Đó là phân tích của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia trong báo cáo đánh giá tình hình kinh tế hai tháng đầu năm. Cơ quan này cho biết, nợ xấu là một trong những nguyên nhân khiến mặt bằng lãi suất cho vay trung và dài hạn không giảm được nhiều trong năm 2016 mặc dù các yếu tố vĩ mô như lạm phát, tỷ giá ổn định hỗ trợ tích cực cho thị trường.

Ngân hàng đẩy mạnh cho vay

Theo Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, đến hết tháng 1/2017, vay tổ chức kinh tế và cá nhân tăng 1% so với đầu năm. Đây là mức tăng trưởng tốt nhất trong 5 năm qua. Trong đó, tín dụng ngắn hạn chiếm 45%, tín dụng trung và dài hạn chiếm 55% tổng dư nợ tín dụng. Tín dụng VND tiếp tục chiếm hơn 91% tổng tín dụng, tăng 1,6% so với cùng kỳ năm trước.

So với cùng kỳ năm 2016, tín dụng tăng nhưng huy động giảm 1,6% khiến tỷ lệ LDR (tín dụng/huy động) bình quân của hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD) tăng từ mức 86,8% lên 88,2%. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến thanh khoản của hệ thống căng thẳng nhẹ trong thời gian qua.

Theo Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, điều này được thể hiện trên thị trường liên ngân hàng. Tính đến đầu tháng 3/2017, lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng (LNH) đã tăng lên gần 5% trong tháng Một và hiện giảm khoảng 1,5 điểm phần trăm còn 3,65%. Cụ thể trong tháng Hai, lãi suất chào bình quân LNH VND trong ngày 3,48%, 1 tuần 3,63%, 1 tháng 4,15%.

Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) bơm ròng hơn 200,311 nghìn tỷ đồng trong tháng Một nhằm hỗ trợ thanh khoản của hệ thống. Sang tháng Hai, khi thanh khoản ổn định trở lại, NHNN đã hút về khoản tương ứng (202,943 nghìn tỷ đồng). Lũy kế từ đầu năm 2017, NHNN đã bơm ròng khoảng 30.000 tỷ đồng.

Cũng trong báo cáo, Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia cho biết, về mặt bằng lãi suất huy động trên thị trường 1 (giữa các ngân hàng thương mại (NHTM) và dân cư) không có nhiều biến động so với tháng trước.

Dẫn dữ liệu từ NHNN, báo cáo cho thấy, trong tháng Hai, mặt bằng lãi suất huy động bằng VND phổ biến ở mức 0,8 – 1%/năm đối với tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 1 tháng; 4,5 – 5,4%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng; 5,4 – 6,5%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 6 tháng đến dưới 12 tháng; kỳ hạn trên 12 tháng ở mức 6,4 – 7,2%/năm.

Song, tại một số NHTM như VPBank, DongA Bank, TPBank, Techcombank, ngân hàng Phương Đông, Eximbank đã ghi nhận hiện tượng lãi suất huy động VND kỳ ngắn hạn tăng nhẹ từ 0,1 – 1,2% so với thời điểm trước Tết Nguyên đán.

Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia cho rằng một phần nguyên nhân lãi suất tăng do tác động của quy định lãi suất tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn xuống mức 50% vừa được NHNN áp dụng.

Vì vậy, tính đến ngày 31/12/2016, tỷ lệ này của toàn hệ thống đạt khoảng 35% và vẫn còn một số TCTD vượt quá quy định này của NHNN.

Lãi vay khó giảm do nợ xấu

Xử lý nợ xấu, ổn định lãi suất

Đề cập tới xử lý nợ xấu, báo cáo của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia kỳ vọng sự vào cuộc mạnh mẽ của NHNN, cùng với sự cải thiện về khuôn khổ pháp lý sẽ tạo thuận lợi cho việc xử lý nợ xấu và tái cơ cấu tại một số ngân hàng yếu kém trong năm nay, từ đó hỗ trợ mục tiêu ổn định lãi suất.

Báo cáo nêu rõ, trong khoảng 500.000 tỷ đồng nợ xấu đã được xử lý giai đoạn 2012 – 2015, các TCTD tự xử lý chiếm 55,4%, số còn lại được bán cho VAMC. Song số nợ xấu bán cho VAMC được xử lý còn ở mức khiêm tốn, dẫn đến mặt bằng lãi suất cho vay trung và dài hạn không giảm được nhiều trong năm 2016, mặc dù các yếu tố vĩ mô như lạm phát, tỷ giá ổn định hỗ trợ tích cực.

Việc xử lý nợ xấu tại VAMC đang có chiều hướng tích cực với những bước đi cụ thể, rõ ràng hơn. Ngoài việc các TCTD đã chủ động hơn đối với tự xử lý nợ xấu, điển hình như Vietcombank nhận lại hết nợ xấu đã bán cho VAMC và VietinBank đặt mục tiêu tương tự, NHNN cũng đưa ra kế hoạch xử lý 33.000 tỷ đồng nợ xấu trong năm nay.

Tuy nhiên, để thực hiện thành công mục tiêu, NHNN đề xuất xây dựng Luật Hỗ trợ tái cơ cấu các TCTD và xử lý nợ xấu. Theo đó, đề xuất những cơ chế riêng cho VAMC và các NHTM trong quá trình xử lý nợ xấu là, nếu người giữ tài sản không giao tài sản đảm bảo (TSĐB) thì cho phép VAMC/TCTD được thực hiện quyền thu giữ TSĐB trong trường hợp VAMC/TCTD và chủ tài sản đã có thỏa thuận về việc thu giữ tài sản trong hợp đồng bảo đảm tài sản, thay vì yêu cầu Tòa án giải quyết như đã quy định tại Bộ luật Dân sự 2015.

Cho phép VAMC/bên mua nợ của TCTD và VAMC được nhận thế chấp bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất và bãi bỏ quy định yêu cầu người được thi hành án phải nộp phí thi hành án nhằm giảm chi phí xử lý nợ xấu.

Theo NHNN, tính đến ngày 31/12/2016, nợ còn phải xử lý tại VAMC khoảng 190.000 tỷ đồng; nợ tồn đọng tại khâu thi hành án tính đến ngày 30/9/2016 khoảng 58.998 tỷ đồng.

Huyền Anh