Hội thảo quy tụ đại biểu đại diện các ngân hàng thương mại lớn, các nhà khoa học, chuyên gia tài chính cùng đại diện các HTX, tổ hợp tác và nhóm hộ sản xuất tại 6 xã thuộc khu vực Lục Yên (Lâm Thượng, Lục Yên, Tân Lĩnh, Khánh Hòa, Phúc Lợi, Mường Lai). Trọng tâm sự kiện nhằm tháo gỡ điểm nghẽn tài chính, nâng cao quyền năng kinh tế và đưa dòng vốn tín dụng xanh đến gần hơn cho các chủ thể kinh tế quy mô nhỏ, trong đó có phụ nữ  đồng bào dân tộc thiểu số phát triển chuỗi giá trị bền vững từ rừng.

Theo thống kê, phụ nữ chiếm 49,07% dân số và 47,84% lực lượng lao động toàn tỉnh Lào Cai. Với diện tích đất có rừng đạt trên 860.000 ha và tỷ lệ che phủ rừng lên tới 61,5%, lực lượng lao động nữ đang đóng góp không nhỏ vào sự phát triển mọi mặt của địa phương. Đặc biệt, lực lượng này giữ vai trò nòng cốt trong phát triển 4 chuỗi kinh tế rừng chủ lực gồm: chuỗi cây quế (quy mô gần 150.000 ha); chuỗi gỗ rừng trồng (trên 338.000 ha); chuỗi dược liệu dưới tán rừng (hơn 6.000 ha) và chuỗi tre, măng mai.

Thực tế cho thấy, các mô hình của các chủ thể kinh tế nhỏ, trong đó có mô hình HTX/ Tổ hợp tác do phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số làm chủ ngày càng khẳng định vị thế hạt nhân tập hợp các hộ dân phát triển sinh kế, phục hồi đất rừng và giảm nghèo bền vững.

Tiêu biểu như năm 2021, chị Sài Thị Bích Huế, phụ nữ dân tộc Phù Lá tại Bắc Hà, đã cùng các đoàn viên thành lập HTX Quang Tom, xây dựng thành công 2 sản phẩm OCOP  từ mận tam hoa sấy dẻo và trà Shan tuyết cổ thụ hữu cơ. HTX liên kết thu mua chè tươi, hướng dẫn bà con chăm sóc, thu hái đúng kỹ thuật “3 không” (không sâu bệnh, không thuốc bảo vệ thực vật/phân hóa học, không pha tạp) sau đó đầu tư chế biến, tiêu thụ.

Tương tự, chị Tẩn Tả Mẩy, Giám đốc HTX Cộng đồng Dao đỏ tại xã Tả Phìn, cũng liên tục tìm kiếm thị trường, xây dựng chuỗi giá trị dược liệu, từ đó tạo việc làm và tăng thu nhập ổn định cho 100% thành viên là đồng bào dân tộc Dao.

Đánh giá về vai trò của nguồn vốn đối với kinh tế rừng, đại diện các HTX, Tổ hợp tác do phụ nữ dân tộc thiểu số làm chủ đã trực tiếp phản ánh những khó khăn vướng mắc từ thực tế sản xuất.

Bà Nguyễn Thị Dím, Giám đốc HTX Nông lâm sản Dương Phúc, chia sẻ: Để chuyển đổi từ canh tác truyền thống sang các mô hình nông - lâm nghiệp sinh thái bền vững, các HTX do phụ nữ làm chủ phải đối mặt với bài toán rất lớn về vốn đầu tư ban đầu cho giống, phân bón hữu cơ và công nghệ sơ chế. Dù các hộ thành viên rất quyết tâm phủ xanh đất trống đồi trọc và nâng cao giá trị lâm sản, nhưng nguồn vốn tiếp cận chủ yếu vẫn là các khoản vay ngắn hạn thông thường. HTX rất mong muốn các ngân hàng thiết kế gói tín dụng xanh dài hạn hơn, có tiêu chí đánh giá linh hoạt dựa trên phương án sản xuất kinh doanh bền vững thay vì quá phụ thuộc vào tài sản thế chấp.

Đánh giá dưới góc độ chuyên môn, các chuyên gia tài chính tại hội thảo nhận định, chuyển đổi xanh dưới tán rừng là hướng đi bắt buộc. Tuy nhiên, khung chính sách và sản phẩm tín dụng xanh hiện nay vẫn chưa thực sự phù hợp với đặc thù của các HTX quy mô nhỏ do phụ nữ dân tộc thiểu số quản lý.

Trước những nút thắt về tài sản bảo đảm và năng lực lập phương án kinh doanh, đại diện các ngân hàng cùng các HTX đã trực tiếp thảo luận để thống nhất nghiên cứu điều chỉnh quy trình cho vay phù hợp với chuỗi giá trị kinh tế rừng; đồng thời phối hợp hỗ trợ tư vấn, nâng cao năng lực quản trị cho các HTX,/ Tổ hợp tác, nhất là các HTX và Tổ hợp tác do phụ nữ làm chủ, từng bước khơi thông dòng vốn xanh, tạo động lực bứt phá cho kinh tế tập thể vùng cao.

Tùng Lâm