Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC) dự kiến chuyển nhượng toàn bộ 8,49 triệu cổ phiếu EIB, tương đương 0,45% vốn điều lệ Eximbank. Giá khởi điểm được xác định ở mức 17.393 đồng/cp, tương ứng tổng giá trị dự kiến thu về khoảng 147,61 tỷ đồng.

Phương án thoái vốn đã được Hội đồng thành viên HFIC thông qua tại Nghị quyết số 320/NQ-HĐTV ngày 13/10/2026, nằm trong kế hoạch cơ cấu lại các khoản đầu tư tại doanh nghiệp giai đoạn 2026-2030. Giao dịch dự kiến thực hiện trong quý IV/2026 và quý I/2027, thời hạn hoàn thành chậm nhất ngày 22/3/2027.

Theo HFIC, bộ máy lãnh đạo cấp cao của Eximbank thường xuyên biến động, khiến việc duy trì khoản đầu tư có thể gây khó khăn trong công tác quản lý hiệu quả vốn cũng như bảo đảm quyền lợi của cổ đông trước những thay đổi về chiến lược ngân hàng.

HFIC hiện không có đại diện tham gia HĐQT, Ban Kiểm soát hay trực tiếp điều hành Eximbank.

Khoản đầu tư của HFIC tại Eximbank từ năm 2006, khi Quỹ Đầu tư Phát triển đô thị TP.HCM (HIFU), tiền thân của HFIC, bắt đầu mua cổ phần ngân hàng với giá trị theo mệnh giá 12,15 tỷ đồng.

Sau nhiều lần thay đổi vốn điều lệ và thực hiện quyền cổ đông, HFIC hiện sở hữu gần 8,49 triệu cổ phiếu EIB. Giá trị khoản đầu tư ghi nhận trên sổ sách khoảng 87,52 tỷ đồng, tương ứng giá vốn bình quân 10.312 đồng/cp. Nếu chuyển nhượng thành công ở mức giá khởi điểm, HFIC có thể thu về khoản chênh lệch khoảng 60,1 tỷ đồng so với giá trị ghi sổ, tương đương 68,7%.

Trong quá trình đầu tư, HFIC cũng từng nhận cổ tức tiền mặt bình quân 9,29% mỗi năm trong giai đoạn 2007-2014. Tuy nhiên, từ năm 2015 đến năm 2022, Eximbank không chia cổ tức do ảnh hưởng của khoản lỗ lũy kế được hạch toán hồi tố. Ngân hàng trở lại chia cổ tức vào năm 2023 và 2024, nhưng không thực hiện chia cổ tức trong hai năm 2025-2026 theo phương án của HFIC.

Động thái thoái vốn của HFIC diễn ra trong bối cảnh kết quả kinh doanh của Eximbank không mấy khả quan.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, ngân hàng ghi nhận lợi nhuận trước thuế 185,8 tỷ đồng, giảm 66,8% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 144 tỷ đồng, giảm 67,6%.

Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận trước thuế đạt 864,3 tỷ đồng, giảm 57,8% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế còn 663,7 tỷ đồng, giảm 58,8%. Đây là mức lợi nhuận 9 tháng thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây. Với kết quả này, ngân hàng mới hoàn thành khoảng 57% kế hoạch lợi nhuận trước thuế cả năm.

Mặc dù thu nhập lãi và các khoản tương tự của Eximbank đạt 13.295,9 tỷ đồng, tăng 17,3%, song chi phí lãi tăng tới 33,9%, lên 9.430,1 tỷ đồng.

Sự chênh lệch về tốc độ tăng trưởng giữa thu nhập và chi phí khiến thu nhập lãi thuần giảm 9,9%, còn 3.865,8 tỷ đồng. Riêng quý III, thu nhập lãi thuần giảm 25,6%, xuống 1.090,2 tỷ đồng, dù thu nhập lãi vẫn tăng 16,8%. Điều này cho thấy ngân hàng đang chịu sức ép đáng kể từ chi phí vốn.

Không chỉ nguồn thu từ tín dụng suy yếu, các mảng kinh doanh ngoài lãi cũng chưa thể trở thành điểm tựa. Lãi thuần từ dịch vụ trong 9 tháng đạt 108 tỷ đồng, giảm 69%; hoạt động kinh doanh ngoại hối mang về 166,6 tỷ đồng, giảm 64,1%. Hoạt động mua bán chứng khoán đầu tư ghi nhận lỗ thuần 8,9 tỷ đồng.

