VnBusiness

VnBusiness

VnBusiness

Tiêu điểm

Đưa SME vào mạng lưới cung ứng: Đừng để 'hụt’ đơn hàng

Đưa SME vào mạng lưới cung ứng: Đừng để 'hụt’ đơn hàng

Hàng loạt cuộc kết nối giao thương được tổ chức, nhưng các nhà sản xuất nhỏ và vừa (SME) của Việt Nam vẫn khó chen chân vào mạng lưới cung ứng của các nhà mua hàng lớn. Nếu không đổi cách xúc tiến thương mại, bám sát nhu cầu thu mua và tháo gỡ rào cản năng lực, doanh nghiệp sẽ tiếp tục hụt cơ hội giành những đơn hàng thực chất.

Cơ hội gặp nhà mua hàng lớn, tiếp cận đơn hàng ngày càng nhiều, đặc biệt trong mùa cao điểm xuất khẩu và mua sắm cuối năm, nhưng cánh cửa trở thành nhà cung ứng vẫn không dễ mở. Các SME có sản phẩm, có năng lực sản xuất nhưng vẫn dễ bị loại ngay ở những vòng đánh giá đầu tiên vì chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn, sản lượng và tiến độ giao hàng.

Chuyển cuộc gặp thành đơn hàng

Nhu cầu mở rộng đầu ra, tìm kiếm đối tác và nâng cao năng lực sản xuất đang đặt ra yêu cầu mới cho hoạt động xúc tiến thương mại.

Theo ông Nguyễn Đăng Khoa, Trưởng Ban Xúc tiến thương mại Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Sài Gòn (SAIGON-SME), SME không chỉ cần tìm kiếm khách hàng mà còn mong muốn tiếp cận công nghệ và các nguồn lực phát triển kinh doanh. Vì vậy, hoạt động ghép nối phải dựa trên nhu cầu thực tế, lựa chọn đúng đối tác và phù hợp với năng lực cung ứng của từng doanh nghiệp (DN).

Các chương trình kết nối giao thương cần giúp SME tiến gần hơn tới cơ hội trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn và nhà mua hàng lớn.
Các chương trình kết nối giao thương cần giúp SME tiến gần hơn tới cơ hội trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn và nhà mua hàng lớn.

Tuy nhiên, ghép đúng đối tác mới chỉ là bước khởi đầu, để đi đến hợp đồng, DN còn phải trải qua quá trình đánh giá và thương lượng kéo dài. Trao đổi với VnBusiness, ông Khoa cho biết một cơ hội hợp tác có thể cần khoảng 6 tháng để theo đuổi, qua nhiều bước như trao đổi, gửi mẫu, đánh giá năng lực và thương lượng điều kiện cung ứng.

Điều này cho thấy hiệu quả xúc tiến thương mại không nằm ở số DN tham dự hay lượt gặp gỡ, mà ở khả năng chuyển sự quan tâm ban đầu thành đơn hàng thực tế. Muốn vậy, SME còn phải vượt qua các bước giới thiệu sản phẩm, gửi mẫu, đánh giá và chứng minh năng lực cung ứng.

Những yêu cầu khắt khe trong quá trình lựa chọn nhà cung ứng cũng lý giải vì sao nhiều SME khó chuyển cuộc gặp thành đơn hàng.

Ông Trịnh Công Qui, Giám đốc điều hành CTCP BioWraps Solutions, cho biết nhà mua hàng không chỉ quan tâm đến giá bán mà còn xem xét khả năng duy trì sản lượng ổn định và chất lượng đồng đều. DN đồng thời phải có đầy đủ chứng nhận cần thiết, bảo đảm tiến độ và đáp ứng được các đơn hàng lớn.

Kết nối giao thương chỉ là bước khởi đầu, SME còn phải đáp ứng yêu cầu về sản lượng, chất lượng, chứng nhận và tiến độ giao hàng. Đơn vị xúc tiến cần đồng hành sau sự kiện để đưa các cuộc gặp đến hợp đồng thực tế.

Để thu hẹp khoảng cách này, khâu xúc tiến cần chuyển từ kết nối rộng sang sàng lọc đúng năng lực và đưa các SME đến gần hơn với người ra quyết định thu mua.

Theo ông Qui, cần ưu tiên những DN đã được đánh giá năng lực, đồng thời khuyến khích nhà mua hàng cam kết các tiêu chí mua sắm xanh, tạo động lực để DN đầu tư và nâng cấp sản xuất.

Quy mô các chương trình giao thương ngày càng mở rộng cho thấy nhu cầu tìm kiếm đối tác giữa khối DN nội địa và FDI rất lớn. Điển hình là mô hình kết nối B2B “Match to Growth 2026” do SAIGON-SME, đơn vị trực thuộc Hiệp hội DN nhỏ và vừa TP.HCM (HCM-SME), tổ chức trong tháng 11/2026, thu hút hơn 500 DN trong nước và FDI, với 30 bàn xúc tiến thương mại và ước tính hơn 2.000 lượt kết nối trực tiếp.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng DN tham gia, mà còn ở khả năng mở ra những cuộc làm việc trực tiếp giữa SME và các nhà mua hàng tiềm năng. Đây là bước khởi đầu để DN tìm hiểu yêu cầu thu mua, hoàn thiện năng lực và từng bước tiến tới những đơn hàng cụ thể.

