bối cảnh rủi ro địa chính trị toàn cầu leo thang, lo ngại giá dầu ảnh hưởng đến lạm phát và lãi suất, nỗi lo về một chu kỳ suy thoái (downtrend) tương tự năm 2022 đang nhen nhóm trở lại trên các diễn đàn đầu tư.

Nhìn lại năm 2022, cú lao dốc của VN-Index từ đỉnh lịch sử 1.536 điểm xuống vùng đáy 873 điểm là hệ quả của chuỗi cú sốc dồn dập mang tính “thiên nga đen”, tác động đồng thời từ bên ngoài lẫn nội tại nền kinh tế.

Mồi lửa khởi phát từ bên ngoài khi xung đột Nga – Ukraine làm đứt gãy nguồn cung năng lượng, đẩy lạm phát toàn cầu leo thang. Tại Mỹ, lạm phát lên đỉnh nhiều thập kỷ buộc Fed tăng mạnh lãi suất từ gần 0% lên 5,25–5,5%, khiến dòng tiền rẻ rút khỏi các tài sản rủi ro.

Trong nước, các cú sốc về niềm tin như thao túng TTCK và khủng hoảng trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục khuếch đại áp lực. Khi lãi suất tăng mạnh để ổn định tỷ giá, chi phí vốn leo thang, kích hoạt làn sóng giải chấp diện rộng. TTCK rơi vào vòng xoáy bán tháo dây chuyền, nơi tâm lý hoảng loạn và margin call lấn át hoàn toàn yếu tố cơ bản.

Trước những lo ngại về khả năng lặp lại kịch bản downtrend như năm 2022, ông Đỗ Bảo Ngọc, Phó Giám đốc Chứng khoán Kiến Thiết cho rằng trong giai đoạn hiện tại, nếu xung đột leo thang, giá dầu tăng mạnh kéo dài trong nhiều tháng, các yếu tố vĩ mô có thể thay đổi rất nhanh.

Tuy nhiên, ở góc nhìn cá nhân, chuyên gia đánh giá kịch bản tiêu cực kéo dài khó xảy ra, bởi khả năng xung đột kéo dài là không cao. Nếu các bên đạt được mục tiêu và không mở rộng căng thẳng, chiến sự có thể sớm kết thúc, thậm chí trong vài tuần hoặc trong tháng 4. Một số tín hiệu gần đây cũng cho thấy các bên đã bắt đầu đề cập đến việc hoàn tất các mục tiêu.

Dù vậy, chuyên gia nhấn mạnh biến số quan trọng nhất lúc này vẫn là diễn biến của xung đột. Chỉ khi có dấu hiệu hạ nhiệt hoặc kết thúc rõ ràng, triển vọng TTCK mới thực sự trở nên tích cực hơn. Ngược lại, nếu tình hình kéo dài, rủi ro vẫn sẽ ở mức cao và khó dự báo.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích Chứng khoán Yuanta cũng đưa ra lưu ý rủi ro vẫn có thể tồn tại trong trường hợp xung đột leo thang và kéo dài tương tự kịch bản Nga – Ukraine, khi tác động có thể lan rộng và ảnh hưởng sâu hơn đến kinh tế toàn cầu.

Ưu tiên quản trị danh mục

Ngoài rủi ro xung đột chính trị, một rủi ro đang hiện hữu trên TTCK là lãi suất. Hiện tại, lãi suất huy động đã tạo nền vững chắc trên 7%/năm (thậm chí vượt 8% ở một số ngân hàng), trong khi lạm phát đang gia tăng mạnh do giá xăng trong nước tăng hơn 50% từ đầu năm, đẩy chi phí sản xuất và sinh hoạt leo thang.

Hàng tỷ USD tài sản của các tỷ phú Việt “bốc hơi” theo làn khói chiến sự Trung Đông

VN-Index đã tạo đáy?

Theo ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân, Chứng khoán Mirae Asset (MAS), trong bối cảnh hiện tại khi giá dầu duy trì ở mức cao, lãi suất không còn thấp và thị trường vừa trải qua nhịp điều chỉnh hơn 10% thì cách tiếp cận hợp lý là đi theo hướng thận trọng và có phân lớp rõ ràng. Thay vì tìm kiếm lợi nhuận nhanh, nhà đầu tư nên ưu tiên quản trị danh mục và phân bổ vốn từng phần theo diễn biến thị trường.

Lớp đầu tiên là quản lý rủi ro. Ở giai đoạn này, việc hạn chế sử dụng đòn bẩy cao là cần thiết, do các yếu tố bên ngoài như địa chính trị hay biến động hàng hóa vẫn còn khó dự báo. Thị trường có thể xuất hiện các nhịp rung lắc bất ngờ, nên chiến lược phù hợp là giải ngân từng phần, giữ tỷ trọng tiền mặt nhất định để linh hoạt xử lý.

Lớp thứ hai là xây dựng danh mục theo các câu chuyện lớn của năm 2026. Trọng tâm gồm nâng hạng của FTSE Russell, định hướng phát triển kinh tế nhà nước theo Nghị quyết 79, và chu kỳ giải ngân đầu tư công. Những nhóm cổ phiếu như ngân hàng quốc doanh, chứng khoán, xây dựng hạ tầng, điện, nước… có khả năng thu hút dòng tiền và tạo sóng theo từng giai đoạn.

Lớp cuối cùng là phần phòng thủ trong danh mục. Đây là các cổ phiếu có nền tảng cơ bản ổn định, dòng tiền đều, cổ tức tiền mặt tốt và mức vay nợ thấp. Nhóm này giúp cân bằng danh mục, giảm biến động và giữ hiệu quả đầu tư trong trường hợp thị trường tiếp tục điều chỉnh hoặc đi ngang trong thời gian dài hơn dự kiến.

Theo MBS, trong bối cảnh thị trường có thể còn rung lắc và điều chỉnh thêm do biến động vĩ mô (lạm phát, lãi suất, giá năng lượng), cổ phiếu vẫn cho thấy sự phân hóa tích cực – đây là tín hiệu tốt cho xu hướng trung hạn. Nhóm phòng thủ (sản xuất & phân phối điện, bảo hiểm, tiện ích cơ bản) tiếp tục đóng vai trò trụ đỡ, ít biến động mạnh.

Các nhóm từng giảm sâu trước đó (đặc biệt Bất động sản dân cư, Viettel) không những đã cầm cự mà còn phục hồi tích cực, cho thấy dòng tiền đang chọn lọc và quay lại các mã có câu chuyện riêng.

Ngoài ra, nhiều ý kiến cho rằng, chiến lược đầu tư vào các cổ phiếu hưởng cổ tức được xem là phù hợp, ưu tiên sự ổn định trong danh mục. Nhóm cổ phiếu này không hướng tới tối đa hóa lợi nhuận trong ngắn hạn, mà tập trung tạo dòng tiền định kỳ, qua đó giúp giảm thiểu rủi ro trước biến động thị trường và cải thiện hiệu quả đầu tư trong dài hạn.

Hải Giang