Việc được trao chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu tập thể cho các sản phẩm đặc trưng địa phương đã và đang mang lại sinh khí mới cho nhiều HTX trên địa bàn TP. Đà Nẵng.

Khẳng định thương hiệu bền vững

Trong đó, câu chuyện của nhãn hiệu tập thể “Nấm rơm Hòa Thọ Tây” và “Mây tre An Khê” là những minh chứng điển hình cho hành trình chủ động ứng dụng khoa học công nghệ, chuẩn hóa chất lượng và vươn lên làm chủ thương hiệu của người nông dân thế hệ mới.

Thực tế sản xuất tại HTX Nấm công nghệ Hòa Thọ Tây cho thấy, nhờ mạnh dạn đưa khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, mô hình trồng nấm rơm trong nhà kính của HTX đã trở thành điểm sáng về kinh tế nông thôn. Phương pháp trồng nấm cải tiến này giúp quá trình sinh trưởng của nấm rơm hoàn toàn không phụ thuộc vào các yếu tố thời tiết như độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng ngoài trời, từ đó duy trì nguồn cung nấm rơm tươi xanh, sạch và an toàn một cách thường xuyên cho thị trường.

Không dừng lại ở việc kinh doanh nấm tươi, HTX đã chủ động mở rộng sang mô hình nông nghiệp tuần hoàn khép kín. Đơn vị đã nghiên cứu chế biến, đóng gói thành công dòng sản phẩm phân hữu cơ vi sinh sinh học tận dụng từ các phụ phẩm sau thu hoạch nấm. Đồng thời, sản phẩm nấm rơm tươi của HTX đã được công nhận đạt chuẩn OCOP, tạo dựng niềm tin vững chắc đối với người tiêu dùng.

Ông Đào Huy Tùng, Giám đốc HTX Nấm công nghệ Hòa Thọ Tây cho biết, việc được chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể “Nấm rơm Hòa Thọ Tây” do Cục Sở hữu trí tuệ cấp có ý nghĩa không nhỏ đối với tương lai của thương hiệu. Từ đây, HTX cũng có được tầm nhìn dài hạn hơn để phát triển sản xuất kinh doanh. Bên cạnh sản xuất nông nghiệp thuần túy, sản phẩm của HTX còn mang hàm lượng khoa học cao khi tập thể thành viên tự nghiên cứu và làm chủ quy trình sản xuất.

Còn theo bà Nguyễn Thị Lài,  đại diện HTX Mây tre An Khê, nhãn hiệu tập thể là động lực để HTX tiếp tục mở rộng thị trường tiêu thụ cả trong nước lẫn xuất khẩu. Nhằm nâng cao giá trị gia tăng, HTX liên tục phát triển các dòng sản phẩm mỹ nghệ - trang trí nội thất hiện đại từ mây tre như đồng hồ mây treo tường, ghế mây bập bênh trẻ em hay các dòng mành, lưới mây họa tiết hoa văn quả trám, caro mắt cáo phục vụ phân khúc resort và kiến trúc xanh. Sản phẩm không chỉ đẹp, bền, đạt các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của hàng xuất khẩu mà còn mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của làng nghề địa phương.

Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Tuy nhiên, việc được trao, sử dụng nhãn hiệu tập thể mới chỉ là bước khởi đầu trên con đường xây dựng thương hiệu. Đằng sau niềm vui được bảo hộ là những trăn trở, băn khoăn rất thực tế của các đại diện HTX về công tác bảo vệ TSTT trước nguy cơ bị xâm phạm, nhái nhãn hiệu hay sao chép công nghệ.

Giám đốc HTX Nấm công nghệ Hòa Thọ Tây cho rằng thời gian qua, ban giám đốc HTX đi chuyển giao công nghệ cho các đơn vị, nhưng sau khi chuyển giao thì có người lại sao chép quy trình mà không có cơ chế bảo hộ rõ ràng. Điều này gây thiệt thòi rất lớn cho công sức và trí tuệ nghiên cứu của HTX.

Do đó, ngoài nhãn hiệu tập thể, HTX phải hoàn thiện hồ sơ đăng ký bảo hộ độc quyền cho quy trình công nghệ nuôi trồng nấm rơm trong nhà kính khép kín và thiết bị công nghệ do mình sáng chế.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Lài cũng phản ánh tình trạng sản phẩm của HTX dù có chế độ bảo hành chu đáo, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu nhưng khi đưa ra thị trường lại xuất hiện một số cơ sở tư nhân nhái lại kiểu dáng, thậm chí tự ý gắn tên An Khê để kinh doanh sản phẩm kém chất lượng, làm ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín mà HTX đã xây dựng nhiều năm.

Thực tiễn này đã mang lại bài học kinh nghiệm quý báu cho các HTX không chỉ trong đăng ký, khai thác nhãn hiệu tập thể. Và từ đây cũng cho thấy, các sản phẩm đặc thù của địa phương sau khi được cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể đã nhanh chóng nâng cao uy tín và được người tiêu dùng cả nước biết đến rộng rãi.

