Tại Hội thảo Cho vay theo chuỗi giá trị – Chính sách và Thực trạng áp dụng, rất nhiều doanh nghiệp đang áp dụng mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị, dù đã tiếp cận được vốn vay ngân hàng nhưng hạn mức vay còn thấp, thời gian vay ngắn, lãi suất còn cao.

Theo Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) qua hai năm triển khai thí điểm mô hình cho vay theo chuỗi giá trị trong phát triển nông sản đã có 28 doanh nghiệp với 31 dự án được thực hiện tại 22 tỉnh, thành phố trong cả nước tham gia chương trình.

Mức độ “mặn mà” còn hạn chế

Ông Phạm Xuân Hoè, Viện Chiến lược ngân hàng (NHNN), cho biết thời gian qua, các ngân hàng đã chủ động phối hợp với doanh nghiệp, đẩy mạnh giải ngân vốn vay theo dự án, tạo ra cơ hội tiếp cận dịch vụ tài chính của khu vực nông thôn, nhất là đối với các hộ sản xuất nhỏ, vốn là những mắt xích tham gia những chuỗi sản xuất lớn.

Đến nay, tổng số tiền đã giải ngân theo chương trình trên đạt 6.937 tỷ đồng, vượt số vốn tín dụng theo các ngân hàng đã cam kết cho vay ban đầu là 5.628 tỷ đồng. Lãi suất ngắn hạn áp dụng là 6,5%/năm, một số dự án có lãi suất thấp hơn, ở mức 5,4% – 6,3%/năm.

Tuy nhiên, phát triển cho vay chuỗi giá trị nông sản còn đang gặp không ít những trở ngại. Phát biểu tại Hội thảo, hầu hết các doanh nghiệp đều cho rằng số tiền cho vay còn nhỏ so với nhu cầu thực sự của các hộ nông dân, HTX. Mức độ “mặn mà” của các ngân hàng còn rất hạn chế.

Ông Lê Văn Dân, Giám đốc công ty TNHH nuôi và XNK ong mật Gia Lai, cho biết, hiện nay công ty đã liên kết được 150 hộ dân trên địa bàn tỉnh cung cấp sản phẩm mật ong cho công ty, với sản lượng 7.000 tấn/ năm, trong đó sản phẩm được xuất khẩu chủ yếu sang thị trường Mỹ, còn lại tiêu thụ trong nước rất ít.

Dù có đầu ra ổn định, song đến nay, việc vay vốn ngân hàng của công ty này vô cùng khó khăn. Hiện công ty mới chỉ vay được ngân hàng Đông Á 1 tỷ đồng, còn lại chủ yếu là vay tư nhân để sản xuất.

“Chúng tôi đã “gõ cửa” nhiều ngân hàng để vay vốn ứng cho nông dân làm lồng nuôi ong, mở rộng sản xuất, nhưng do không có tài sản thế chấp nên chưa ngân hàng nào chấp nhận”, ông Dân nói.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Hằng, Giám đốc công ty CP ong mật Hà Nội, cho hay công ty đã tìm được đầu vào và đầu ra cho sản phẩm ổn định. Sản phẩm của công ty chủ yếu là xuất khẩu sang thị trường các nước Mỹ, EU, Nhật và một số nước châu Á.

Hiện nay, công ty đang vay vốn của ngân hàng Agribank. Tuy nhiên, thời hạn cho vay ngắn (6 tháng đáo hạn 1 lần), dư nợ nguồn tín dụng thấp, lãi suất vẫn cao hơn so với một số ngân hàng khác. Điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp do không chủ động được nguồn vốn.

Công ty CP sản xuất và XK quế hồi Việt Nam xây dựng chuỗi liên kết với 1.080 hộ nông dân

Lợi ích cho nông dân, DN

Theo các doanh nghiệp, kể cả những doanh nghiệp có uy tín, hồ sơ “sạch sẽ”, chuỗi liên kết bền vững, việc tiếp cận vốn cũng không hề dễ dàng bởi nguyên nhân chủ yếu là do áp lực từ việc bắt buộc phải có tài sản thế chấp.

Trong khi đó, hầu hết tài sản thế chấp của các doanh nghiệp thấp so với nhu cầu vay. Do vậy, doanh nghiệp buộc phải tự cứu mình bằng cách tìm đến bạn bè, thị trường tín dụng chợ đen.

Ông Võ Văn Đại, Chủ tịch HĐQT công ty Thuỷ sản Diễn Châu (Nghệ An), cho biết lâu nay, công ty sử dụng nhiều nguồn vốn, chủ yếu là vốn cổ phần, vốn vay ngoài xã hội, vay tín chấp người thân, bạn bè. Vốn vay ngân hàng rất ít do không có tài sản thế chấp.

Trong khi đó, vốn lưu kho thường xuyên hơn 20 tỷ đồng, nhưng không được ngân hàng chấp nhận cho thế chấp nên mỗi năm công ty phải vay vốn ngoài xã hội hàng chục tỷ đồng, với lãi suất cao.

“Nếu kéo dài thời gian phải vay vốn bên ngoài sẽ đội vào giá thành sản phẩm, khó có thể cạnh tranh trên thị trường”, ông Đại lo ngại.

Phát biểu tại hội thảo, đại diện một số ngân hàng thương mại cho biết, nguyên nhân không phải vì các ngân hàng thiếu vốn hay bị các lĩnh vực khác hút hết, mà có lẽ chủ yếu bởi các các chính sách về đất đai, thủ tục cấp giấy chứng nhận tài sản hình thành trên đất nông nghiệp (nhà kính, ao nuôi…)

Ông Trần Trung Kiên, Phó Ban khách hàng DNNVV, Ngân hàng BIDV, cho biết cho vay chuỗi liên kết đối tượng nào tham gia chuỗi cũng đều có lợi.

Thời gian qua, BIDV đẩy mạnh cho vay chuỗi, tập trung chủ yếu vào các dự án trung tâm, lãi suất áp dụng cho vay ngắn hạn là 7%, mức độ giải ngân tín chấp từ 70-80% với những dự án liên kết chuỗi và thị trường đầu ra đảm bảo.
Tính đến hết tháng 6/2017, dư nợ cho vay đạt 116 nghìn tỷ đồng, tăng trưởng 22,3%, chiếm tỷ trọng trên 15% tổng dư nợ.

Ông Kiên cho hay, bất cứ ngân hàng nào cũng rất cần những khách hàng uy tín, có dự án khả thi. Tuy nhiên, với những doanh nghiệp có lượng hàng tồn kho cao, BIDV vẫn xem xét cho cầm cố.

“Thực tế , thời gian qua, có nhiều khách hàng đề nghị được thế chấp hàng tồn kho, BIDV không phải không được cầm nhưng có điều kiện chặt chẽ, doanh nghiệp phải uy tín, xác định doanh nghiệp có lượng hàng tồn kho từ tối thiểu đến bình quân, ngân hàng có thể cho tín chấp”, ông Kiên nói.

Huyền Anh