Theo số liệu thống kê mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tiền gửi thanh toán của cá nhân tại các ngân hàng đến cuối quý II/2026 đạt khoảng 1,22 triệu tỷ đồng. So với mức đỉnh gần 1,35 triệu tỷ đồng ghi nhận vào quý II/2025, con số này đã "bốc hơi" khoảng 130.000 tỷ đồng, tương đương mức giảm gần 10%. Đây cũng là quý thứ tư liên tiếp ghi nhận lượng tiền nằm trong tài khoản thanh toán của người dân sụt giảm.

Tiền gửi thanh toán được cơ quan quản lý xác định là các khoản tiền gửi không kỳ hạn còn hoạt động của cá nhân mở tại ngân hàng, chủ yếu phục vụ nhu cầu thanh toán thẻ và các giao dịch không dùng tiền mặt. Với mức trần lãi suất tối đa theo quy định hiện hành chỉ 0,5%/năm, người dân thường chỉ duy trì nguồn tiền này để chi tiêu thường xuyên thay vì mục đích sinh lời.

Bức tranh tài chính hiện tại xuất hiện một nghịch lý thú vị khi số dư sụt giảm nhưng số lượng tài khoản lại tăng trưởng phi mã. Đến cuối tháng 6/2026, toàn hệ thống ghi nhận gần 256,7 triệu tài khoản thanh toán cá nhân, mức cao kỷ lục từ trước tới nay. Ước tính số dư bình quân trên mỗi tài khoản hiện đạt khoảng 4,75 triệu đồng. 

Dù con số bình quân chỉ mang tính tham khảo do một khách hàng có thể mở nhiều tài khoản và độ chênh lệch số dư rất lớn, diễn biến này vẫn cho thấy người dân tích cực mở tài khoản theo làn sóng số hóa, nhưng ngày càng cẩn trọng hơn trong việc để tiền "nằm im" với mức lãi suất tượng trưng.

Thực tế, dòng tiền không hề rời khỏi hệ thống ngân hàng mà chỉ cơ cấu lại sang các sản phẩm tối ưu hơn. Trong khi tiền gửi thanh toán giảm, tổng tiền gửi của dân cư bao gồm cả kỳ hạn và không kỳ hạn vẫn tăng 7% so với đầu năm, chạm mốc hơn 11 triệu tỷ đồng vào cuối quý II/2026. Làn sóng này diễn ra trong bối cảnh mặt bằng lãi suất tiết kiệm có chiều hướng lên cao. Để thu hút dòng vốn, nhiều nhà băng sẵn sàng chi trả mức lãi suất thực tế tới 9%/năm cho các khoản tiền gửi từ vài chục đến vài trăm triệu đồng, cao hơn 2-3% so với biểu lãi suất niêm yết.

100% tài khoản thanh toán cá nhân đã được đối chiếu sinh trắc học

Mua bán thông tin tài khoản thanh toán ngân hàng sẽ bị xử lý ra sao?

Trước sức ép thất thoát nguồn vốn giá rẻ, các ngân hàng như VIB, Techcombank hay VPBank đã nhanh chóng tung ra các sản phẩm "tài khoản sinh lời" với mức lợi suất lên tới 5-6%/năm. Cơ chế này cho phép hệ thống tự động chuyển phần tiền vượt ngưỡng định sẵn sang ngăn sinh lời hoặc hình thức đầu tư liên kết, giúp người dùng vừa tối ưu lợi nhuận vừa linh hoạt chi tiêu khi phát sinh nhu cầu.

Sự chuyển dịch của dòng tiền cá nhân đã tạo áp lực trực tiếp lên tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) của các nhà băng. Theo dữ liệu tổng hợp từ nguồn Wigroup, tỷ lệ CASA bình quân của 27 ngân hàng trong danh mục theo dõi đã giảm từ 15,4% hồi cuối năm 2025 xuống còn 14,7% vào giữa năm 2026, tương đương mức giảm 0,7 điểm phần trăm. 

Số liệu từ Wigroup cho thấy bức tranh phân hóa sâu sắc trong nhóm 10 ngân hàng sở hữu tỷ lệ CASA cao nhất hệ thống vào quý II/2026. Techcombank chính thức vươn lên vị trí dẫn đầu với tỷ lệ CASA đạt 35%, vượt qua MB ở vị trí thứ hai với 34,4%. Vietcombank tiếp tục bám sát ở vị trí thứ ba với 32,8%. Bám đuổi phía sau là VietinBank với 23,2%, MSB đạt 22,8% và TPBank giữ mức 21%.

Bất ngờ lớn nhất trong bảng xếp hạng thuộc về PGBank khi nhà băng này vươn lên vị trí thứ bảy với tỷ lệ CASA đạt 20,9%, bật tăng mạnh mẽ so với mức 13% hồi cuối năm 2025. Ba vị trí còn lại trong nhóm dẫn đầu lần lượt là ACB với 20,5%, BIDV đạt 20,4% và Sacombank ở mức 16,6%. Trong số này, BIDV là một trong những tên tuổi hiếm hoi duy trì được đà tăng nhẹ từ 20,1% lên 20,4%.

Cũng theo ghi nhận từ Wigroup, xu hướng lội ngược dòng để mở rộng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn không chỉ xuất hiện ở PGBank hay BIDV. Hệ thống còn ghi nhận bước tiến đáng kể từ SeABank khi tăng tỷ lệ CASA từ 10,7% lên 13,1%, cùng sự cải thiện nhẹ của một số ngân hàng khác như Vietbank, BVBank và Bac A Bank so với cuối năm 2025.

Tiền gửi không kỳ hạn thường được xem là nguồn vốn có chi phí thấp đối với ngân hàng. Vì vậy, diễn biến CASA có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi thế về chi phí vốn và là một trong những chỉ tiêu được nhà đầu tư theo dõi khi đánh giá hoạt động ngân hàng.

Thanh Hoa