Theo số liệu từ Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính, chỉ số giá tiêu dùng bình quân 10 tháng năm 2026 đã tăng 4,57% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, đà tăng tập trung mạnh nhất ở các nhóm mặt hàng thiết yếu, gắn liền trực tiếp với sinh hoạt thường nhật.

Áp lực rõ rệt nhất đến từ nhóm giao thông với mức tăng 6,98%, trong đó giá nhiên liệu leo thang tới 13,09%. Tiếp đến là nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,66%, còn nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống cũng ghi nhận mức tăng 4,61%.

Sự đi lên của mặt bằng giá cũng lan rộng sang nhiều lĩnh vực tiêu dùng khác. Trong đó, hàng hóa và dịch vụ khác tăng 4,72%, đồ uống và thuốc lá tăng 3,80%, giáo dục tăng 3,29%, thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 2,88%, văn hóa giải trí du lịch tăng 2,75%, may mặc mũ nón giày dép tăng 2,04%, thuốc và dịch vụ y tế tăng 1,19% cùng nhóm thông tin truyền thông tăng nhẹ 0,12%.

Tính chung 10 tháng, lạm phát cơ bản bình quân tăng 4,24% so với cùng kỳ, dù riêng tháng 10 ghi nhận mức giảm nhẹ 0,05% so với tháng trước và tăng 4,04% so với cùng kỳ 2025. Mức lạm phát cơ bản này vẫn thấp hơn chỉ số giá tiêu dùng bình quân chung, nguyên nhân chủ yếu do biến động mạnh từ các mặt hàng xăng dầu, gas, lương thực, thực phẩm tươi sống và dịch vụ y tế.

Đà tăng giá nêu trên phản ánh trực tiếp vào đời sống dân sinh khi có tới 36,1% hộ gia đình tham gia điều tra lao động việc làm khẳng định đang chịu tác động tiêu cực từ việc giá cả hàng hóa, dịch vụ tăng cao. Đây cũng là biến cố bất lợi có tỷ lệ hộ chịu ảnh hưởng lớn nhất trong 10 tháng năm 2026, vượt xa các rủi ro khác như thiên tai biến đổi khí hậu chiếm 7,7%, dịch bệnh trên vật nuôi cây trồng chiếm 3,7%, dịch bệnh đối với con người chiếm 2,9%, rủi ro ốm đau tai nạn tử vong chiếm 2,2% và hỏa hoạn cháy nổ chiếm 0,5%.

Xét về bức tranh thu nhập, kết quả sơ bộ cho thấy tín hiệu tương đối tích cực khi có tới 96,8% hộ gia đình đánh giá thu nhập trong tháng 10 không đổi hoặc tăng lên so với cùng kỳ năm trước. Động lực chính nâng đỡ thu nhập đến từ tiền lương, tiền công với 70,2% hộ ghi nhận tăng, bên cạnh 35,2% hộ tăng thu từ nông lâm thủy sản và 21,2% hộ cải thiện nguồn thu từ sản xuất kinh doanh dịch vụ phi nông lâm thủy sản.

Vì sao rạp chiếu phim tỉnh lẻ trở thành điểm sáng giữa lúc người dân thắt chặt chi tiêu?

Tuy vậy, vẫn có 3,2% số hộ rơi vào tình trạng thu nhập sụt giảm hoặc chưa xác định. Khó khăn của nhóm này phần lớn bắt nguồn từ việc chi phí đầu vào phục vụ sản xuất kinh doanh bị đội lên chiếm 31,3%, giá bán sản phẩm đầu ra giảm chiếm 29,3%, cùng các nguyên nhân như thành viên hộ gặp biến cố sức khỏe nặng chiếm 27,5%, quy mô kinh doanh bị thu hẹp chiếm 21,0% và có lao động phải tạm nghỉ việc chiếm 20,4%.

Trước biến động này, công tác kiểm soát lạm phát và bình ổn giá các mặt hàng chiến lược tiếp tục được các cơ quan quản lý theo dõi sát sao nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Từ ngày 1/11, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, trong khi thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0%, giúp giá năng lượng này bớt "nóng".

Chuyên gia nhận định, các chính sách này sẽ góp phần giảm chi phí sản xuất, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và tạo thêm dư địa kiểm soát lạm phát trong những tháng cuối năm 2026.

Thanh Hoa