Ngày 21/9/2026 sẽ trở thành một cột mốc quan trọng với thị trường chứng khoán Việt Nam khi quyết định chuyển từ thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) của FTSE Russell chính thức có hiệu lực. Việt Nam khi đó sẽ đứng cùng nhóm phân loại với nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia hay Ai Cập.

Đáng chú ý, trước thời điểm nâng hạng đúng một tháng, FTSE Russell đã công bố danh mục cổ phiếu Việt Nam được đưa vào hệ thống FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS) – bộ chỉ số toàn cầu hiện bao phủ hơn 19.000 cổ phiếu thuộc nhiều nhóm vốn hóa tại các thị trường phát triển và mới nổi. Các chỉ số trong hệ thống này được sử dụng làm chuẩn tham chiếu và là cơ sở cho nhiều sản phẩm đầu tư thụ động, ETF trên toàn cầu.

Theo kết quả rà soát bán niên tháng 9/2026 vừa được FTSE Russell công bố, có 27 cổ phiếu Việt Nam được thêm vào FTSE All-Cap, trải rộng từ nhóm vốn hóa lớn đến vừa và nhỏ. Trong đó, nhóm Large Cap gồm VCB (Vietcombank), VIC (Vingroup) và VHM (Vinhomes).

Ở nhóm Mid Cap có BID (BIDV), HPG (Hòa Phát) và VPB (VPBank). 21 cổ phiếu thuộc nhóm Small Cap gồm FPT, GEX (Gelex), HDB (HDBank), HCM (HSC), MCH (Masan Consumer), MSN (Masan Group), NVL (Novaland), SHB, STB (Sacombank), SSB (SeABank), SSI, TCX (TCBS), VNM (Vinamilk), VCI (Vietcap), VJC (Vietjet), MSB, VRE (Vincom Retail), VPL (Vinpearl), VIX, VND (VNDirect) và VCK (VPS).

Nếu mở rộng sang FTSE Total-Cap, tổng số cổ phiếu Việt Nam được thêm mới lên tới 117 mã, trong đó ngoài 27 cổ phiếu thuộc FTSE All-Cap còn có 90 cổ phiếu được xếp vào nhóm Micro Cap.

Đặc biệt, 6 cổ phiếu gồm VCB, VIC, VHM, BID, HPG và VPB đồng thời được thêm vào FTSE All-World – một trong những chỉ số quan trọng nhất của FTSE GEIS, tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn và vừa.

Việc xuất hiện trong FTSE All-World có ý nghĩa đáng chú ý bởi sau khi Việt Nam được nâng hạng, Việt Nam sẽ trở thành quốc gia thứ 49 góp mặt trong chỉ số này. FTSE Russell cho biết FTSE All-World hiện bao phủ khoảng 4.200 cổ phiếu vốn hóa lớn và vừa tại hơn 45 quốc gia, đại diện cho khoảng 90-95% vốn hóa thị trường có thể đầu tư trên toàn cầu.

Doanh nghiệp lớn đồng loạt chốt cổ tức, hàng nghìn tỷ đồng sắp chảy về túi cổ đông

Việc được đưa vào FTSE GEIS tạo ra kỳ vọng về một nguồn cầu mới đối với cổ phiếu Việt Nam, nhưng dòng vốn này sẽ không được giải ngân trong một lần.

Theo lộ trình của FTSE Russell, quá trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào các chỉ số toàn cầu được chia thành 4 giai đoạn, bắt đầu từ tháng 9/2026 và hoàn tất vào tháng 9/2027. Cách thức này nhằm giúp thị trường có thời gian hấp thụ dòng vốn mới, hạn chế tác động quá lớn lên thanh khoản và quá trình giao dịch.

Ước tính từ Chứng khoán Yuanta, các cổ phiếu Việt Nam có khả năng được bổ sung vào các bộ chỉ số FTSE GEIS có thể thu hút khoảng 1,5 tỷ USD khi hoàn tất toàn bộ lộ trình. Trong đó, khoảng 150 triệu USD có thể được giải ngân trong đợt đầu, còn khoảng 1,35 tỷ USD được phân bổ trong ba giai đoạn tiếp theo đến tháng 9/2027.

Tuy nhiên, dòng tiền này chắc chắn sẽ không phân bổ đồng đều giữa 117 cổ phiếu. Các mã có vốn hóa lớn, tỷ trọng cao trong chỉ số và thanh khoản phù hợp sẽ có khả năng nhận được lực cầu rõ nét hơn.

Theo ước tính được công bố, nhóm vốn hóa lớn chiếm khoảng 53% tổng giá trị mua dự kiến trong đợt đầu, trong đó riêng VIC và VHM chiếm gần 49%. Xét tương quan giữa lượng tiền dự kiến mua và thanh khoản hiện tại, MCH, VIC và VHM được đánh giá là những cổ phiếu có thời gian hấp thụ dòng tiền đợt đầu cao, qua đó có thể xuất hiện tác động cung – cầu rõ nét hơn.

Điều này cũng cho thấy sự khác biệt giữa việc “lọt rổ” và thực sự “hưởng lợi từ dòng tiền”. Không phải cứ nằm trong danh sách 117 cổ phiếu là mức độ tác động sẽ giống nhau.

Việc nâng hạng lần này có ý nghĩa rộng hơn một đợt thay đổi danh mục chỉ số. FTSE Russell xác nhận Việt Nam đã đáp ứng các tiêu chí để chuyển sang Secondary Emerging Market, trong đó ghi nhận những cải thiện về khả năng tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư quốc tế, bao gồm việc bỏ yêu cầu ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài và thiết lập cơ chế xử lý giao dịch thất bại.

Sau khi được nâng hạng, cổ phiếu Việt Nam sẽ đủ điều kiện tham gia các chỉ số lớn như FTSE Emerging, FTSE Global All Cap và FTSE All-World – những benchmark được nhiều quỹ quốc tế sử dụng để xây dựng danh mục và theo dõi hiệu suất.

Vì vậy, tác động lớn nhất có thể nằm ở khả năng mở rộng cơ sở nhà đầu tư nước ngoài và cải thiện mức độ kết nối của thị trường Việt Nam với dòng vốn toàn cầu.

Dẫu vậy, khi câu chuyện nâng hạng dần trở thành hiện thực, yếu tố phân hóa cũng sẽ rõ hơn. Dòng tiền quốc tế có thể tạo thêm lực cầu cho những cổ phiếu đủ lớn, đủ thanh khoản và có tỷ trọng cao trong các chỉ số, trong khi triển vọng lợi nhuận, chất lượng tài sản và khả năng tăng trưởng của từng doanh nghiệp vẫn là yếu tố quyết định giá trị dài hạn.

Nói cách khác, 21/9 có thể là điểm khởi đầu của một chu kỳ dòng vốn mới, chứ không phải đích đến của câu chuyện nâng hạng. Khi Việt Nam chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, cuộc chơi của chứng khoán Việt Nam sẽ mở rộng hơn – và cùng với đó, tiêu chuẩn để thu hút dòng tiền quốc tế cũng sẽ cao hơn.

Châu Anh