Theo kết quả bầu cử hôm 24/9, dù vẫn chiếm được những vị trí dẫn đầu (33% và 20,5%) nhưng cả hai chính đảng lớn nhất của Đức đều mất đi một lượng lớn sự ủng hộ khi các cử tri quay sang bỏ phiếu cho đảng AfP (12,6%) và đưa đảng này trở thành phe cực hữu đầu tiên có ghế trong Quốc hội, kể từ thời Đức quốc xã kinh hoàng.

Đối thủ mới trỗi dậy

Mặc dù chiến dịch tranh cử đã thành công và giúp bà Merkel đắc cử ghế Thủ tướng nhiệm kỳ thứ tư liên tiếp, song hình ảnh nổi bật nhất của chiến dịch lại là những dòng người biểu tình ủng hộ AfD và la hét phản đối các cuộc mít tinh của bà. Dù con số này vẫn còn ít, song nó để lại dư âm căng thẳng hơn cho chính trường Đức và mở ra một kỷ nguyên mới ở Berlin.

Kết quả bầu cử cũng đồng nghĩa bà Merkel sẽ phải đối mặt với không ít khó khăn từ AfD, khi đảng này không ngừng kích động sự oán giận đối với cách bà xử lý cuộc khủng hoảng người tị nạn năm 2015 và sự xuất hiện của hơn 1 triệu người Hồi giáo tị nạn. Vấn đề người nhập cư đã khiến kết quả bầu cử lần này của đảng CDU giảm mạnh so với tỷ lệ 41,5% năm 2013.

Không những thế, sự lớn mạnh của AfD sẽ làm cho việc thành lập liên minh cầm quyền trở nên khó khăn hơn. Trong khi sự ủng hộ dành do CDU và SPD giảm mạnh từ 90% trong những năm 1970 xuống còn khoảng 53,5%.

Khi đảng SPD tuyên bố không còn muốn tham gia liên minh với CDU nữa, nhiều khả năng, bà Merkel sẽ phải bắt tay với đảng Xanh (Green - được 8,9% phiếu bầu) và đảng Dân chủ tự do (FDP - được 10,7%).Điều này đồng nghĩa, lần đầu tiên trong lịch sử, Đức có liên minh cầm quyền gồm 3 bên.

Tuy nhiên, nhiều người lo ngại liên minh này sẽ gây ra mâu thuẫn giữa các chính sách thân thiện với kinh doanh của FDP và cách tiếp cận thân thiện với môi trường của Greens.

Trong xã hội đồng thuận của Đức, các bên đều cố tránh những bất đồng và không bên nào muốn bị đổ lỗi hoàn toàn, nếu có thất bại trên chính trường. Nhưng ngay cả trong điều kiện dễ dàng hơn hồi năm 2013, các cuộc đàm phán liên minh cũng mất tới gần 2 tháng.

Dù chính phủ của Merkel có thể phải nhiều tuần nữa mới hình thành, nhưng những thách thức cần giải quyết đã “chất” thành đống.

Những vấn đề nổi cộm

Trong nước, chính phủ sẽ phải tập trung không chỉ vào vấn đề người tị nạn mà còn cả scandal phát thải diesel, cải cách năng lượng xanh, cơ sở hạ tầng và sự tụt hậu về công nghệ kỹ thuật số, chưa kể đến vấn đề dài hạn mang tên “dân số già”.

Khó khăn trong nước chưa dễ giải quyết, bà Merkel lại phải đối mặt với nhiều thách thức quốc tế, từ Triều Tiên cho tới sự trỗi dậy của phong trào dân túy, hay kế hoạch cải cách khu vực đồng euro gây tranh cãi mà tổng thống Pháp Emmanuel Macron đề xuất. Trong khuôn khổ EU, bà Merkel sẽ còn phải đối phó với những thách thức của Brexit, cuộc khủng hoảng người di dân từ châu Phi, tình trạng khủng bố, cũng như các vấn đề khác về Nga và Thổ Nhĩ Kỳ.

Hơn lúc nào hết, bà Merkel cần chứng minh danh tiếng của một nhà lãnh đạo tầm quốc tế và vị thuyền trưởng tài ba đang khéo chèo lái một con tàu kinh tế tiến phăm phăm.

Trong các cuộc vận động bầu cử trước đó, bà đã tập trung khai thác nhiều vấn đề chính trị nổi cộm, tuy nhiên rất thận trọng với các câu hỏi về vấn đề người tị nạn và cam kết sẽ không có thêm bất kỳ dòng di cư ồ ạt nào, thậm chí luôn tránh nhắc tới AfD. Tuy nhiên, chiến lược “dung hòa” này lại vô tình khiến nhiều đảng viên CDU không hài lòng.

Rất may cho bà Merkel là vào lúc khó khăn nhất, đảng SPD của ông Martin Schulz cũng không biết cách tận dụng cơ hội mà vươn lên. Thậm chí, cuộc tranh luận trên truyền hình duy nhất giữa ông Schulz và bà Merkel được đánh giá là giống cuộc thảo luận lịch sự giữa các đối tác, hơn là những bên đối lập chính trị.

Hải Châu