Dù Ngân hàng Nhà nước (NHNN) liên tục kêu gọi các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí để hỗ trợ nền kinh tế, mặt bằng lãi suất cho vay trên thị trường thực tế đang ghi nhận những đợt sóng tăng mạnh mẽ. Với mức điều chỉnh trung bình lên tới 0,4 điểm % chỉ trong vòng một tháng.

Sự trỗi dậy của mặt bằng lãi suất mới

Theo số liệu mới nhất từ NHNN, lãi suất cho vay bình quân trong tháng 6 đã ghi nhận mức tăng 0,4 điểm % so với tháng trước đó. Đây được đánh giá là đợt điều chỉnh mạnh nhất trong vòng một năm trở lại đây. Đáng chú ý, thị trường đã ghi nhận gần 10 ngân hàng công bố mức lãi suất cho vay bình quân vượt ngưỡng 10%/năm.

Điển hình tại Techcombank, lãi suất cho vay bình quân trong tháng 6 đã chạm mốc 10,61%/năm. Đáng chú ý là mức chênh lệch giữa lãi suất cho vay và huy động tại đơn vị này lên tới 4,55%, thuộc nhóm cao nhất hệ thống hiện nay. Tương tự, TPBank cũng ghi nhận mức lãi suất cho vay bình quân tăng lên 10,28%/năm. Trong đó, khách hàng cá nhân phải chịu mức lãi suất 10,95%, còn khách hàng doanh nghiệp là 9,93%.

Danh sách các ngân hàng có lãi suất cho vay bình quân vượt ngưỡng 10% còn có SeABank, BacABank, HDBank, BVBank, OCB và BaoViet Bank. Cụ thể, lãi suất tại BaoViet Bank đang đứng ở mức 10,85%/năm với sự phân hóa rõ rệt khi lãi suất cho vay doanh nghiệp lên tới 10,96%, trong khi khách hàng cá nhân là 8,36%. Tại BVBank, con số này là 10,57%/năm, còn OCB áp dụng mức lãi suất với khách hàng cá nhân lên đến 10,78%.

Trong khi khối ngân hàng tư nhân đẩy lãi suất lên cao, nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn nỗ lực duy trì mặt bằng lãi suất thấp hơn đáng kể để hỗ trợ thị trường. VietinBank hiện là một trong những đơn vị có lãi suất thấp nhất hệ thống khi công bố mức 6,1%/năm trong tháng 6, tăng nhẹ 0,05 điểm % so với tháng trước. BIDV cũng duy trì mức lãi suất cho vay bình quân 7,06%/năm, chênh lệch giữa lãi suất cho vay và huy động bình quân là 2,75 điểm %, song sau khi trừ chi phí huy động và sử dụng vốn, mức chênh lệch còn khoảng 1,57 điểm %.

Một điểm sáng hiếm hoi trong bức tranh lãi suất tháng 6 là Agribank. Đây là ngân hàng quốc doanh duy nhất ghi nhận lãi suất cho vay bình quân giảm xuống còn 8,51%/năm. Nhà băng này vẫn kiên trì duy trì lãi suất cho vay ngắn hạn 4 phần trăm đối với các lĩnh vực ưu tiên theo chỉ đạo của Chính phủ. Tuy nhiên, với các khoản vay thông thường, lãi suất ngắn hạn tối thiểu của Agribank vẫn ở mức 6,1% và các khoản trung dài hạn bắt đầu từ 7,8%/năm.

Ngoài ra, một nhóm ngân hàng khác vẫn duy trì mức lãi suất dao động từ 9% đến dưới 10% như GPBank, VietABank, PVcomBank, Saigonbank, NCB và ACB. Ngân hàng MB cũng công bố lãi suất cho vay bình quân với khách hàng cá nhân ở mức 8,43%/năm với biên độ chênh lệch lãi suất huy động và cho vay là 2,85 điểm%.

Áp lực từ bài toán tăng trưởng tín dụng

Lý giải về nguyên nhân khiến mặt bằng lãi suất cho vay âm thầm tăng cao, giới chuyên gia cho rằng áp lực huy động vốn đang đè nặng lên hệ thống ngân hàng. Tính đến cuối tháng 6/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã đạt trên 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025 và tăng tới 18,1% so với cùng kỳ năm trước. Tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh chóng đã khiến thanh khoản hệ thống trở nên eo hẹp hơn.

Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ thuộc NHNN, cho biết tốc độ tăng trưởng tín dụng đang cao hơn huy động vốn khoảng 2%. Trong giai đoạn 2021-2025, khoảng cách này bình quân là 3,8%, điều này đã kéo giãn tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) của các ngân hàng lên mức 112 đến 114%. Đây là một con số rất lớn, hàm ý rằng các ngân hàng đang phải sử dụng các nguồn vốn khác ngoài tiền gửi để đáp ứng nhu cầu vay vốn của nền kinh tế.

Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn thừa nhận việc điều hành chính sách lãi suất thời gian qua tương đối vất vả. Ông chia sẻ Việt Nam đang tập trung vào tăng trưởng kinh tế, tình trạng thiếu hụt vốn sẽ tự nhiên đẩy lãi suất lên cao. Lãi suất đầu vào tăng buộc lãi suất đầu ra phải điều chỉnh theo, gây ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. Thống đốc cũng chỉ ra một bất cập khác là nguồn vốn huy động ngắn hạn chiếm tới 80%, trong khi nhu cầu của doanh nghiệp chủ yếu là vay trung và dài hạn.

Lãi suất cho vay "nóng" dần: Doanh nghiệp gồng mình, ngân hàng giải bài toán khó

Đánh giá về diễn biến thị trường, ông Vũ Bình Minh, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền tệ tại HSBC Việt Nam, nhận định dù lãi suất điều hành được giữ nguyên, mặt bằng lãi suất vẫn đi lên do nhu cầu tín dụng tăng nhanh hơn huy động. Đồng thời, ngành ngân hàng còn phải đối mặt với bài toán duy trì chênh lệch lãi suất giữa VND và USD để ổn định tỷ giá. Nếu các yếu tố bên ngoài như chính sách của Fed hay giá dầu không thuận lợi, áp lực lãi suất có thể kéo dài hơn dự kiến.

Đồng quan điểm đó, nhóm phân tích từ Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng mặt bằng lãi suất sẽ tiếp tục neo cao trong những tháng tới do hệ thống thiếu hụt thanh khoản. Các ngân hàng hiện đã nâng mặt bằng lãi suất tiền gửi ở hầu hết các kỳ hạn để thu hút vốn, với mức lãi suất tiết kiệm kỳ hạn trên 24 tháng đã dao động từ 7,1 đến 7,8%/năm.

Thực tế cho thấy, con số lãi suất bình quân mà các ngân hàng công bố mới chỉ là bề nổi. Các doanh nghiệp khi tiếp cận vốn còn phải gánh thêm nhiều chi phí khác như phí định giá tài sản, bảo hiểm và phí tín dụng. Trong bối cảnh NHNN đang nỗ lực điều phối để các nhà băng không cạnh tranh huy động vốn lẫn nhau, việc tìm ra điểm cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và ổn định vĩ mô vẫn là một thách thức lớn cho những tháng cuối năm.

Huyền Anh