Số hóa sản xuất, mở đường cho nông sản Sơn La vào chuỗi giá trị
Trên những vùng cà phê, cây ăn quả quy mô lớn, các HTX tại Sơn La đang đưa phần mềm quản lý, nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc vào sản xuất. Chuyển đổi số không chỉ giúp kiểm soát chất lượng vùng nguyên liệu mà còn tạo nền tảng để HTX kết nối doanh nghiệp, nâng giá trị nông sản, tạo sinh kế cho bà con dân tộc thiểu số tại địa phương.
Thực tế tại HTX Nông nghiệp Sàng Nà Tre cho thấy, việc tổ chức lại sản xuất, kiểm soát chất lượng nguyên liệu và ứng dụng công nghệ đang giúp các HTX từng bước nâng cao giá trị nông sản.
Chuẩn hóa vùng nguyên liệu, nâng chất lượng nông sản
Tại xã Chiềng Mai, HTX Nông nghiệp Sàng Nà Tre với 18 thành viên đang tổ chức sản xuất trên 30 ha cà phê theo hướng bền vững. Thay vì canh tác riêng lẻ, các thành viên cùng thực hiện quy trình chăm sóc, chú trọng sử dụng phân hữu cơ, thu hái quả chín và kiểm soát chất lượng nguyên liệu trước khi đưa vào sơ chế.
Anh Cầm Văn Hoàng, Giám đốc HTX Nông nghiệp Sàng Nà Tre, cho biết việc các thành viên thống nhất quy trình sản xuất giúp HTX thuận lợi hơn trong kiểm soát chất lượng, tổ chức sơ chế và kết nối đầu ra. Đây cũng là cơ sở để đơn vị từng bước nâng chất lượng sản phẩm thay vì chỉ tập trung mở rộng diện tích và sản lượng.
Được biết, với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp, cây cà phê Arabica ban đầu chỉ từ vài trăm héc-ta, nay đã trở thành một trong những ngành hàng nông sản chủ lực của tỉnh. Năm 2026, địa phương có khoảng 44.000 ha cà phê, sản lượng cà phê nhân ước đạt 50.960 tấn, đưa Sơn La trở thành tỉnh có diện tích cà phê Arabica lớn nhất cả nước. Ngành hàng này đồng thời tạo sinh kế và việc làm cho hàng trăm hộ dân.
Cùng với mở rộng vùng trồng, Sơn La đang chuyển hướng từ sản xuất cà phê đại trà sang nâng cao chất lượng, phát triển cà phê đặc sản. Diện tích cà phê đặc sản hiện đạt hơn 1.120 ha, sản lượng cà phê nhân chất lượng cao khoảng 1.000 tấn6.
Nếu HTX Sàng Nà Tre tập trung chuẩn hóa quy trình canh tác và chất lượng nguyên liệu cà phê, thì HTX Nông nghiệp An Phú lựa chọn công nghệ số làm công cụ quản lý các vùng cây ăn quả phân tán.HTX đang liên kết 30 thành viên với tổng diện tích 50 ha cây ăn quả tại Chiềng An, Chiềng Cơi và Tà Hộc.
Do địa hình đồi núi, diện tích canh tác phân tán, mỗi hộ có phương pháp chăm sóc khác nhau nên việc giám sát quy trình sản xuất từng gặp nhiều khó khăn. Để khắc phục, HTX đưa phần mềm quản lý vào hoạt động. Mỗi thành viên được cấp tài khoản riêng, sử dụng điện thoại thông minh cập nhật thông tin về loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, liều lượng và thời gian sử dụng.
Ông Quàng Văn Chung, Giám đốc HTX Nông nghiệp An Phú, cho biết trước đây ban quản lý không có điều kiện thường xuyên kiểm tra từng vườn cây. Việc ứng dụng phần mềm giúp HTX theo dõi quá trình chăm sóc của các thành viên, kiểm soát vật tư đầu vào và nắm tiến độ sản xuất trước khi thu hoạch, đóng gói.
Thông tin được tập hợp trên hệ thống cũng giúp HTX thuận lợi hơn khi kiểm tra quy trình kỹ thuật, đối chiếu quá trình chăm sóc và cung cấp hồ sơ cho các đơn vị liên kết. Thay vì phụ thuộc vào sổ ghi chép riêng lẻ, ban quản lý có thể tra cứu dữ liệu tập trung để phục vụ điều hành sản xuất.
Nhật ký điện tử minh bạch quy trình sản xuất
Có thể thấy, chuyển đổi số tại các HTX không đơn thuần là thay sổ giấy bằng phần mềm. Giá trị quan trọng hơn là hình thành dữ liệu xuyên suốt quá trình sản xuất, giúp đơn vị kiểm soát đầu vào, theo dõi chất lượng, chủ động thời điểm thu hoạch và minh bạch thông tin với đối tác. Đây là điều kiện cần để vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp thu mua, chế biến và các thị trường có tiêu chuẩn cao.
Ông Trần Dũng Tiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La, cho biết ngành đã cấp tài khoản nhật ký điện tử cho các vùng trồng được cấp mã, đồng thời phối hợp với địa phương hướng dẫn người dân, HTX và doanh nghiệp sử dụng hệ thống farmdiary.online. Việc cập nhật thông tin chăm sóc, sử dụng vật tư và thu hoạch nhằm phục vụ quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tổng hợp dữ liệu sản xuất.