Đo hiệu quả bằng hợp đồng thực chất

Để những cuộc gặp này tạo ra đơn hàng thực chất, khâu xúc tiến không thể dừng ở việc kết nối mà cần tiếp tục đồng hành cùng DN sau sự kiện.

Theo ông Nguyễn Đăng Khoa, do quá trình đánh giá và thương lượng có thể kéo dài khoảng 6 tháng, đơn vị xúc tiến cần hỗ trợ DN hoàn thiện hồ sơ, xử lý vướng mắc để tiến tới hợp đồng.

Yêu cầu đồng hành sau sự kiện cũng đặt ra trách nhiệm lớn hơn cho các hiệp hội trong việc đánh giá hiệu quả xúc tiến thương mại.

Ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch HCM-SME, cho rằng kết quả phải được đo bằng số hợp đồng được thực hiện, số DN trở thành nhà cung cấp và giá trị kinh tế tạo ra, thay vì chỉ dừng ở số lượng cuộc gặp. Các đơn vị tổ chức cần theo dõi tiến độ sau mỗi chương trình, nhận diện DN tiềm năng và tiếp tục hỗ trợ họ tiếp cận nhà mua hàng.

Tuy nhiên, để SME thực sự trở thành nhà cung ứng, nỗ lực kết nối và hỗ trợ sau sự kiện cần đi cùng việc tháo gỡ những rào cản về năng lực và tiêu chuẩn.

Trong góp ý đối với Đề án liên kết DN trong nước với các tập đoàn đa quốc gia (MNCs) trong chuỗi giá trị kinh tế biển vào tháng 11/2026, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ ra nhiều khó khăn của các SME trong lĩnh vực cơ khí hàng hải, đóng tàu, năng lượng ngoài khơi và logistics lạnh.

Theo VCCI, nếu giữ nguyên điều kiện, định mức hỗ trợ và cơ chế phân bổ vốn hiện hành tại Nghị định số 80/2021/NĐ-CP và Nghị định số 205/2025/NĐ-CP, Đề án sẽ khó tạo chuyển biến thực chất. Nếu thiếu cơ chế ưu tiên nguồn lực và dịch vụ công hỗ trợ thiết thực, mục tiêu nâng cấp 300 nhà cung ứng và 200 DN đạt chuẩn quốc tế rất khó đạt được.

VCCI cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế khuyến khích tài khóa cho các tập đoàn đa quốc gia trực tiếp đầu tư đào tạo, đánh giá kỹ thuật và chuyển giao công nghệ cho DN trong nước. Một trong những đề xuất là cho phép khấu trừ chi phí nâng cấp nhà cung ứng, tương tự cơ chế tính 200% chi phí R&D theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW.

Chi phí kiểm định, thử nghiệm và chứng nhận quốc tế đang là rào cản lớn với nhà cung ứng nội địa. Cần cơ chế hỗ trợ thiết thực, khuyến khích các tập đoàn đa quốc gia (MNCs) đào tạo, chuyển giao công nghệ và phát triển nhà cung ứng Việt.

Trên thực tế, theo VCCI, rào cản lớn nhất đối với nhà cung ứng Việt Nam không phải thiếu thông tin mà là chi phí đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Trong đó, DN phải tốn kém cho kiểm định, thử nghiệm mẫu, đăng kiểm hàng hải, chứng nhận kết cấu ngoài khơi và phát thải carbon tại các tổ chức đánh giá nước ngoài.

VCCI cũng chỉ ra, trong các chuỗi giá trị đại dương có chu kỳ đầu tư dài và hợp đồng lớn, DN nội địa thiếu công cụ tài trợ theo đơn hàng và bảo lãnh thực hiện hợp đồng. Vì vậy, ngay cả những DN đủ năng lực kỹ thuật vẫn khó tham gia các gói thầu quy mô lớn của DN đầu chuỗi.

Những rào cản về tiêu chuẩn và điều kiện tham gia chuỗi cung ứng cũng đòi hỏi SME chủ động nâng cấp năng lực, thay vì chỉ trông chờ vào hỗ trợ bên ngoài. DN cần xác định rõ khách hàng mục tiêu, xây dựng hồ sơ năng lực, chuẩn hóa sản phẩm, minh bạch quy trình sản xuất và nhận diện những tiêu chuẩn còn thiếu để có kế hoạch hoàn thiện.

Sau cùng, để SME thực sự có chỗ đứng trong mạng lưới cung ứng, nỗ lực tự nâng cấp phải song hành với sự đồng hành của đơn vị xúc tiến, hiệp hội, nhà mua hàng và cơ quan quản lý. Thước đo hiệu quả không chỉ là số lượt kết nối, mà phải là những hợp đồng được ký kết và DN thực sự trở thành nhà cung ứng.

Thế Vinh

Video Năng lực quản trị, điểm nghẽn trong phát triển HTX

Nhiều HTX có sản phẩm, vùng nguyên liệu và đơn hàng tiêu thụ nhưng vẫn chưa khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có. Bên cạnh những điểm nghẽn về vốn, thị trường và nhân lực, hạn chế trong năng lực quản trị đang là rào cản lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến...

VnBusiness