Luật Bảo hiểm tiền gửi được ban hành vào tháng 6/2012 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2013. Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), sau 12 năm thực hiện Luật Bảo hiểm tiền gửi, một số vướng mắc đã phát sinh. Vì vậy, cần được sửa đổi, bổ sung để khắc phục những bất cập trong thực tiễn triển khai, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền.

Tại dự thảo Luật Bảo hiểm tiền gửi đang được NHNN lấy ý kiến, cơ quan này cho rằng với hạn mức trả tiền bảo hiểm tiền gửi hiện nay là 125 triệu đồng, tỷ lệ số dư tiền gửi được bảo hiểm toàn bộ trên tổng số dư tiền gửi được bảo hiểm ở Việt Nam mới chỉ đạt 8,38%, thấp hơn nhiều so với trung bình trên toàn cầu là 47%.

Tỷ lệ người gửi tiền được bảo hiểm toàn bộ/tổng số người gửi tiền được bảo hiểm của toàn hệ thống là 92,43%. Tuy nhiên, nếu loại trừ lượng người gửi tiền có số dư từ 1 - 50.000 đồng thì tỷ lệ này chỉ ở mức 87,89%, thấp hơn so với mức được Hiệp hội Bảo hiểm Tiền gửi Quốc tế  (IADI) khuyến nghị là 90 - 95%.

Ngoài ra, quy định về thời điểm chi trả tiền gửi được bảo hiểm hiện nay chưa đảm bảo tính kịp thời, chưa có cơ sở để Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam thực hiện chi trả tiền gửi sớm hơn, ngay khi tổ chức tín dụng (TCTD) xảy ra sự kiện có nguy cơ gây mất an toàn hệ thống. 

Việc tổ chức Bảo hiểm tiền gửi chỉ có thể thực hiện chi trả tiền gửi sau khi TCTD đã có quyết định phá sản sẽ không đảm bảo được vai trò của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam trong việc ổn định tâm lý người gửi tiền, ngăn chặn nguy cơ đổ vỡ, bảo vệ tốt nhất quyền lợi người gửi tiền.    

Bên cạnh đó, dự thảo Luật bổ sung quy định về trách nhiệm quản lý nhà nước về bảo hiểm tiền gửi của Bộ Tài chính, về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại tổ chức bảo hiểm tiền gửi, cho vay đặc biệt, hỗ trợ chi trả tiền gửi cho người gửi tiền, nguyên tắc xử lý khoản vay đặc biệt, tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng trong hoạt động của TCTD, điều khoản chuyển tiếp.

Đặc biệt, dự thảo Luật điều chỉnh nội dung phân quyền cho Thủ tướng Chính phủ quy định mức phí bảo hiểm tiền gửi, quy định việc áp dụng phí bảo hiểm tiền gửi đồng hạng hoặc phân biệt phù hợp với đặc thù hệ thống TCTD Việt Nam trên cơ sở đề nghị của NHNN; bổ sung quy định giao Thủ tướng Chính phủ quyết định hạn mức chi trả toàn bộ các khoản tiền gửi được bảo hiểm tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi theo đề nghị của NHNN. 

Dự thảo Luật bổ sung nội dung phân quyền cho NHNN quyết định cho vay đặc biệt Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam; phân cấp nhiệm vụ từ NHNN cho Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, theo đó Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam thực hiện kiểm tra tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi theo kế hoạch, nội dung do NHNN ủy quyền.     

Theo báo cáo của NHNN, đến ngày 31/12/2024 có 1.277 tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, gồm 96 ngân hàng thương mại (NHTM) và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, 1 ngân hàng hợp tác xã, 1.176 quỹ tín dụng nhân dân và 4 tổ chức tài chính vi mô.

Số người được bảo hiểm tiền gửi tăng mạnh từ hơn 30 triệu lượt người vào tháng 6/2013 lên hơn 127 triệu lượt vào tháng 12/2024. Số phí bảo hiểm tiền gửi cũng tăng mạnh tương ứng từ 2.806 tỷ đồng lên 12.346 tỷ đồng trong thời gian tương ứng.

Với hạn mức trả tiền bảo hiểm là 125 triệu đồng, tại thời điểm tháng 12/2024 có thể bảo vệ toàn bộ 92,46% số người được bảo hiểm tại Việt Nam.

NHNN cho biếtt từ khi Luật Bảo hiểm tiền gửi có hiệu lực, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam đã thực hiện chi trả tiền gửi được bảo hiểm cho 1 tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi là quỹ tín dụng nhân dân Trần Cao, tỉnh Hưng Yên (tháng 11/2013) với 171 người gửi tiền được chi trả tổng số tiền là 4,94 tỷ đồng.

Thanh Hoa