Theo các chuyên gia, dư địa cho tăng trưởng tín dụng trong quý IV/2019 còn rất lớn và nhu cầu huy động vốn của các ngân hàng thương mại (NHTM) sẽ vẫn ở mức cao khiến lãi suất khó giảm. Tuy nhiên, nếu duy trì được đà tăng trưởng huy động tốt như quý vừa qua, lãi suất huy động có khả năng sẽ giảm vào đầu năm 2020.

Chấm dứt cuộc đua lãi suất huy động

Tại báo cáo trước Quốc hội về việc sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết: “Phấn đấu năm 2020 giảm ít nhất 0,5% lãi suất cho vay, đặc biệt là đối với những lĩnh vực ưu tiên”.

Khẳng định trên của Thủ tướng dường như cũng là một yêu cầu bức thiết dành cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trong bối cảnh cuộc chạy đua lãi suất cho vay còn hiện hữu.

Theo giới phân tích, muốn giảm lãi suất cho vay, các NHTM sẽ tự phải tiết giảm các chi phí hoạt động hoặc giảm lãi suất huy động đầu vào, hoặc NHNN sẽ áp trần lãi suất cho vay.

Để hiện thực hóa yêu cầu của Thủ tướng, vào cuối tháng 11 vừa qua, NHNN điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi tối đa bằng VND của tổ chức, cá nhân tại các tổ chức tín dụng đối với tiền gửi không kỳ hạn và kỳ hạn dưới 1 tháng từ 1%/năm xuống 0,8%/năm. Mức lãi suất tối đa áp dụng đối với tiền gửi kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng cũng giảm từ 5,5%/năm xuống 5%/năm.

Tại báo cáo vừa được công bố, Chứng khoán Sài Gòn (SSI) thống kê trong tháng 11, NHNN đã bơm ròng 103.176 tỷ đồng trên thị trường mở; giảm lãi suất mua kỳ hạn (OMO) từ 4,5%/năm xuống 4%/ năm - bước giảm lớn nhất trong 5 năm trở lại đây, là lần giảm thứ hai trong năm nay; tái khởi động lại kênh OMO sau gần 3 tháng không giao dịch.

Trần lãi suất tiền gửi ngắn hạn và cho vay lĩnh vực ưu tiên đồng loạt hạ xuống thấp hơn 0,5%/ năm so với mức cũ.

Lãi suất VND trên liên ngân hàng đi ngang ở mức thấp quanh 2%/năm trong nửa đầu tháng 11 nhưng bất ngờ tăng mạnh lên quanh 4%/năm với kỳ hạn qua đêm trong 2 tuần cuối tháng khi nguồn cung tiền đồng từ các NHTM lớn sụt giảm.

Theo phân tích của SSI, thông thường lãi suất qua đêm trên liên ngân hàng sẽ dao động trong một hành lang từ lãi suất tín phiếu đến lãi suất OMO, hiện tại là 2,25 - 4,0%/năm. Trong tháng cao điểm cuối năm, nhiều khả năng lãi suất liên ngân hàng sẽ duy trì ở ngưỡng cao, tức là quanh 4%/năm và giảm trở lại sau Tết Nguyên đán.

Có thể giảm 0,5 - 1%

Trong thời gian qua, ngoại trừ 4 NHTM nhà nước và một vài NHTM lớn, lãi suất huy động các kỳ hạn 1 đến dưới 6 tháng của hầu hết các NHTM đều đang ở mức 5,5%/ năm. Vì vậy, khi trần lãi suất huy động giảm, một loạt NHTM cũng điều chỉnh giảm lãi suất ở kỳ hạn này về mức 5%/năm kể từ ngày 19/11/2019.

Điểm đáng chú ý là các kỳ hạn dài hơn cũng đã bắt đầu giảm, rõ rệt nhất là ở nhóm các NHTM có thị phần nhỏ (giảm 0,2 - 0,3%), thu hẹp mức chênh lệch lãi suất với nhóm các NHTM lớn. Lãi suất huy động kỳ hạn dưới 6 tháng dao động trong khoảng 4,1 - 5,0%/ năm, từ 6 tháng đến dưới 12 tháng trong khoảng 5,5 - 7,5%/năm và từ 12 - 13 tháng là 6,4 - 7,9%/năm.

Chẳng hạn, VPBank thông báo thay đổi lãi suất một số kỳ hạn. Kỳ hạn 6 tháng gửi tại quầy giảm 0,1 điểm phần trăm xuống 7,2-7,5%/ năm; gửi online, lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 6 tháng cao nhất là 7,5%/năm, thấp hơn so với mức 7,6%/năm trước đó.

Tương tự, Eximbank công bố biểu lãi suất mới hiệu lực từ 7/11/2019, trong đó điều chỉnh giảm ở nhiều kỳ hạn: lãi suất gửi tiết kiệm kỳ hạn 15 tháng, 18 tháng tại quầy giảm 0,2 điểm phần trăm xuống mức 8,1%/năm; lãi suất kỳ hạn 12 tháng giảm 0,1 điểm phần trăm xuống 7,7%/năm.

Bên cạnh việc thể hiện quan điểm hỗ trợ tăng trưởng rõ ràng hơn, NHNN cũng đã ban hành Thông tư 22/2019/ TT-NHNN về tỷ lệ đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng và Thông tư 18/2019/TT-NHNN quy định về cho vay tiêu dùng của các công ty tài chính.

“Việc kiểm soát tăng trưởng tín dụng tổng thể cùng với lộ trình siết chặt các quy định an toàn về vốn và tín dụng cho thấy quan điểm điều hành thận trọng của NHNN. Giảm lãi suất vẫn đang được cân đối với kiểm soát lạm phát, tỷ giá và sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng”, SSI nhận định.

Các chuyên gia SSI cũng cho rằng trong tháng 12, cung - cầu ngoại tệ vẫn thuận lợi nhưng do lạm phát nên lãi suất thị trường 1 (với tổ chức kinh tế và dân cư) sẽ khó giảm.

Tuy nhiên, sang năm 2020, với dự báo lạm phát sẽ hạ nhiệt nhanh sau Tết Nguyên đán, lãi suất huy động có thể tiếp tục được định hướng giảm tiếp 0,5 - 1%, từ đó kéo giảm lãi suất cho vay.

Các kỳ hạn dài trên 12 tháng sẽ giảm chậm hơn do các quy định về tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn và vẫn có sự phân hóa lãi suất giữa các nhóm NHTM lớn và nhỏ.

Thanh Hoa