Cho đến thời điểm hiện tại, giá cổ phiếu GAS đã tăng khoảng 60% so với mức đáy thấp nhất. PVD cũng đã tăng khoảng 45% so với mức đáy. Giá dầu giảm ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi nhuận của các doanh nghiệp dầu khí. Các doanh nghiệp dầu khí của PVN đang niêm yết – vốn được giới đầu tư chứng khoán gọi là “họ dầu khí” – cũng gặp rất nhiều khó khăn khi giá cổ phiếu lao dốc, phá đáy sâu. Tuy nhiên, khi giá dầu thế giới tăng mạnh, giá cổ phiếu cũng được kéo lên nhanh chóng.

Tăng giảm với giá dầu

Trong hai năm trở lại đây, giá dầu thế giới liên tục lao dốc, từng giảm xuống dưới 30 USD/thùng. Trên thế giới, các nước xuất khẩu dầu thô, ngân sách phụ thuộc vào dầu mỏ đương nhiên là khó khăn. Giá dầu cũng làm thay đổi nền kinh tế của các nước, các nước sản xuất dầu mỏ và những doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm, dịch vụ liên quan.

Giá dầu giảm, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ, thăm dò, khai thác dầu khí trong ngành dầu khí chịu thiệt nhưng các doanh nghiệp dùng sản phẩm này làm nguyên liệu đầu vào lại hưởng lợi.

Tuy nhiên, trên thực tế, các doanh nghiệp này có được lợi nhuận hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác ngoài giá dầu như thị trường tiêu thụ, tình hình tài chính nên không hẳn là cứ giá dầu khí giảm thì lợi nhuận sẽ tăng.

Đạm Phú Mỹ (DPM), Đạm Cà Mau (DCM), Nhiệt điện Nhơn Trạch 2 (NT2) là những doanh nghiệp dùng khí dầu mỏ để sản xuất phân đạm và điện năng được hưởng lợi rất lớn.

Tuy nhiên, hoạt động của các doanh nghiệp này còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác ngoài giá dầu như thị trường tiêu thụ, tình hình tài chính nên không hẳn là cứ giá khí giảm thì lợi nhuận sẽ tăng.

Với Đạm Phú Mỹ và Đạm Cà Mau, dù sao giá nguyên liệu thấp cũng đã cứu vãn được lợi nhuận khi mà thị trường phân đạm đang bước vào giai đoạn bão hòa.

Trong năm 2015, giá dầu tuy giảm nhưng lợi nhuận vẫn duy trì ở mức cao. Cho đến quý IV/2015, các doanh nghiệp dầu khí mới thấm đòn giá dầu giảm, lợi nhuận lao dốc không phanh, kéo theo giá cổ phiếu sụt giảm nhanh chóng. Lãi quý IV của PTSC giảm 60% trong khi lợi nhuận của PV GAS và PV Drilling giảm tới 80%.

PV Drilling bị cho là ảnh hưởng nặng nề nhất khi hoạt động của doanh nghiệp này phụ thuộc rất lớn vào hoạt động thăm dò tìm kiếm dầu khí – mảng hoạt động bị cắt giảm mạnh nhất trong ngành.

Giá dầu giảm sâu, kéo giá cổ phiếu ngành dầu khí về cực thấp, nhiều nhà đầu tư dài hạn gom vào rất mạnh. Do đó, khi giá dầu bật tăng thì các cổ phiếu lớn ngành dầu khí như PVS, PVD hay GAS đã tăng mạnh so với vùng đáy. Điều đó cho thấy rằng giá dầu giảm chưa hẳn là “thời kỳ đen tối” của cổ phiếu dầu khí.

Nhóm cổ phiếu trong ngành dầu khí có cơ hội tăng trưởng sau khi có sự tăng giá dầu trên thế giới.

Tạo sức lan tỏa thị trường

Sự tăng trưởng trong nhiều phiên vừa qua trên TTCK được cho là nhờ sự tác động của việc tăng giá dầu, tạo sức lan tỏa rất mạnh cho các nhóm ngành khác. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nghi ngại rằng giá cổ phiếu dầu khí tăng mạnh vẫn chưa nói lên được điều gì, vì chưa thể phản ánh hết vào kết quả kinh doanh của các công ty này.

Giá dầu có chiều hướng tăng lên khi nguồn cung hạn hẹp lại sẽ tác động vào TTCK đối với nhóm dầu khí. Thực tế, nhóm cổ phiếu dầu khí đã tăng gần tới ngưỡng cản mạnh nên thị trường sẽ chững lại, nhường cho dòng cổ phiếu mới dẫn đường kéo thị trường đi lên.

Như vậy, thị trường đã cho những nhà đầu tư cổ phiếu dầu khí đạt lợi nhuận lớn sau khi bị sụt giảm trong suốt hai năm qua. Giá dầu giảm khiến biến động cổ phiếu ngành dầu khí giảm, làm thị trường khó tăng trưởng mạnh.

Tuy nhiên, ở giai đoạn hiện nay, khi giá dầu tăng, giá cổ phiếu dầu khí đã kích thích kéo thị trường đi lên nhanh chóng. Nhóm cổ phiếu dầu khí tăng, kéo chỉ số chứng khoán đến ngưỡng kháng cự mạnh là 575-580 điểm, nhưng dòng tiền vẫn đang đổ vào thị trường với khối lượng rất lớn của cả khối nội lẫn khối ngoại và sẽ giúp thị trường tiếp tục tăng trưởng trong thời gian tới.

Trong phiên giao dịch ngày 8/3, cổ phiếu nhóm này đang bị “xả hàng” sau một thời gian tăng mạnh. Việc điều chỉnh của giá dầu trong hoàn cảnh giá cổ phiếu dầu khí đã tăng mạnh và VN-Index đang đứng trước ngưỡng kháng cự 580 là điều nhà đầu tư cần cân nhắc, khi rủi ro ngắn hạn đối với nhóm cổ phiếu này đang tăng lên.

Nhiều chuyên gia khuyên NĐT nên thận trọng hơn trong việc “ôm” cổ phiếu ngành dầu khí trong ngắn hạn, thay vào đó, nên đầu tư ở chiều hướng dài hạn sẽ có ích hơn.

Lê Thuận