Bà Huỳnh Thị Hồng Trang, Giám đốc kinh doanh công ty CP thực phẩm GN (GN Foods) than phiền thủ tục rườm rà, lê thê trong việc kiểm soát hàng nguyên liệu nhập khẩu, nhất là ghi nhãn phụ, công bố hợp chuẩn, hợp quy để sản xuất xuất khẩu thuỷ sản làm cho nhiều doanh nghiệp (DN) xuất khẩu gần như “chết đuối”.

Đền hợp đồng vì chậm thủ tục

Theo bà Huỳnh Thị Hồng Trang, khi làm việc với đối tác để phát triển sản phẩm mới đã phải tốn mất 1 – 2 tháng. Đến lúc, họ đồng ý thì DN mới nghĩ đến chuyện nhập nguyên liệu về để chế biến.

Tuy nhiên, việc xin công bố mẫu chất lượng nguyên liệu nhập về đã phải mất từ 2 đến 3 tháng. Sau đó, mẫu nguyên liệu phải kiểm tra lòng vòng ở Trung tâm 3 hoặc Viện vệ sinh Y tế công cộng, mất hết 20 ngày để có được kết quả mới thông quan. Sau đó nguyên liệu mới được đưa đi chế biến thì đã quá chậm…!

“Tại sao đối với hàng sản xuất xuất khẩu lại phải vướng thủ tục rườm rà như vậy để làm chậm thời gian giao hàng của DN? Thậm chí, công ty phải đền hợp đồng cho đối tác vì DN không ngờ việc công bố chất lượng sản phẩm kéo dài đến ba tháng, trong khi DN ký hợp đồng với đối tác thì không thể bốn tháng sau mới giao hàng, việc chậm trễ như vậy thì làm sao mà xuất hàng đi được, có “chết” DN hay không?” – bà Huỳnh Thị Hồng Trang đặt vấn đề.

Những bức xúc của vị giám đốc kinh doanh GN Foods cũng đang là những bức xúc chung của nhiều DN tại Hội nghị lấy ý kiến DN thuỷ sản về vướng mắc trong thủ tục ghi nhãn, công bố hợp chuẩn, hợp quy đối với hàng nhập khẩu để sản xuất, xuất khẩu thuộc lĩnh vực thủy sản diễn ra tại Tp.HCM ngày 18/7.

Việc ghi nhãn phụ, công bố hợp chuẩn, hợp quy để sản xuất xuất khẩu thuỷ sản làm cho nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gần như “chết đuối”.

Ngoài ra, theo bà Trần Hoàng Yến, Phó Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Xúc tiến thương mại Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), những kiến nghị từ các DN thủy sản cho thấy việc bắt buộc dán nhãn phụ bằng tiếng Việt trên bao bì nguyên liệu nhập khẩu là không cần thiết, gây tốn kém, lãng phí cho DN.

Trong một loạt kiến nghị mới đây của VASEP, bà Yến cho biết, Bộ Y tế nên sớm có Dự thảo sửa đổi Nghị định 89/2006/NĐ-CP nhằm đảm bảo cho nguyên liệu, thực phẩm nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu, gia công xuất khẩu và nhập kinh doanh để sản xuất tiếp hàng xuất khẩu (tức đều không tiêu thụ trong nước) không phải thực hiện ghi nhãn phụ.

Theo VASEP, khi nguyên liệu nhập khẩu nhập kho thì phải dán nhãn phụ bằng tiếng Việt. Tuy nhiên, với nguyên liệu thủy sản nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu hoặc gia công hàng xuất khẩu (không lưu thông/tiêu thụ trong nước) thì không thể có được nhãn phụ (tiếng Việt).

Cần sớm tháo gỡ

Ngoài ra, VASEP đã gửi công văn kiến nghị đến Bộ Y tế về hàng nguyên liệu hoặc phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu không cần công bố hợp chuẩn, hợp quy và không cần ghi trên nhãn số Giấy tiếp nhận công bố hợp quy hoặc xác nhận công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm.

Vào tháng 1/2016, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) có công văn trả lời VASEP những vấn đề kiến nghị, nhưng việc tháo gỡ những vướng mắc được cho là vẫn “dậm chân tại chỗ”, chưa cải thiện gì đáng kể.

Trên thực tế, đối với các DN chế biến, xuất khẩu thuỷ sản, để hoàn thành thủ tục công bố hợp quy và công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm, DN phải mất rất nhiều thời gian (khoảng một tháng) và chi phí đáng kể.

Thế nhưng, việc làm hồ sơ công bố phải làm tại Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế tại Hà Nội (không phải tại các Chi cục An toàn thực phẩm tại các địa phương) với nhiều loại giấy tờ kèm theo, nhất là hồ sơ làm giấy phép phải có kết quả kiểm nghiệm bản gốc về chỉ tiêu cảm quan, vi sinh, hóa lý của lô hàng từ khách hàng.

Trong khi đó, theo phản ánh của các DN, hiện nay chưa có văn bản hướng dẫn thủ tục này nên DN không biết chính xác chỉ tiêu kiểm nghiệm của khách hàng có phù hợp và đầy đủ không. Nếu chỉ tiêu kiểm không đủ, hồ sơ bị trả về, DN phải yêu cầu khách hàng kiểm nghiệm bổ sung rồi gửi bản gốc về Việt Nam để nộp hồ sơ lại. Điều này làm mất rất nhiều thời gian và nhiều khách hàng không hiểu, không hợp tác, tưởng DN gây phiền hà nên dễ mất thương vụ với khách hàng.

Ngoài ra, nhiều DN phản ánh tỷ lệ lấy mẫu với tần suất cao như hiện nay không phù hợp, đánh đồng “thẩm tra” với “giám sát”. Việc lấy mẫu theo lô sản xuất thay vì lô xuất khẩu đã đưa tỷ lệ lấy mẫu lên rất cao, từ 10% đến 25%.

Trong khi đó, phí phân tích, kiểm nghiệm lại do doanh nghiệp chi trả, gây tốn kém cho doanh nghiệp, trái với quy định tại điều 48 Luật An toàn thực phẩm.

Ghi nhận những bức xúc của giới DN thuỷ sản, bà Đỗ Thái Hà, Phó cục trưởng Cục Kiểm soát thủ tục hành chính (Bộ Tư pháp), cho biết những khó khăn, vướng mắc của DN trong vấn đề thủ tục cũng như những đề xuất của DN sẽ được Cục Kiểm soát thủ tục hành chính phối hợp cùng VASEP sẽ báo cáo, đề xuất trực tiếp lên Thủ tướng Chính phủ hoặc sớm kiến nghị với các bộ, ngành bổ sung sửa đổi.

Thế Vinh