Tuy nhiên, dù công nghệ số đang mở ra phương thức quản lý mới, khả năng ứng dụng giữa các HTX tại Sơn La vẫn chưa đồng đều. Không ít cán bộ quản lý vừa đảm nhiệm sản xuất, kinh doanh, vừa phụ trách ghi chép và tổng hợp dữ liệu. Vì vậy, để công nghệ thực sự phát huy hiệu quả, việc chuyển giao phải đi cùng đào tạo kỹ năng và phù hợp với điều kiện vận hành của từng đơn vị.
Nâng kỹ năng số, kết nối doanh nghiệp
Thời gian qua, tỉnh Sơn La đã tích cực triển khai các hoạt động tập huấn sử dụng phần mềm kế toán, nhật ký sản xuất, quản lý dữ liệu và truy xuất nguồn gốc. Đáng chú ý, địa phương có chính sách hỗ trợ kinh phí xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng tem điện tử QR code với mức tối đa 20 triệu đồng/HTX.
Bà Hoàng Thị Thu Hiền, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La, nhấn mạnh việc chuyển giao công nghệ phải gắn với yêu cầu của từng ngành hàng. Trung tâm phối hợp với các địa phương hướng dẫn cán bộ, thành viên HTX sử dụng công cụ số, quản lý dữ liệu sản xuất, giảm công việc ghi chép, tổng hợp thủ công và nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Không chỉ dừng ở quản lý sản xuất, Sơn La cũng chú trọng trang bị kỹ năng thương mại điện tử cho các chủ thể kinh tế. Tại xã Yên Châu, chính quyền địa phương đã phối hợp tổ chức tập huấn thương mại điện tử cho 90 học viên là thành viên HTX và doanh nghiệp, giúp các chủ thể tiếp cận thêm công cụ quảng bá, giới thiệu và tiêu thụ nông sản.
Ông Đoàn Xuân Ngọc, Chủ tịch UBND xã Yên Châu, cho biết chuyển đổi số phải xuất phát từ nhu cầu sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp. Địa phương tiếp tục khuyến khích HTX ứng dụng công nghệ trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, đồng thời nâng cao kỹ năng số cho các chủ thể kinh tế.
Ông Trần Dũng Tiến cho biết ngành sẽ tiếp tục hỗ trợ người dân thông qua kết hợp tập huấn trực tiếp với ứng dụng công nghệ số, chú trọng phương pháp "cầm tay chỉ việc", phù hợp với từng nhóm đối tượng và vùng sản xuất. Nội dung chuyển giao được mở rộng sang kỹ năng quản trị HTX, ghi chép nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc và khai thác thông tin phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cũng tiếp tục xây dựng tài liệu điện tử, video hướng dẫn, phát huy vai trò của các tổ khuyến nông cộng đồng trong hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng công nghệ.
Định hướng này phù hợp với yêu cầu thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 71/NQ-CP của Chính phủ, trong đó doanh nghiệp, HTX và người dân được xác định là những chủ thể trực tiếp tiếp nhận, ứng dụng và làm chủ công nghệ.
Ông Nguyễn Đình Việt, Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, cho biết địa phương sẽ ưu tiên nguồn lực cho những nhiệm vụ giải quyết các vấn đề cụ thể của sản xuất, mang lại hiệu quả thực tế và có khả năng nhân rộng.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, điều này đồng nghĩa với việc chuyển từ hỗ trợ riêng lẻ sang hỗ trợ theo chuỗi giá trị, gắn ứng dụng công nghệ với tổ chức vùng nguyên liệu, quản lý chất lượng, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Thực tế từ các HTX tại Sơn La cho thấy, phần mềm quản lý, nhật ký điện tử hay tem truy xuất nguồn gốc chỉ thực sự phát huy giá trị khi được sử dụng thường xuyên và gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Dữ liệu được chuẩn hóa giúp HTX minh bạch quá trình canh tác, tạo cơ sở để doanh nghiệp kiểm tra chất lượng, lựa chọn vùng nguyên liệu và xây dựng phương án thu mua, chế biến phù hợp.
Đây cũng là hướng đi để nâng tầm vai trò của HTX trong chuỗi giá trị nông sản. Thay vì chỉ tập hợp nông dân và tổ chức sản xuất, HTX từng bước trở thành đầu mối quản lý vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và kết nối thị trường. Khi được doanh nghiệp đồng hành trong đầu tư công nghệ, chế biến sâu và tiêu thụ, nông sản địa phương sẽ có thêm cơ hội nâng cao giá trị, giảm phụ thuộc vào tiêu thụ nguyên liệu thô và mở rộng thị trường.
Hồng Hương
[Interactive] 148 dự án với hàng nghìn căn hộ giá trên dưới 1 tỷ đồng xuất hiện tại Hà Nội
Hà Nội đang triển khai kế hoạch phát triển 148 dự án nhà ở xã hội trong giai đoạn 2026-2030, với quy mô khoảng 135.602 căn hộ, mục tiêu hoàn thành tối thiểu 120.000 căn.
Đừng bỏ lỡ
Năng lực quản trị, điểm nghẽn trong phát triển HTX
Nhiều HTX có sản phẩm, vùng nguyên liệu và đơn hàng tiêu thụ nhưng vẫn chưa khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có. Bên cạnh những điểm nghẽn về vốn, thị trường và nhân lực, hạn chế trong năng lực quản trị đang là rào cản lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến...


























