Theo công văn vừa gửi cơ quan thuế các tỉnh, thành phố, Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn và Chi cục Thuế Thương mại điện tử, Cục Thuế (Bộ Tài chính) yêu cầu chấn chỉnh tình trạng công chức thuế yêu cầu người nộp thuế làm văn bản từ chối nhận lại số tiền thuế nộp thừa để đóng hồ sơ.

Cơ quan thuế cho biết đã ghi nhận tình trạng này, gây bức xúc trong dư luận. Vì vậy, Cục Thuế yêu cầu các đơn vị chỉ đạo phòng, thuế cơ sở và công chức phụ trách hướng dẫn người nộp thuế lập hồ sơ nhận lại tiền thuế được hoàn hoặc thực hiện bù trừ nghĩa vụ thuế theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật.

Đáng chú ý, Cục Thuế nghiêm cấm việc gợi ý, gây sức ép hoặc yêu cầu người nộp thuế từ chối nhận khoản tiền thuế được hoàn hoặc bù trừ nghĩa vụ thuế. Các cơ quan thuế địa phương phải tăng cường kiểm tra nội bộ, tiếp nhận phản ánh để xác minh và xử lý những trường hợp vi phạm.

Theo quy định tại Thông tư 90/2026, khi người nộp thuế thực hiện thủ tục đóng mã số thuế, cơ quan thuế có trách nhiệm hướng dẫn hoàn thành nghĩa vụ thuế, bù trừ nghĩa vụ thuế hoặc giải quyết thủ tục hoàn trả số tiền thuế nộp thừa theo quy định về quản lý thuế.

Dù pháp luật cho phép người nộp thuế từ chối nhận lại khoản tiền nộp thừa, thực tế cho thấy không ít trường hợp lựa chọn cách này không hẳn vì không có nhu cầu nhận tiền, mà do ngại thủ tục và thời gian chờ đợi.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cho biết việc nhận lại tiền thuế nộp thừa hiện chưa đơn giản, mất nhiều thời gian. Không ít người nộp thuế chấp nhận ký văn bản từ chối nhận tiền để sớm hoàn tất hồ sơ.

Theo ông Tuấn, cần có giải pháp đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý để người nộp thuế có thể nhanh chóng nhận lại khoản tiền của mình. Điều này có cơ sở thực hiện khi nhiều dữ liệu cần thiết để xác định nghĩa vụ thuế đã được cung cấp cho cơ quan thuế, trong đó có dữ liệu hóa đơn điện tử mua vào, bán ra được chuyển về hệ thống theo thời gian thực.

Chủ doanh nghiệp đối mặt nguy cơ tạm hoãn xuất cảnh vì "bỏ quên" việc làm sạch mã số thuế

Doanh nghiệp bị xử lý nghiêm nếu cố tình mượn mã số thuế cá nhân để khai khống chi phí tiền lương

Từ nguồn dữ liệu sẵn có, ông Tuấn cho rằng hệ thống của ngành thuế có thể ước tính số thuế doanh nghiệp đã nộp thừa, qua đó xác định tính trung thực của đề nghị hoàn trả, đơn giản hóa hồ sơ và rút ngắn thời gian giải quyết.

Cùng quan điểm về những vướng mắc trong quá trình hoàn thuế, luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), nhận định nguyên nhân khiến người nộp thuế từ bỏ khoản tiền nộp thừa chủ yếu nằm ở thủ tục phức tạp, thời gian giải quyết kéo dài và phải đi lại nhiều lần.

Đặc biệt, với những người cần hoàn tất nghĩa vụ thuế để xuất cảnh hoặc giải quyết công việc khác, việc chờ đợi hoàn trả có thể khiến họ mất thêm thời gian, công sức. Trong khi đó, nếu ký văn bản từ chối nhận tiền, hồ sơ có thể được xử lý nhanh hơn. Vì vậy, nhiều người đành chấp nhận thiệt thòi để sớm hoàn tất công việc.

Luật sư Trương Thanh Đức nhấn mạnh, tiền thuế nộp thừa là tài sản và quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế. Do đó, thủ tục hoàn trả cần được đơn giản hóa, minh bạch, có thời hạn giải quyết cụ thể, tránh để người dân phải từ bỏ tài sản chỉ vì những rào cản hành chính.

Theo ông, điều người nộp thuế mong muốn trước mắt không phải là yêu cầu tính lãi hay bồi hoàn đối với khoản tiền thu sai, thu thừa do lỗi của cơ quan quản lý, mà là có quy định rõ ràng về điều kiện, thời hạn và trách nhiệm hoàn trả.

Thanh Hoa