Ngày 30/6/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Gia Lai ban hành Chỉ thị số 16-CT/TU về tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy các cấp trong tiếp tục triển khai Cuộc vận động “Làm thay đổi nếp nghĩ, cách làm trong đồng bào dân tộc thiểu số để từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững”. Quyết sách này không đơn thuần là sự tiếp nối một định hướng đúng đắn, mà còn là đòi hỏi tất yếu khi Gia Lai bước vào giai đoạn phát triển mới sau sáp nhập, đối diện không gian địa lý rộng lớn hơn, điều kiện phát triển đa dạng và nhiều thách thức đan xen.

HTX làm bệ đỡ, liên kết kiến tạo chuỗi giá trị

Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, Gia Lai hiện có 561 HTX nông nghiệp thu hút hơn 195 nghìn thành viên tham gia. Trong lực lượng đông đảo đó, đã có 84 đơn vị ứng dụng công nghệ cao, 76 đơn vị sở hữu sản phẩm OCOP đạt chuẩn từ 3 - 5 sao và 172 đơn vị tích cực tham gia mạng lưới liên kết tiêu thụ sản phẩm. Hiện toàn tỉnh có hơn 251,3 nghìn ha cây trồng được sản xuất theo chuỗi gắn kết giữa 98 HTX, 72 tổ hợp tác (THT), 47 nông hội và 72 doanh nghiệp, tạo nên bước ngoặt lớn về tư duy sản xuất quy mô, bài bản.

Tại xã Ia Tul, HTX Nông nghiệp Ia Rniu dù chỉ mới đi vào hoạt động từ ngày 26-5-2026 nhưng đã nhanh chóng khẳng định vai trò cầu nối. Đơn vị này hướng dẫn bà con thay đổi nếp nghĩ, cách làm cũ, giúp bà con nông dân trong vùng giải quyết bài toán đầu ra cho nhiều nông sản chủ lực như lúa, mì, cây thuốc lá và bắp sinh khối.

Theo đó, HTX đã ký kết hợp đồng cung ứng 50 ha bắp sinh khối với Công ty TNHH một thành viên Chăn nuôi bò Trung Nguyên tại xã Ia Púch với mức giá 950 đồng/kg. Giám đốc Phạm Văn Kỹ phấn khởi chia sẻ, trước đây bà con bán bắp phụ thuộc vào thương lái với giá bấp bênh từ 600 - 950 đồng/kg, nay được ký kết bao tiêu ổn định lâu dài nên ai nấy đều an tâm mở rộng sản xuất.

Thay đổi nếp nghĩ, cách làm bằng việc liên kết mở đầu ra cho sản phẩm còn thể hiện rõ nét qua mô hình trồng bắp giống của HTX Vinh Phát tại xã Ia Le. Thành lập năm 2019, HTX đã có bước chuyển mình ngoạn mục khi bắt tay cùng Công ty TNHH Syngenta Việt Nam. Doanh nghiệp cung ứng toàn bộ hạt giống, chuyển giao quy trình kỹ thuật và hỗ trợ nông dân vay vốn 15 triệu đồng/ha không tính lãi.

Ông Trương Viết Thảo, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX, cho biết mỗi năm HTX duy trì liên kết 2 vụ bắp trên diện tích khoảng 200 ha. Năng suất thu hoạch bình quân đạt từ 4 - 7 tấn/ha, nhiều hộ thâm canh giỏi đạt tới 9 - 10 tấn/ha và toàn bộ sản phẩm được thu mua ổn định ở mức 14.000 - 15.000 đồng/kg. Là một trong những người trực tiếp hưởng lợi, chị Kpui H’Lâu ở thôn Phú Bình bộc bạch, sau khi từ bỏ cây tiêu và khoai môn kém hiệu quả để chuyển sang trồng bắp giống, kinh tế gia đình chị đã vững vàng hơn hẳn với khoản lãi từ 50 - 70 triệu đồng/ha mỗi vụ.

Tương tự, HTX Nông nghiệp và Kinh doanh dịch vụ Kon Gang tại xã Kon Gang cũng đã đưa 185 hộ trồng cà phê, bao gồm 64 hộ đồng bào dân tộc thiểu số trên diện tích hơn 320 ha, vào chuỗi giá trị 4C. Ông Trịnh Khắc Dương, Giám đốc HTX, khẳng định việc liên kết đã giúp năng suất bình quân của các hộ thành viên chạm mốc 4,5 tấn nhân/ha, chất lượng nông sản nâng lên đồng thời nhận thức bảo vệ môi trường đất, nước của bà con cũng được bồi đắp rõ rệt.

