Thông tin mới nhất về tình hình thu ngân sách nhà nước (NSNN) trong 5 tháng đầu năm vừa được Tổng cục Thuế công bố cho thấy những con số đáng lo ngại.

Theo thống kê, tổng thu NSNN lũy kế 5 tháng ước đạt 502.606 tỷ đồng, bằng 40,1% so với dự toán pháp lệnh, bằng 98,1% so với cùng kỳ năm 2019. Tính riêng thu nội địa, lũy kế 5 tháng mới đạt được 36,3% dự toán, thấp nhất trong nhiều năm qua cả về tiến độ và tốc độ.

Qua theo dõi, Tổng cục Thuế cho biết, diễn biến thu qua các tháng giảm dần và giảm mạnh trong tháng 4, tháng 5.

Cụ thể, thu tháng 1 tăng 18,2%, trong đó số thu nội địa trừ đất, cổ tức, xổ số (thu từ thuế phí) tăng 7,2%; tháng 2 tăng 13,4%; tháng 3 tăng 11,7% (thuế phí tăng 2,4%); tháng 4 thu chỉ bằng 78,5% (thuế phí chỉ bằng 70,2% cùng kỳ); tháng 5 thu chỉ bằng 66,1% (thuế phí chỉ bằng 70,3%).

Hiện, có 40 địa phương thu đạt trên 40% dự toán, 23 địa phương đạt dưới 40% dự toán là mức trung bình của cả nước. Ngoài ra, nhiều địa phương có số thu lớn như Hà Nội mới đạt 36,3%, TP.HCM 34,6%, Hải Phòng 32%, Đà Nẵng 28,9%, Khánh Hoà 30,7% dự toán. Đặc biệt, 3 địa phương ở nhóm cuối là Hoà Bình, Sơn La, Lai Châu chỉ ở mức trên dưới 25% dự toán.

Theo Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Cao Anh Tuấn, sang tháng 5, mặc dù tình hình dịch Covid-19 cơ bản được kiểm soát, nhưng hoạt động sản xuất kinh doanh chưa khôi phục hoàn toàn, kết hợp với việc thực hiện chính sách gia hạn tiền thuế, thuê đất, do đó số thu NSNN do ngành thuế quản lý đạt thấp.

Tổng cục Thuế đánh giá, thu ngân sách sau 5 tháng tại hầu hết các địa phương đều đạt thấp cả về tiến độ và tốc độ là do ảnh hưởng lớn bởi dịch bệnh Covid-19, đặc biệt là trong thời gian thực hiện giãn cách toàn xã hội và việc thực hiện chính sách gia hạn tiền thuế và tiền thuê đất.

Cụ thể, có tới 42/63 địa phương thu nội địa (không kể đất) giảm nguồn thu so cùng kỳ. Tiêu biểu có thể kể đế như: Lai Châu chỉ bằng 62,9%, Quảng Nam bằng 66,4%, Sơn La bằng 69,7%, Quảng Ngãi bằng 73%, Ninh Thuận bằng 73,1%, Khánh Hòa bằng 74,4%... Cùng với đó là 29 địa phương có tiến độ thu chậm, có nguy cơ hụt dự toán thu ngân sách năm 2020.

Mức thu sụt giảm diễn ra nhanh ở hầu hết các địa phương và tập trung ở các khoản thu, sắc thuế lớn, có kỳ khai thuế tháng như thuế giá trị gia tăng, tiêu thụ đặc biệt, thu nhập doanh nghiệp...

Ngành thuế lý giải, hầu hết những địa phương sụt giảm đều có nguồn thu thuế giá trị gia tăng, tiêu thụ đặc biệt, thuế tài nguyên chiếm tỷ trọng lớn. Đây là những nguồn thu phát sinh theo tháng, do đó những tác động của dịch bệnh Covid-19 đã ngay lập tức ảnh hưởng rõ nét đến thu NSNN trên địa bàn. Trong khi đó, nguồn thu từ đất phát sinh thấp nên không bù đắp được, tiến độ thu đã chậm lại từ tháng 4.

Liên quan đến việc xử lý xoá nợ theo Nghị quyết số 94/2019/QH14 của Quốc hội, hiện Tổng cục Thuế đang xây dựng thông tư hướng dẫn, đồng thời báo cáo Bộ Tài chính lập ban chỉ đạo tổ chức triển khai. Trong bối cảnh bị tác động bởi dịch Covid-19, Tổng cục trưởng Cao Anh Tuấn cho biết, vừa qua có một số đối tượng lợi dụng tác động của dịch bệnh có động thái không phối hợp khi cơ quan thuế thực hiện các pháp quản lý nợ.

"Cơ quan thuế sẽ thực hiện rà soát các đối tượng thuộc chế độ theo đúng quy định đảm bảo sự công bằng, không đánh đồng đối tượng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 và những đối tượng không bị ảnh hưởng, đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật", ông Tuấn nhấn mạnh.

Hoàng Hà