Sau khi Thông tư 07/2024/TT-NHNN về hoạt động đại lý thanh toán có hiệu lực từ ngày 01/07/2024, thị trường nhanh chóng chứng kiến nhiều thỏa thuận hợp tác giữa ngân hàng và các doanh nghiệp bán lẻ lớn. Chính sách này cho phép các doanh nghiệp không phải tổ chức tín dụng vẫn có thể cung cấp một số dịch vụ tài chính cơ bản thông qua việc làm đại lý cho ngân hàng.

Một trong những thương vụ đáng chú ý là sự hợp tác giữa Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank; mã chứng khoán: VPB) và Công ty Cổ phần Đầu tư Thế giới Di động (mã chứng khoán: MWG) vào cuối năm 2024. Theo thỏa thuận, khoảng 3.000 cửa hàng trong hệ thống của MWG được định hướng trở thành điểm giao dịch tài chính, cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch nạp, rút hoặc chuyển tiền chỉ với căn cước công dân.

Không lâu sau đó, Ngân hàng TMCP Quân đội (MBBank; mã chứng khoán: MBB) cũng ký kết hợp tác với Tập đoàn Viettel nhằm triển khai đại lý thanh toán trên quy mô lớn. Hơn 2.000 cửa hàng, siêu thị và bưu cục của Viettel được chuyển đổi thành các điểm giao dịch tài chính, phủ rộng trên toàn bộ 63 tỉnh, thành. Mô hình này được kỳ vọng giúp mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng tại khu vực vùng sâu, vùng xa.

Bước sang năm 2025, Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank; mã chứng khoán: TCB) và Công ty Cổ phần WinCommerce tiếp tục tham gia xu hướng này khi ký thỏa thuận hợp tác kéo dài hai năm. Theo kế hoạch, hệ thống WinMart sẽ cung cấp dịch vụ đại lý thanh toán cho Techcombank, trước mắt được thí điểm tại 45 cửa hàng ở Bắc Ninh và Cần Thơ.

Trong khi đó, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank; mã chứng khoán: VCB) và Công ty Cổ phần Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (FPT Retail) cũng công bố hợp tác triển khai mô hình đại lý thanh toán. Hơn 600 cửa hàng bán lẻ của FPT Retail được chuyển đổi thành các điểm rút và chuyển tiền, hoạt động tương tự các “cây ATM thu nhỏ”.

Nhờ lợi thế mạng lưới cửa hàng rộng khắp, mô hình này nhanh chóng ghi nhận những kết quả ban đầu tích cực. Chỉ trong tháng đầu triển khai năm 2025, hệ thống Thế Giới Di Động và Điện Máy Xanh đã thực hiện gần 150.000 giao dịch nạp, rút và chuyển tiền với tổng giá trị xấp xỉ 1.000 tỷ đồng.

Theo lãnh đạo Điện Máy Xanh, hiện hệ thống có khoảng 3.000 cửa hàng cùng hơn 20.000 nhân viên đang được phát triển thành các “điểm chạm” tài chính tiêu dùng. Ngoài các dịch vụ nạp - rút tiền hay mở thẻ, hệ thống còn cung cấp dịch vụ thu hộ điện, nước, học phí và bảo hiểm. Lưu lượng giao dịch đạt khoảng 64 triệu lượt mỗi năm, trong khi giá trị thu hộ thậm chí vượt doanh thu bán hàng.

Không chỉ dừng lại ở vai trò đại lý thanh toán, một số doanh nghiệp bán lẻ còn tiến thêm một bước trong lĩnh vực tài chính. MWG được xem là đơn vị đi đầu khi liên tiếp phát triển các sản phẩm tài chính tiêu dùng hợp tác với ngân hàng và công ty tài chính.

Hiện doanh nghiệp đã triển khai dịch vụ mua trước trả sau MWG PayLater hợp tác với Cake by VPBank, đồng thời phát hành thẻ tín dụng đồng thương hiệu VPBank MWG Mastercard. Báo cáo tài chính cho thấy nguồn thu từ hoạt động tài chính ngày càng đóng góp rõ nét trong cơ cấu lợi nhuận của doanh nghiệp.

Trong khi đó, Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) cũng bắt đầu tham gia vào lĩnh vực này khi thông qua kế hoạch góp vốn thành lập Công ty Cổ phần Giải pháp Tài sản An Tín với vốn điều lệ 50 tỷ đồng, trong đó PNJ dự kiến nắm giữ 65% vốn.

Trước đó, PNJ từng đầu tư vào Công ty Cổ phần Người Bạn Vàng - đơn vị vận hành chuỗi cửa hàng cầm đồ thành lập năm 2017. Các điểm giao dịch của chuỗi này được đặt bên trong cửa hàng PNJ nhằm tận dụng tệp khách hàng sẵn có.

Từ việc trở thành đại lý thanh toán cho ngân hàng đến phát triển sản phẩm tài chính riêng, các doanh nghiệp bán lẻ đang từng bước mở rộng biên lợi nhuận và gia tăng giá trị hệ sinh thái. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, mảng dịch vụ tài chính có thể dần trở thành một trụ cột chiến lược mới của nhiều “ông lớn” bán lẻ.

Xuân Bắc