Chiến dịch quét sạch tài khoản "rác" và tài khoản "ngủ đông" đang trở thành tâm điểm trong đợt góp ý sửa đổi, bổ sung Nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt. Đây không đơn thuần là câu chuyện giảm bớt gánh nặng quản trị cho nhà băng, mà còn là giải pháp then chốt để chặn đứng các hành vi lừa đảo công nghệ cao. Dù vậy, mốc thời gian bao lâu là phù hợp đang là chủ đề tranh luận giữa cơ quan điều hành và các tổ chức tín dụng.

Theo dự thảo mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước, cơ quan quản lý dự kiến bổ sung quy định cho phép nhà băng chủ động đóng tài khoản không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên. Mốc thời gian này được đưa ra dựa trên việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế tại các quốc gia phát triển như Mỹ hay UAE.

Trong báo cáo tổng hợp ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) đã đưa ra quan điểm trái ngược khi đề xuất rút ngắn thời hạn này xuống chỉ còn 1 năm. Đại diện MB nhận thấy khoảng thời gian 1 năm là đủ để xác định một tài khoản không còn giá trị sử dụng thực tế. Việc duy trì các tài khoản không hoạt động quá lâu chỉ làm tăng rủi ro bị tội phạm lợi dụng để trung chuyển tiền bẩn và gây lãng phí nguồn lực hệ thống. 

Thực tế hiện nay, nhiều đơn vị như LPBank, NCB, Sacombank hay VIB đã chủ động chuyển trạng thái hoặc xóa sổ các tài khoản không hoạt động sau 1 - 2 năm. Điều kiện thường là số dư phải thấp hơn mức phí duy trì tối thiểu, dao động dưới 50.000 đồng, nhằm cho phép ngân hàng thực hiện các bước thu phí cuối cùng trước khi chính thức khai tử tài khoản trên hệ thống.

Khác với góc nhìn của MB, các ngân hàng có quy mô lớn và khối ngân hàng ngoại lại mong muốn một cơ chế linh hoạt hơn. Vietcombank cùng với HSBC đã kiến nghị Ngân hàng Nhà nước nên trao quyền quyết định này cho các tổ chức tín dụng. Các đơn vị này muốn tự chủ căn cứ vào chiến lược kinh doanh cũng như thỏa thuận riêng với khách hàng để quyết định thời điểm đóng tài khoản, trừ những trường hợp đã có cam kết cụ thể khác.

Dùng AI để phát hiện và chặn lừa đảo qua tài khoản ngân hàng

Sẽ xoá sổ tài khoản ngân hàng nickname

Trong khi đó, BIDV lại đưa ra một phương án phân loại chi tiết hơn để tránh gây ảnh hưởng đến quyền lợi khách hàng. Ngân hàng này gợi ý chỉ nên đóng những tài khoản đã hoàn toàn hết sạch tiền và không phát sinh giao dịch trong vòng 3 năm. Đối với các tài khoản có số dư lớn hơn 0, nhà băng nên tiếp tục duy trì. BIDV cũng đặc biệt lưu ý cần loại trừ các tài khoản chuyên dụng khỏi danh sách này, ví dụ như tài khoản vốn đầu tư trực tiếp, đầu tư gián tiếp hoặc tài khoản vay trả nợ nước ngoài. Theo BIDV, nhiều khách hàng dù lâu ngày không giao dịch nhưng vẫn cần giữ các tài khoản chuyên biệt này cho những kế hoạch tài chính trong tương lai.

Vấn đề gây lúng túng nhất cho các ngân hàng hiện nay chính là nguyên tắc xử lý số tiền còn sót lại trong các tài khoản "ngủ đông". Các ngân hàng như Vietcombank, BIDV và ACB bày tỏ sự băn khoăn về việc phải theo dõi số dư này trong bao lâu sau khi đóng tài khoản, đồng thời lo ngại về trách nhiệm pháp lý nếu người thụ hưởng quay lại đòi tiền sau nhiều năm. Một câu hỏi lớn được đặt ra là liệu ngân hàng có phải trả lãi cho số tiền này trong suốt thời gian tài khoản bị đóng hay không?

Tại một số quốc gia, số tiền lẻ từ hàng triệu tài khoản "bỏ hoang" sẽ được chuyển giao cho chính quyền quản lý như tài sản vô chủ. Tuy nhiên, tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước khẳng định số dư trong tài khoản là tài sản hợp pháp của khách hàng nên hiện chưa có cơ sở pháp lý để chuyển vào ngân sách. Các ngân hàng lo ngại rằng nếu không có hướng dẫn rõ ràng, họ sẽ rơi vào tình trạng "giữ hộ" tài sản vô thời hạn, gây áp lực lớn lên hệ thống lưu trữ dữ liệu và hồ sơ khách hàng.

Thanh Hoa