Tại buổi Công bố báo cáo kinh tế vĩ mô quý I/2017, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) phân tích, sau giai đoạn tăng giá liên tiếp từ đầu năm 2016, lạm phát đã có dấu hiệu hạ nhiệt trong quý I/2017.

Khoảng cách giữa lạm phát và lạm phát cơ bản vẫn ở mức cao cho thấy, giá cả nhóm các mặt hàng do nhà nước quản lý vẫn đang tăng mạnh

Cụ thể, chỉ số giá tiêu dùng dùng sau khi tăng 5,22% cuối tháng Một đã giảm xuống mức 4,65% cuối quý. Tuy nhiên, lạm phát thấp chủ yếu do yếu tố giá cơ bản. Theo đó, lạm phát cơ bản đã giảm từ mức 1,88% trong tháng Một xuống còn 1,51% và 1,6% trong tháng Hai và tháng Ba. Điều này phản ánh đúng xu hướng chững lại trong việc tiêu dùng hàng hoá trong quý I.

Theo đó, giá hai nhóm hàng Đồ uống và thuốc lá và May mặc, mũ nón, giầy dép thậm chí còn giảm nhẹ so với các tháng trước đó. Dù trong những tháng Tết, chỉ số giá nhóm hàng thực phẩm thậm chí còn giảm so với các tháng trước đó. Điều này có thể bắt nguồn từ việc cầu thịt lợn giảm mạnh tại thị trường Trung Quốc.

Trong khi đó, khoảng cách giữa lạm phát và lạm phát cơ bản vẫn ở mức cao cho thấy, giá cả nhóm các mặt hàng do nhà nước quản lý vẫn đang tăng mạnh. Giá dịch vụ y tế đã được điều chỉnh tiếp tại 13 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong tháng 3 đưa mức giá của nhóm hàng này tăng 48,7% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp 0,38 điểm phần trăm vào mức tăng CPI. Nhóm hàng dịch vụ giáo dục cuối tháng 3 tăng 11,8% do hai đợt điều chỉnh tại 6 tỉnh trong tháng 1 và tỉnh Thanh Hoá trong tháng 3, theo Nghị định số 86/2015/NĐ-CP ngày 2/10/2015.

Giá năng lượng tiếp tục phục hồi cũng tạo áp lực trong việc điều chỉnh giá nhóm hàng này do nhà nước quản lý. Chỉ số giá nhóm hàng giao thông tăng mạnh sau các đợt điều chỉnh giá xăng dầu trong quý. Tính tới cuối tháng 3, CPI nhóm giao thông tăng 14,6% so với cùng kỳ 3 năm trước, chỉ thấp hơn mức tăng của nhóm dịch vụ y tế.

Kể từ khi thực hiện Thông tư Liên tịch số 37/2015/TTLT-BYT-BTC đã có 63 tỉnh thành thực hiện xong bước 1 (điều chỉnh giá bao gồm chi phí trực tiếp và phụ cấp đặc thù) và 36/63 tỉnh thành thực hiện xong bước 2 (điều chỉnh giá bao gồm chi phí tiền lương). Các đợt điều chỉnh còn lại sẽ phải thực hiện trong năm nay.

Như vậy, theo nhóm nghiên cứu, dù có dấu hiệu hạ nhiệt trong quý I nhưng áp lực lên lạm phát trong nước vẫn còn lớn, đặc biệt trong bối cảnh tăng trưởng thấp hơn khá nhiều so với mục tiêu quốc hội đặt ra. Lạm phát trong những tháng tiếp theo rất khó có thể hạ dưới mức 4% khi nhu cầu về tiêu dùng tăng trở lại, giá cả hàng hoá cơ bản trên thế giới tiếp tục hồi phục và các dịch vụ công vẫn còn cần điều chỉnh theo kế hoạch đã đặt ra.

"Do vậy, chúng tôi cho rằng, cơ quan điều hành vẫn cần phải theo sát diễn biến giá cả trong những năm tiếp theo", đại diện VEPR kiến nghị.

Nhật Linh