Nông dân thời đại mới và hành trình đưa đặc sản lên chợ mạng

Chuyển đổi tư duy tại Gia Lai không dừng lại trên những cánh đồng mà đã vươn mạnh mẽ vào không gian số. Chuyển đổi số giờ đây không còn là câu chuyện xa vời của các tập đoàn lớn mà đã trở thành công cụ đắc lực của người nông dân vùng sâu, vùng xa.

Tại xã Nam Yang, HTX Nam Yang đã tiên phong thay thế phương thức bán hàng truyền thống bằng việc xây dựng gian hàng điện tử, tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc và bán hàng thông qua phát sóng trực tiếp (livestream). Những phiên giới thiệu sản phẩm chân thực từ nương rẫy đã thu hút lượng đơn hàng khổng lồ, đưa nông sản địa phương vượt khỏi lũy tre làng đến với người tiêu dùng khắp mọi miền.

Hay như  HTX Mật ong Phương Di đã tạo nên dấu ấn ngoạn mục khi bán thành công hơn 55.600 đơn hàng qua nền tảng TikTok Shop. Sự kết hợp giữa chất lượng đạt chuẩn OCOP 5 sao với các công cụ thương mại điện tử hiện đại đã mở toang cánh cửa tiêu thụ, đưa mật ong rừng Gia Lai trở thành mặt hàng quen thuộc trên thị trường trực tuyến.

Làn sóng công nghệ đã và đang tạo ra bước ngoặt trong tư duy quản trị nông nghiệp. Đối diện với yêu cầu khắt khe của thị trường mạng, các HTX chủ động hoàn thiện bao bì nhãn mác, nâng cấp dây chuyền chế biến, xây dựng nhận diện thương hiệu và kể câu chuyện sản phẩm một cách chuyên nghiệp. Dữ liệu phản hồi trực tiếp từ người mua trở thành cơ sở quý giá để HTX điều tiết sản xuất, cân đối nguyên liệu, triệt tiêu tình trạng phát triển theo phong trào tự phát. Nhờ sự đồng hành từ các lớp đào tạo kỹ năng số của chính quyền, những người nông dân chân lấm tay bùn nay đã tự tin dùng điện thoại thông minh để quảng bá hình ảnh quê hương và gia tăng thu nhập.

Mục tiêu bứt phá và khát vọng phồn vinh năm 2030

Nhằm tiếp nối đà chuyển biến tích cực, Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai vừa ban hành kế hoạch phát triển kinh tế tập thể năm 2026 với những mục tiêu cụ thể. Tỉnh đặt kỳ vọng đến cuối năm 2026 sẽ nâng quy mô lên khoảng 850 HTX với hơn 301 nghìn thành viên, phát triển mới 50 HTX, củng cố 5 liên hiệp HTX và khoảng 1.150 THT. Về mặt kinh tế, chỉ tiêu doanh thu bình quân mỗi đơn vị phấn đấu đạt 3,4 tỷ đồng/năm, lợi nhuận bình quân 150 triệu đồng/năm và thu nhập của người lao động thường xuyên đạt 51 triệu đồng/năm.

Cà phê Gia Lai tiến sát mốc 1 tỷ USD: HTX nâng giá trị bằng truy xuất nguồn gốc và tài sản trí tuệ

Nhìn xa hơn đến năm 2030, tỉnh quyết tâm đưa mức thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số chạm mốc một nửa mức bình quân chung toàn tỉnh, đồng thời kéo tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%, tiến tới xóa sạch các xã và thôn đặc biệt khó khăn. Hạ tầng thiết yếu cũng sẽ hoàn thiện đồng bộ nhằm bảo đảm 100% xã có đường nhựa hoặc bê tông đến tận trung tâm, toàn bộ người dân được cấp điện lưới ổn định và tiếp cận nguồn nước sinh hoạt hợp vệ sinh.

Hành trình thay đổi nếp nghĩ, cách làm ở Gia Lai đang được kết tinh bằng những hành động cụ thể từ cơ sở. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tinh thần tự lực của đồng bào, vai trò dẫn dắt của các HTX và sức mạnh công nghệ số đang dệt nên diện mạo mới cho vùng đất Tây Nguyên, hiện thực hóa khát vọng phát triển thịnh vượng, bao trùm và bền vững.

Hoàng Hà