Phát biểu tại một hội nghị thượng đỉnh với Thủ tướng Abe ở New York, bên lề phiên họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Tổng thống Trump cho biết: “Hôm nay, chúng tôi đã thống nhất bắt đầu các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Nhật Bản… Vì nhiều lý do khác nhau mà trong những năm qua, Nhật Bản chưa muốn tiến hành đàm phán, nhưng bây giờ họ đã sẵn sàng. Chúng tôi rất vui mừng vì điều đó. Và tôi chắc chắn rằng kết quả đạt được sẽ tốt đẹp”.

Tập trung vào ôtô và nông nghiệp

“Người Nhật rất thông minh. Họ là những nhà đàm phán tuyệt vời. Cho đến bây, giờ họ vẫn làm rất tốt và sẽ tiếp tục làm rất tốt. Chúng ta sẽ có một mối quan hệ thực sự tuyệt vời, tuyệt vời hơn cả trước khi có thỏa thuận. Tôi nghĩ rằng điều này sẽ tốt hơn cho cả Nhật Bản và Mỹ”, ông Trump dành những lời có cánh về Nhật Bản.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ vẫn không quên nhắc lại việc bản thân không hài lòng với thặng dư thương mại trị giá 69 tỷ USD của Nhật Bản với Mỹ (trong đó xuất khẩu xe hơi chiếm gần 2/3) và muốn có một thỏa thuận hai chiều để giải quyết vấn đề này.

Các quan chức Nhật Bản lâu nay vẫn lo ngại Tổng thống Mỹ sẽ yêu cầu giảm nhập khẩu ôtô Nhật và tăng thuế nhập khẩu ôtô và phụ tùng ôtô vì lý do an ninh quốc gia của Mỹ, điều này gây không ít trở ngại cho một nền kinh tế dựa nhiều vào xuất khẩu như Nhật Bản.

Trong một tuyên bố chung, hai nước cho biết các cuộc đàm phán “sẽ tôn trọng quan điểm của nhau” và đặt ra những mục tiêu cụ thể cho lĩnh vực xe hơi và nông nghiệp Nhật Bản.

“Đối với Mỹ, bản chào mở cửa thị trường trong lĩnh vực xe có động cơ sẽ được thiết kế sao cho tăng sản lượng và việc làm tại Mỹ trong các ngành này”, tuyên bố cho biết.

“Đối với Nhật Bản, liên quan tới các sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản, bản chào mở cửa thị trường đã quy định trong các hiệp định đối tác kinh tế trước đây sẽ là mức trần đàm phán”, tuyên bố nếu rõ, với ẩn ý dẫn chiếu tới Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) - nay là Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), mà ông Trump đã từ bỏ hồi năm 2017.

Trả lời phỏng vấn báo chí, Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer cho biết quá trình đàm phán có thể được chia thành hai giai đoạn, với hy vọng “thu hoạch sớm” từ những vòng đầu tiên đối với vấn đề gỡ bỏ hàng rào thuế quan và phi thuế quan trong thương mại hàng hóa.

Tuy nhiên, vị này không tiết lộ khi nào hai bên sẽ giải quyết sự mất cân đối trong hoạt động xuất nhập khẩu xe hơi, cho dù đây là một trọng tâm của chương hàng hóa.

Thái độ dè chừng của Nhật Bản

Hãng thông tấn Kyodo dẫn lời Bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản Toshimitsu Motegi, rằng Mỹ sẽ không áp dụng chính sách thuế nhập khẩu mới đối với xe hơi Nhật Bản trong khi các cuộc đàm phán đang diễn ra và hai bên có chung quan điểm về cách thức thúc đẩy thương mại song phương.

Trước đó, vào tháng 8 vừa qua, đại diện cấp cao về thương mại của Mỹ và Nhật Bản đã gặp nhau với hy vọng thu hẹp những khác biệt về việc liệu có nên đàm phán một hiệp định thương mại tự do song phương hay không, song kết quả không có gì mới.

Phía Tokyo khi đó quan ngại rằng Washington muốn tranh thủ có thỏa thuận song phương để tìm cách gây áp lực buộc Nhật Bản phải mở cửa thị trường nông nghiệp vốn rất nhạy cảm về mặt chính trị.

Thái độ thiếu mặn mà của Nhật Bản càng tăng lên, sau khi Tổng thống Trump leo thang cuộc chiến thương mại với Trung Quốc và ép được Mexico đồng ý giảm xuất khẩu xe hơi sang Mỹ.

Phải đến khi lãnh đạo cao nhất của hai nước ngồi lại với nhau, vấn đề mới được đả thông. Giờ là lúc đoàn đàm phán hai bên bắt đầu vào việc và thời gian sẽ cho chúng ta câu trả lời về hình hài mới của mối quan hệ thương mại giữa hai cường quốc này.

Hải Châu