Một yếu tố khác kéo giảm lợi nhuận là chi phí dự phòng rủi ro tín dụng. Trong 9 tháng, khoản mục này lên tới 997,4 tỷ đồng, tăng 93,4% so với cùng kỳ. Trong khi đó, lợi nhuận thuần trước dự phòng giảm 27,4%, còn 1.861,7 tỷ đồng.

Diễn biến trên cho thấy Eximbank đang phải đối mặt đồng thời với hai sức ép: nguồn thu từ hoạt động kinh doanh cốt lõi suy giảm và chi phí dự phòng tăng mạnh.

Tại ngày 30/9/2026, tổng tài sản đạt khoảng 241.495 tỷ đồng, giảm 11,6% so với đầu năm. Dư nợ cho vay khách hàng đạt 151.865,6 tỷ đồng, giảm 17,6%, tương ứng giảm hơn 32.350 tỷ đồng.

Ở phía nguồn vốn, tiền gửi khách hàng còn 158.298,9 tỷ đồng, giảm 10,7%, tương đương khoảng 19.005 tỷ đồng. Như vậy, cả hai trụ cột tăng trưởng tín dụng và huy động vốn đều ghi nhận mức giảm hai chữ số sau 9 tháng.

Việc dư nợ cho vay giảm mạnh trong khi tiền gửi khách hàng cũng thu hẹp phản ánh quy mô hoạt động của Eximbank đang co lại. Điều này có thể tạo thêm thách thức cho việc mở rộng thu nhập lãi trong những quý tiếp theo, đặc biệt nếu ngân hàng chưa sớm cải thiện khả năng thu hút tiền gửi và giải ngân tín dụng hiệu quả.

Tại cuối tháng 9, tổng nợ xấu (nhóm 3-5) đạt khoảng 3.973 tỷ đồng, giảm 24,7% so với cuối năm 2025. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ cũng giảm từ 2,86% xuống 2,62%.

Tuy nhiên, diễn biến bên trong cơ cấu nợ lại đặt ra một số vấn đề cần theo dõi. Cụ thể, nợ cần chú ý (nhóm 2) tăng 110,5%, lên 4.613,6 tỷ đồng. Đáng chú ý, nợ dưới tiêu chuẩn (nhóm 3) tăng tới 166,4%, lên 1.868,9 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, nợ nghi ngờ (nhóm 4) giảm 59,9%, còn 438 tỷ đồng; nợ có khả năng mất vốn (nhóm 5) giảm 52,1%, xuống 1.666,1 tỷ đồng.

Như vậy, dù tổng nợ xấu và tỷ lệ nợ xấu đã giảm, sự gia tăng mạnh của nợ nhóm 2 và nhóm 3 vẫn là tín hiệu cần lưu ý. Đặc biệt, nợ nhóm 2 thường được xem là nhóm có khả năng chuyển thành nợ xấu nếu khách hàng tiếp tục gặp khó khăn trong việc trả nợ.

Bên cạnh đó, tỷ lệ bao phủ nợ xấu cũng giảm từ 44% đầu năm xuống còn khoảng 41% vào cuối tháng 9. Trong khi đó, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng gần gấp đôi, lên 997,4 tỷ đồng. Những con số này cho thấy ngân hàng vẫn phải dành nguồn lực đáng kể để xử lý và kiểm soát rủi ro tín dụng.

Tính đến ngày 30/9, Eximbank có 5.358 nhân viên, giảm 783 người so với đầu năm. Thu nhập bình quân trong 9 tháng cũng giảm từ 27,9 triệu đồng xuống 25,7 triệu đồng/người/tháng so với cùng kỳ năm trước, cho thấy quá trình điều chỉnh của ngân hàng không chỉ diễn ra trên bảng cân đối kế toán mà còn thể hiện ở quy mô nguồn nhân lực.

Trên thị trường, cổ phiếu EIB đang chịu áp lực điều chỉnh tương đối mạnh, giảm khoảng 6,30% trong 5 ngày và giảm hơn 10% trong vòng 1 tháng gần nhất. 

Châu Anh