Không chỉ “Nấm rơm Hòa Thọ Tây” và “Mây tre An Khê”, Đà Nẵng còn còn nhiều sản phẩm đặc trưng được chứng nhận nhãn hiệu tập thể như: Rau an toàn Túy Loan, Bánh tráng Túy Loan, Nấm Hòa Phong, Ớt Bồ Bản, Gà Kê Sơn Hòa Phong…

Các nhãn hiệu mang tên địa danh hiện đều thuộc quyền sở hữu, quản lý của các tổ chức tập thể như HTX, Hội Liên hiệp Phụ nữ. Các tổ chức này đóng vai trò nòng cốt trong việc ban hành quy chế sử dụng nhãn hiệu, kiểm soát chất lượng và phát triển chuỗi giá trị.

Tiêu biểu như HTX Dịch vụ sản xuất và tiêu thụ rau an toàn Túy Loan – đơn vị quản lý nhãn hiệu tập thể “Rau an toàn Túy Loan” (được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận từ năm 2013). Qua thời gian khai thác nhãn hiệu tập thể, HTX không chỉ mở rộng thành viên mà còn mở rộng cả quy mô sản xuất. Hiện nay, bên cạnh việc tham gia chương trình OCOP cho nhóm sản phẩm rau ăn lá, HTX đã đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số bằng việc dán mã QR code truy xuất nguồn gốc số trên bao bì bao tiêu cho chuỗi siêu thị, giúp bảo vệ vững chắc thương hiệu Túy Loan trên môi trường số.

Đại diện lãnh đạo HTX Rau an toàn Túy Loan chia sẻ, khi HTX đứng tên làm chủ sở hữu nhãn hiệu tập thể, việc khai thác giá trị thương hiệu sẽ được tối đa hóa. Mang bản chất của một đơn vị cộng đồng, HTX trực tiếp kiểm soát quy trình kỹ thuật, đóng gói, dán tem truy xuất nguồn gốc, chịu trách nhiệm về chất lượng và đứng ra ký hợp đồng bao tiêu với các siêu thị lớn, chợ đầu mối. Nhờ đó, người dân yên tâm sản xuất, giá bán nông sản ổn định và thương hiệu Túy Loan ngày càng vững chắc.

Hỗ trợ sản phẩm OCOP

Nhận thức rõ vai trò của TSTT trong tái cơ cấu nông nghiệp, TP. Đà Nẵng đã ban hành Nghị quyết 23/2025/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ Chương trình OCOP giai đoạn 2026–2030, mở ra nguồn lực đồng hành toàn diện cho các HTX.

Theo đó, thành phố hỗ trợ 100% chi phí thiết lập mã QR code, mã vạch (tối đa 30 triệu đồng/chủ thể) và chi phí thiết kế, in ấn bao bì, nhãn hàng hóa (tối đa 40 triệu đồng/chủ thể). Đồng thời, Đà Nẵng áp dụng mức thưởng tài chính trực tiếp từ 10 - 30 triệu đồng cho các sản phẩm đạt chuẩn OCOP từ 3 đến 5 sao, giúp các HTX giảm bớt áp lực chi phí trong khâu chuẩn hóa thương hiệu.

Đánh giá về sự đồng hành này, ông Đào Huy Tùng, Giám đốc HTX Nấm công nghệ Hòa Thọ Tây chia sẻ, đối với các HTX quy mô vừa và nhỏ, chi phí đầu tư cho bao bì, tem truy xuất nguồn gốc hay hồ sơ bảo hộ nhãn hiệu là một bài toán kinh tế không nhỏ. Những chính sách hỗ trợ kịp thời, sát thực tế của thành phố đã tiếp thêm nguồn lực tài chính, giúp HTX tự tin nâng cấp chất lượng, chuẩn hóa mẫu mã để đưa sản phẩm tiếp cận các chuỗi phân phối hiện đại.

Cập nhật về bức tranh OCOP địa phương, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng, thành phố hiện có hàng trăm sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao. Nhiều sản phẩm đặc trưng như Bánh dừa nướng, Bánh khô mè, Chả bò Đà Nẵng, Nước mắm Nam Ô, Rau an toàn Túy Loan... đã vươn rộng sang các thị trường quốc tế khắt khe như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ.

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc phát triển chất lượng sản phẩm gắn liền với sở hữu trí tuệ là hướng đi bắt buộc. Được bảo hộ thương hiệu chính là chìa khóa giúp các HTX khẳng định giá trị khác biệt, chủ động xây dựng chuỗi liên kết và hạn chế tối đa những biến động bất lợi về giá.

Sự chủ động của các HTX kết hợp cùng các chính sách tiếp sức kịp thời từ ngành nông nghiệp, khoa học công nghệ và Liên minh HTX thành phố đang tạo nên sức bật mới, đưa nông sản đặc trưng địa phương vươn xa bền vững trong tiến trình hội nhập.

Tùng Lâm